Título 32: Festa do Pan de Castroverde: forno vivo no centro de Lugo

Festa do Pan de Castroverde: forno vivo no centro de Lugo

No corazón da provincia de Lugo, axexando entre a serena chaira da Terra Chá e as primeiras elevacións que anteceden ás montañas orientais galegas, atópase o concello de Castroverde. Este encantador rincón de Galicia é coñecido por moitas cousas, mais se hai un elemento que define a súa identidade, a súa terra e a súa xente, ese é, sen dúbida, o seu pan. A Festa do Pan de Castroverde non é un simple evento gastronómico; é unha declaración de principios, unha homenaxe á tradición milenaria de mesturar fariña, auga, fermento natural e sal para crear un produto que é auténtico ouro comestible. Cada ano, este enclave transfórmse nun gran forno vivo onde o aroma a centeo e trigo tostado embriaga as rúas.

Esta celebración, que atrae a milleiros de visitantes de toda Galicia e do norte de Portugal, é unha parada obligada no calendario festivo e cultural da comunidade. A través destas liñas, convidámoste a coñecer a fondo unha das festas máis sabrosas e auténticas do interior galego.

Historia: A porta de entrada da moa en Galicia

Para entender a magnitude da Festa do Pan de Castroverde, hai que remontarse á Idade Media. Castroverde foi unha vila de grande importancia estratéxica, vinculada estreitamente ao Camiño de Santiago, en concreto á Ruta Primitiva. Dise que foi precisamente por estas terras, e a través do mosteiro cisterciense de Santa María de Meira (situado nas inmediacións), por onde o centeo entrou por primeira vez na Península Ibérica vindo de Centroeuropa. O clima duro e húmido da zona demostrou ser o hábitat perfecto para este cereal, que rapidamente se converteu na base alimenticia dos galegos.

Planifica tu escapada a Galicia

Buscar en Expedia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Desde aquela, a fabricación de pan en Castroverde pasou de ser unha necesidade de supervivencia a un oficio de altísima especialización. Os fornos de leña de te characterística forma cónica caracterizaron as casas castreñas durante séculos. A Festa do Pan, que comezou a celebrarse a finais do século XX cun carácter puramente local e reivindicativo do produto da terra, foi medrando até converterse nun evento exponencial. Hoxe, non só salienta o pan, senón o recoñecemento ao traballo das paneiras e dos mestres forneiros que manteñen viva a chamada da fermentación lenta.

Data: Cando acender os fornos

Se tes gaña de asistir a esta cita coa boa mesa, debes marcar no calendario a última fin de semana de xullo. Tradicionalmente, a Festa do Pan de Castroverde celébrase durante o derradeiro venres, sábado e domingo do mes de xullo, coincidindo coa época na que a colleita do cereal xa está case rematada e o bo tempo permite disfrutar das rúas ao aire libre.

Aínda que a programación repítese anualmente en datas similares, sempre é recomendable consultar a axenda oficial do Concello de Castroverde ou os canles de turísticos de Lugo para confirmar as datas exactas, xa que ás veces axústanse para non coincidir con outras festas maiores da zona. O que si está garantido é que, chegou o verán, o pan será o rei.

Programa: Máis aló da fariña

O programa da Festa do Pan é unha equilibrada mestura de tradición, cultura popular e folclore. A organización, levada a cabo polo concello xunto ás distintas asociacións de veciños e hostalaría, garante que non hai espazos baleiros durante a fin de semana. As actividades adoitan estruturarse da seguinte maneira:

• Feira Exposición: Ao longo das rúas principais e a praza central, instálanse postos onde os fornos locais exhiben as súas creacións. Non só se vende pan, senón que se pode observar o traballo manual, con demostracións en vivo de amasado e formado.
• Concursos: Un dos momentos máis esperados é o concurso de pan cocido en forno de leña, onde un xurado experto avalia a textura, a costra, o olor e o «fendido» característico da peza. Tamén adoita haber concursos de debuxo para os máis pequenos centrados na temática da festa.
• Música e folclore: Non pode haber festa en Galicia sen música. O sábado á tarde e noite adoitan estar reservados para charangas que percorren as rúas, actuacións de grupos folclóricos locais e concertos de bandas de música tradicionais galegas. A noite pecha cunha grande orquestra ou un grupo de pop-folk galego.
• Actos institucionais e homenaxes: O domingo adoita ser o día grande, cunha misa solemne e a homenaxe a figuras destacadas do concello ou a adultos maiores que levaron toda a vida dedicados ao campo e ao forno.

Gastronomía: A estrela da táboa

A gastronomía é, obviamente, o gran reclamo. O Pan de Castroverde ten unhas características inconfundibles. Emprégase fariña de forza e de centeo, pero o seu gran segredo atópase no uso do fermento nai ou masa vella, que se conserva dun día para outro. Isto, unido a un longo tempo de fermentación e á cocción en fornos de leña de carballo ou castiñeiro a uns 250 graos, outórgalle unha codia dura, escurecida e rústica, cun interior suave, esponxoso e cunha acidez moi equilibrada.

Durante a festa, o pan preséntase en multitude de formatos. Dende a clásica bóla de cereixas, pasando polas rosquillas, as broas, e incluso panorrillos (pequenos pans con forma de rosca que se adoitan colgar ao pescozo nas romarías). Mais o pan non vén só; vén acompañado dos mellores produtos da terra. Os restaurantes de Castroverde preparan menús especiais onde non faltan as carnes á brasa, o cocido de feixóns, a empanada, e por suposto, os queixos artesanais e os embutidos locais. É unha viaxe sensorial auténtica ao sabor da Galicia interior.

Aloxamento: Onde descansar en Terra Chá

A pesares de ser unha zona rural, a comarca conta cunha ampla e variada oferta de aloxamento, que vai dende a hostalaría tradicional até opcións máis integradas coa natureza. Para os que buscan unha experiencia completa de turismo rural, Castroverde e os seus arredores ofrecen:

• Casas Rurais: Hai multitude de casas rehabilitadas con pedra e madeira que manteñen a arquitectura típica luguesa. Moitas delas inclúen fornos de leña propios para que os hóspedes poidan experimentar a elaboración do pan.
• Hostais e Pensións: No mesmo centro urbano de Castroverde, pódense atopar establecementos familiares, acolledores e a prezos accesibles, perfectos para pasar a fin de semana sen necesidade de tomar o coche.
• Hotéis con encanto: Nas proximidades, hai pequenos hoteis rurais de alta gama que ofrecen gastronomía de autor, mesas de masaxe e rutas de sendeirismo organizadas.
• Albergues de peregrinos: Ao estar na Ruta Primitiva, conta cun par de albergues que son unha excelente opción para os camiñantes.

Como sucede en toda festa gastronómica que se precie, a recomendación principal é reservar con moita antelación. Os aloxamentos adoitan esgotarse semanas antes da celebración.

Cómo chegar: Estradas e sendeiros

A Castroverde chégase doadamente grazas ás súas boas comunicacións, sendo un nó importante no corazón da provincia.

• En coche: É a opción máis utilizada. Dende a cidade de Lugo, a viaxe dure uns 25-30 minutos tomando a estrada LU-540 en dirección a Meira ou, alternativamente, a autovía A-8 e logo a desviación pola LU-P-2703. Dende A Coruña, a viaxe dura arredor de 1 hora e 15 minutos a través da AP-9 e a A-6. Dende Ourense, apróximadamente unha hora pola OU-540 en dirección a Lugo.
• En autobús: Existen liñas regulares de autobús (compañías como Monbus) que conectan diariamente a estación intermodal de Lugo con Castroverde, sendo unha alternativa moi válida se non se dispón de vehículo propio.
• A pé ou en bicicleta: Para os máis aventureiros, Castroverde é unha etapa fundamental do Camiño de Santiago Primitivo. Llegar camiñando dende Oviedo ou dende Lugo é unha forma apaixonante de chegar á festa, xustificando con creces o deleite de comer unha boa peza de pan após varios días de camiño.

A Festa do Pan de Castroverde é moito máis que un evento; é unha inmersión na alma de Galicia, un recordatorio de que as mellores cousas da vida requiren tempo, paciencia e amor pola terra. Se aínda non tes plans para o final do verán, apunta Castroverde no teu mapa. Veño, pero trae bo apetito.