Título 31: Romería de San Antón de Muimenta: bendición dos animais

Romería de San Antón de Muimenta: bendición dos animais

No corazón da Terra Chá lucense, o concello de Muimenta (Cospeito) desperta cada mes de xaneiro cunha das tradicións máis arraigadas, auténticas e visualmente impactantes de toda a comunidade galega: a Romería de San Antón. Esta celebración, que ten como momento central a bendición dos animais, non é só un acto relixioso ou festivo; é unha declaración de principios, unha lembranza viva da nosa cultura agropecuaria e unha cita ineludible para aqueles que buscan experimentar o mellor do etnografía galega en estado puro. No portal de cultura de engalicia.info, convidámosvos a percorrer a historia, os sons, os cheiros e a vida que rodean a esta festa singular.

Historia e tradición: a raíz agropecuaria

A devoción a San Antón Abade, co-patrón dos animais, é un fío conductor que percorre toda a xeografía galega, mais en Muimenta esta figura do santo eremita adquiriu ao longo dos séculos unha relevancia singular. As orixes da romaría remóntanse a tempos inmemoriais, cando a economía familiar dependía case en exclusiva do gando e dos animais de labranza. O boi, a vaca, o cabalo ou o porco non eran só recursos económicos, senón membros fundamentais do núcleo familiar, esenciais para a supervivencia nunhas terras onde o inverno era duro e longo.

A tradición conta que os veciños de Muimenta e das parroquias limítrofes comezaron a acudir á ermida ou igrexa parroquial cada 17 de xaneiro para pedir ao santo que protexese os seus animais das doenzias, especialmente da temida peste equina e outras epidemias que arrasaban as cortes e as eguadas. Con posterioridade, sumóuselle a tradición de acudir a San Antón para que axudase a atopar parella aos solteiros da terra, sendo o santo tamén o «casamenteiro» oficial de Galicia.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Hoxe en día, aínda que a mecanización do campo reduciu a necesidade literal de ter animais de tiro, a bendición dos animais mantense como un acto de identidade cultural. En Muimenta pódese ver desfilar desde cabalos de pura raza galega ata aves de curral, cans pastores, gatos, e mesmo algúns animais exóticos que os máis pequenos levan cheos de ilusión. A fotografía das cestas con roedores ou dos cans pequenos enriba do altar é unha imaxe que conxela o sorriso de propios e estraños, unindo o sagrado e o profano cunha fermosa naturalidade galega.

Data de celebración: cando ir a Muimenta

A Romería de San Antón de Muimenta ten a súa data fixada de xeito oficial no 17 de xaneiro, día no que a Igrexa Católica conmemora a San Antón Abade. Con todo, como é habitual en moitas festas galegas, a celebración adáptase á afluencia de público. Cando o día 17 cae en entre semana, adóitase trasladar a gran festa principal ao seguinte domingo ou ao sábado anterior, para garantir que os emigrantes retornados e os veciños poidan gozar da xornada. Recoméndase sempre consultar a axenda municipal actualizada de Concello de Cospeito uns meses antes, mais se buscas unha data segura, podes arredar calquera fin de semana do segundo ou terceiro domingo de xaneiro.

É unha época do ano onde a Terra Chá amosa a súa cara máis crúa e auténtica: as xeadas matinais, a brétema que cobre os campos, e o aire frío fan que o popular sono quente da terra (viño quente con especias) encha as rúas dun confort inigualable. Este contraste entre o frío invernizo e a calor humana converte a romaría nunha experiencia sensorial moi recordada polos visitantes.

Programa da romaría: o que non che podes perder

O programa de San Antón de Muimenta adoita ser denso, vibrante e cargado de actividades pensadas para todas as idades. Se estás planeando visitar a zona, este é o esquema básico do que podes atopar:

• Mañá (10:30 – 13:00): Inicio da xornada coa tradicional Misa Solemne na honra de San Antón. Neste oficio relixioso, o sacerdote adoita facer unha mención especial aos gandeiros e criadores de animais. Trala misa, ten lugar o acto máis aguardado: a bendición dos animais. As rúas próximas ao templo énchense de cabalos, vacas, cans e aves que, en gran desorde organizado e cunha_curiosidade mútua entre humanos e bestas, agardan a súa rociada de auga bendita. É o mellor momento para captar fotografías auténticas.
• Mediodía (13:30 – 16:00): A praza convértese no epicentro da música tradicional. Non faltan as actuacións de bandas de gaitas locais, charangas que animan as rúas, e ocasionalmente algunha pandeiretada espontánea que reúne veciños de todas as xeracións. Neste horario, comeza tamén a hora de apuxar nos stands gastronómicos e nas tendas provisionais.
• Tarde (16:00 – 19:00): Tralo xantar familiar, o programa inclúe actividades de lecer para os máis novos: xogos tradicionais galegos como a corda, o birllabollo ou teatro de monicreques. Para os adultos, adoita haber exposicións etnográficas, mostra de artesanía, e nalgunhas edicións mesas redondas ou conferencias sobre a gandería local.
• Noite (desde as 20:00): A xornada péchase coa tradicional verbena popular, con orquestras locais ou grandes grupos que levan a música ata ben entrada a madrugada. É o momento para confraternizar cos locais nun ambiente totalmente afastado das grandes cidades.

Gastronomía: os sabores da Terra Chá

Non existe romaría en Galicia que non xire arredor dunha boa mesa (ou dunha boa carpa), e San Antón de Muimenta non é unha excepción. O inverno na Terra Chá esixe pratos potentes que reconforten o corpo, e aquí brilla con luz propia a cociña tradicional lucense. O gran protagonista, coma non podería ser doutro xeito nunha festa de San Antón, é o porco.

Durante as festas de San Antón, é tradición consumir o recentemente sacrificado cocho, froito das matanzas caseiras do Nadal. Os stands gastronómicos de Muimenta ofrecen unha ampla representación da matanza do porco: desde as suculentas filloas de sangue, ata o cocido galego con lacón, cacheira, e as deliciosas cacholas de porco ao forno, cunha pel tostada e crujiente que se desfixe na boca. Tamén son moi apreciados os chourizos e a androlla, típica de toda a provincia de Lugo.

Pero se hai unha estrela indiscutible nesta romaría esa é a carne ao estilo da Terra Chá. A carne ao caldeiro, cociñada lentamente nunha marmita coas súas propias patacas e un toque de allo e pemento, é un prato que se serve en grandes pratos para compartir en familia ou con amigos nas tabernas locais.

Para acompañar a comida, a Terra Chá conta cunha excelente tradición vitivinícola. Os viños das Ribeiras Sacra e Ribeiro adoitan ser elixidos para acompañar as carnes, pero é nas casetas onde se pode probar o mencionado viño quente ou a popular queimada, un remedio infalible para cortar o frío e afastar os meigallos. De postre, non podes irte sen probar as filloas (doces ou salgadas), o arroz con leite, ou as orellas de entroido, que xa se empezan a ver nas panadarías por estas datas.

Aloxamento: onde descansar

Aínda que Muimenta é unha pequena localidade rural, a súa situación privilexiada no centro da Terra Chá ofrece múltiples opcións de aloxamento, tanto no propio concello de Cospeito como nos municipios veciños de Lugo, Vilalba ou Castro de Rei. Para aqueles que buscan unha experiencia máis inmersiva, a zona conta cunha excelente rede de turismo rural, pazos rehabilitados e casas de labranza reconstruídas.

As opcións máis populares inclúen as casas rurais nas aldeas próximas, onde se pode respirar a verdadeira tranquilidade da natureza galega. Algunhas destas casas ofrecen nelas aínda hoxe en día antigos mobles, lareiras de pedra e espazos exteriores ideais para desconectar. Para un aloxamento máis céntrico e servizos, o núcleo urbano de Lugo (a uns 25 km) ofrece unha ampla variedade de hoteles de tódolos rangos. Vilalba, capital comarcal, tamén é unha excelente alternativa coñecida pola súa hostalería e o seu famoso Pazo dos Ulloa.

É imprescindible reservar con antelación, xa que a proximidade das festas de San Antón adoita encher os establecementos de turistas e de veciños emigrantes que volven para celebraren estas datas. O Camping Ría de Ferreira, nas proximidades da lagoa de Cospeito, tamén se ofrece como unha alternativa curiosa e en contacto directo coa natureza.

Cómo chegar a Muimenta: rutas e accesos

Muimenta atópase no concello de Cospeito, provincia de Lugo, dentro da comarca da Terra Chá. Chegar ata aquí é relativamente doado en calquera medio de transporte.

• En coche: É a forma máis recomendable para gozar da festa e da contorna, permitindo o desprazamento cómodo a outras aldeas da contorna. Desde Lugo capital, pódese chegar a Muimenta nun 25-30 minutos tomando a estrada LU-120 direction Cospeito. Desde A Coruña, a ruta máis habitual é coller a AP-9/N-VI ata Baamonde, e despois coller a N-640 dirección Lugo, para logo tomar os desvíos locais a Cospeito. Desde Ourense ou outras zonas do sur, a autovía A-6 é a túa mellor aliada.
• En autobús: A empresa Arriva opera liñas regulares que conectan Lugo con Cospeito e outros concellos da Terra Chá. É preciso revisar os horarios, xa que nestas liñas rexionais o servizo adoita ser máis escaso nos fins de semana.
• En tren: A estación de tren máis próxima atópase en Lugo. Desde alí, pódese tomar un autobús ou un taxi. A liña de tren que conecta A Coruña con Monforte de Lemos pasa por Lugo, facendo que esta cidade sexa un nó estratéxico.
• En avión: Os aeroportos máis próximos son os de A Coruña (LCG) e Santiago de Compostela (SCQ). Desde ámbolos dous, a forma máis rápida de chegar é alugar un coche ou coller un autobús ata Lugo e continuar coa ruta por terra.

Unha vez na zona, recomendamos aproveitar a viaxe para visitar lugares de interese próximo, como a Lagoa de Cospeito (un espazo natural protexido de augas que alberga aves acuáticas) ou os castros e mámoas que poboan toda a xeografía da Terra Chá, verdadeiros testemuños da nosa historia castrexa e prerromana.

Conclusión

A Romería de San Antón de Muimenta non é só unha festa; é unha declaración de amor á terra, ás bestas e á vida rural. É unha xanela aberta a unha época en que o home e o animal camiñaban xuntos pola senda da supervivencia, e unha lección maxistral de como as tradicións, se se coidan e se reinterpretan, teñen moito que dicir no noso presente. Se te fas un oco no mes de xaneiro, non dubides en achegarte a este recuncho da Terra Chá. Gozarás dunha das festas máis auténticas de Galicia, coa mellor compaña, a mellor comida e, sobre todo, cunha calor humana que te arrepía de tan xenuína. Ata Muimenta! Como diriamos en engalicia.info, vive as nosas tradicións.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas