Título 10: Festa do Polbo de O Carballiño: o pulpada máis famosa

Festa do Polbo de O Carballiño: o pulpada máis famosa de Galicia

Se hai unha festa gastronómica en Galicia que transcendeu as nosas fronteiras e se converteu nun fenómeno de masas, esa é, sen dúbida, a Festa do Polbo de O Carballiño. Cada segundo domingo de agosto, esta vila ourensá transfórmase na capital mundial do cefalópodo, recibindo a miles de visitantes que acuden chamados polo aroma a pemento, loureiro e mar que inunda as súas rúas. Declarada de Interese Turístico Internacional, esta celebración é unha auténtica oda á cociña galega, á tradición mariñeira e, por suposto, ao produto estrela: o polbo á feira.

A historia dunha festa que naceu no río

Podería parecer unha paradoxía que unha das festas máis importantes dedicadas a un produto do mar celebre nunha comarca interior, fortemente ligada á viticultura e á auga termal (como a veciña vila de Caldas de Partovia). Con todo, a orixe da Festa do Polbo remóntase a 1964 e está profundamente ligada á figura do pulpeiro de Carballiño.

Historicamente, os habitantes de O Carballiño e as súas aldeas limítrofes emigraban temporalmente ás Rías Baixas, especialmente ás de Vigo e Marín, para traballar na extracción e venda de polbo nos meses de verán. Ao regresar á súa terra, trouxeron consello oficio e o produto. No ano 1964, coa intención de promover a comarca e darlle unha pulido á vila, un grupo de comerciantes locais, liderados por José Vázquez Vilariño, xunto co apoio do concello, decidiron crear unha festa que homenaxease a este labor e ao produto que lles daba de comer.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Desde aquela primeira edición, onde se distribuíron preto de 300 quilos de polbo de xeito gratuíto, a festa non parou de crecer. Pasou de ser unha pequena festa comarcal a converterse nun mega-evento onde se cociñan e consomen máis de 50.000 quilos de polbo nun só día. A destreza dos pulpeiros, home e mulleres que controlan á perfección o punto exacto de cocción nas tradicionais potas de cobre, foi elevada á categoría de arte e patrimonio inmaterial.

Cando se celebra: a gran data do segundo domingo de agosto

A Festa do Polbo de O Carballiño ten unha data fixada no calendario galego: o segundo domingo de agosto. Aínda que o domingo é o gran día forte, a verdade é que a vila vai quentando motores durante toda a semana previa. Ademais, moitos locais de hostalería de O Carballiño xa ofrecen o seu mellor polbo durante todo o mes de agosto e no verán en xeral, aproveitando a afluencia turística.

Se pensas visitar a festa, debes saber que o propio concello adícase a illar o tráfico durante ese fin de semana. É altamente recomendable chegar cedo, xa que as filas para conseguir unha ración nas distintas casetas oficiais ou nas rúas peonís empezan a formarse desde primeira hora da mañá.

O programa da festa: música, cultureta e moito cobre

O programa oficial adoita presentarse a finais de xuño ou principios de xullo por parte do Concello do Carballiño, e adoita manter unha estrutura similar ano tras ano:

• Sábado á tarde/noite: A vila énchese de música. Adoitan celebrarse concertos de bandas de música locais, orquestras para o baile tradicional nas prazas, e actuacións de artistas galegos de primeira liña no recinto feiral. O ambiente prévese moi animado nas rúas e nas terrazas.
• Domingo de mañá: O gran día. Desde as 9:00 horas xa se poden sentir os cheiros a polbo cociñándose. Ás 11:00 horas adoita celebrarse a misa solemne na Igrexa de San Cibrao, seguida dunha actuación de gaitas. Mentres tanto, o recinto feiral e as rúas do centro (como a Alameda e a Rúa Ourente) convértense nun labirinto de fume e sabor.
• Acto institucional: Cara ao mediodía no recinto feiral adoita ter lugar o acto central, onde se presentan as autoridade e se homenaxean os pulpeiros máis veteranos, así como personalidades vinculadas á vila.
• Domingo á tarde: A xornada compéñase con actuacións folclóricas, grupos de danza tradicional galega e a entrega de premios a diversos concursos locais. O ambiente alóngase ata a noitiña.

A gastronomía: a exaltación do polbo á feira

A estrela indiscutible é, como non podía ser doutro xeito, o polbo á feira. Tamén coñecido como «pulpo á galega», o seu segredo reside na súa incrible sinxeleza e na calidade dos ingredientes. O proceso non ten misterio pero si moita técnica:

1. O polbo (xeralmente de altura, moi apreciado pola súa textura) cócese nas tradicionais potas de cobre. O cobre é fundamental porque distribúe a calor de xeito uniforme, impedindo que o polbo se pegue ou se coccia de maneira desigual.
2. A tradición manda «asustar» o polbo, é dicir, metelo e sacalo da auga fervendo tres veces antes de deixalo cociñar definitivamente. Isto di que serve para que os tentáculos se curven e queden cunha presentación perfecta.
3. Unha vez cocido, córtase con tesoiras en anacos dun centímetro grosor sobre pratos ou taboas de madeira.
4. O toque maxestico vén da man da tempada: pemento doce (non picante, aínda que houbo épocas onde se usaba unha mestura), sal grosa e, por suposto, unha morea de aceite de oliva virxe extra.

Pero a festa non é só polbo. Para acompañar este manxar, ningún visitante pode perderse os outros dous piares da gastronomía local na xornada:

• O pan de Cea: Unha deliciosa mole de pan trigo con forma redondeada e grande, cunha codia cruxente e un interior suave. É o acompañamento perfecto para emulsionar o aceite do polbo.
• O viño da Ribeiro: Producido nas adegas dos arredores, nas pendentes que bañan os ríos Miño e Avia. Xeralmente sérvese nas tradicionais cuncas de cerámica branca, ben fresco, para cortar a untuosidade do aceite e o polbo.

Aloxamento: onde durmir en O Carballiño

Dada a enorme cantidade de xente que acode á festa, conseguir aloxamento durante ese fin de semana en O Carballiño require anticipación. O mellor é reservar con varios meses de antelación. Aínda que a vila conta con establecementos encantadores, tamén podes buscar opcións nas vilas veciñas:

• En O Carballiño: Atoparás varios hostais e pensións centrais, ideais para estar preto de todo sen necesidade de coche. Tamén hai casas rurais nos arredores da vila que ofrecen tranquilidade.
• Caldas de Partovia: A apenas 5 quilómetros, é famosa polas súas augas termais. Algúns balnearios ofrecen paquetes completos que combinan relaxación coa festa gastronómica.
• Ourense capital: A uns 25 quilómetros de distancia, é unha excelente base de operacións. Conta cunha ampla oferta hoteleira e unha vida nocturna e termal (as Burgas, Outariz) complementaria.
• Ribeira Sacra / Ribadavia: Se dispoñes de coche, durmir na comarca do Ribeiro permiteche combinar a festa cunha visita ás súas fantásticas adegas e canóns fluviais.

Cómo chegar a O Carballiño durante a festa

A organización da festa habilita todos os anos un dispositivo especial de mobilidade debido ao peche do centro da vila. Aquí tes as mellores formas de chegar:

En coche: O Carballiño está moi ben comunicado por autovía desde calquera punto de Galicia. Chegando desde Ourense, Vigo ou Santiago de Compostela, deberás tomar a Autovía AG-53 (Autovía do Centeiro), que ten unha saída directa á vila. Con todo, atención: debido á festa, as saídas principais adoitan cortarse. Hai aparcadoiros habilitados nos arredores (sinalizados con claridade) e, desde alí, lanzadeiras de autobús ou a pé ata o centro.

En autobús: Existen liñas regulares de autobús (compañías como Monbus) que conectan O Carballiño con Ourense, Santiago de Compostela, A Coruña, Pontevedra e Vigo. Durante a fin de semana da festa, adoitan reforzarse as liñas e habilitarse servizos especiais.

En tren: Unha opción moi pintoresca é chegar en tren desde Ourense. A estación de O Carballiño está situada no centro urbano, o que fai que ao saír do tren xa estés metido no ambiente da festa. A liña de media distancia conecta periodicamente con Ourense.

Consellos para gozar da festa como un auténtico galego

Para que a túa experiencia sexa inesquecible por todo o bo, aquí tes algúns consellos:

1. Leva roupa e calzado cómodo. Vas estar moito tempo de pé, facendo filas e camiñando. O segundo domingo de agosto adoita facer calor, pero tamén pode haber algunha chuvia de verán, así que prepara para ambos escenarios.
2. Paciencia nas filas. Conseguir o teu polbo pode levar tempo nas casetas máis populares. Usa ese tempo para falar coa xente, gozar do ambiente e beber a primeira cunca de Ribeiro.
3. Respecta as potas. Os pulpeiros son auténticos mestres. Non insistas en que corten o polbo antes de tempo nin trates de tocar as potas de cobre.
4. Non tudo é o centro. Se as filas do recinto principal son demasiado longas, anímate a camiñar polas rúas adxacentes. Moitas veces, as casetas dos barrios periféricos teñen un encanto especial e filas moito máis curtas.

Máis aló do polbo: que visitar na zona

Se decides pasar todo o fin de semana ou uns días na comarca, O Carballiño ten moito máis que ofrecer unha vez que se pasa a resaca gastronómica:

O Carballiño é coñecido historicamente como o «pazo do demo» ou «pequena Suíza» polos seus innegables balnearios e as súas augas termais. Un paseo pola Alameda da vila, co seu kiosko de música e as súas carballeiras, é de visitante obrigado. Ademais, a arquitectura indiana salta á vista en varias rúas, recordando aos emigrantes que fixeron fortuna e trouxeron a modernidade á vila.

A poucos quilómetros podes atopar a Escola de Gaitas de Fontefría, nun contorno natural privilegiado, ou achegarte aos impresionantes mosteiros da Ribeira Sacra, como San Pedro de Rocas, que non te deixarán indiferente. E por suposto, o clostro do mosteiro de Oseira, unha xoia do Císter que merece unha visita tranquila.

En definitiva, a Festa do Polbo de O Carballiño non é só un evento gastronómico. É a expresión máis pura da identidade dun pobo que soubo facer dunha actividade tan humilde como a venda de polbo, un motivo de unión, celebración e orgullo. Se aínda non tivo a sorte de probar o auténtico polbo á feira nunha das súas potas de cobre, un domingo de agosto en O Carballiño debería estar marcado en vermello no teu calendario.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas