Romería dos Santos de Muxía: lendas e milagres

A Costa da Morte, onde as augas do Atlántico braman con forza contra os cantís, é testemuña desomeitas dos maiores mistérios e máis fermosas tradicións de Galicia. Neste marco sobrio e maxenta, en pleno ano 2024, a vila de Muxía prepara o seu enclave máis sagrado para unha das celebracións máis agardadas do calendario galego. Falamos da Romería dos Santos de Muxía, tamén coñecida polos seus visitantes máis devotos como a Nosa Señora a Virxe da Barca.

A Romería dos Santos de Muxía representa un dos maiores exiliados espazos de devoción, culturalidade e turismo interior de Galicia. Cada ano, milleiros de galegos, xunto cun número cada vez maior de viaxeiros internacionais, achéganse a este recuncho do litoral coruñés para render tributo á patroa mariñeira, no-fitados pola maxia dunhas pedras que desafían a gravidade, en treboadas de incenso e en aclamacións devotas. Imos mergullarmos na historia, lendas e todo o que precisas saber para viver en persoa este evento inesquecible.

Historia e Santuario: A Orixe dun Feito Sobrenatural

Antes de coñecermos a celebración actual, cómpre viaxar ás orixes do Santuario da Virxe da Barca, un templo de liñas barrocas que se erixe periloso fronte á inmensidade do océano. Segundo a tradición cristiá, foi neste exacto punto onde a Virxe María chegou enriba dunha barca de pedra, nunha data incerta, para animar ao apóstolo Santiago na súa labor evanxelizadora na Costa da Morte.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

A documentación histórica sinala que xa no século XII existía unha pequena ermida no lugar, produto da intensa devoción local. Con todo, o templo actual foi erguido a partir do século XVI, sufrindo diversas reconstrucións, sendo a máis recente e tráxica a provocada polo lóstrego que o devorou en 2013. Tras unha minuciosa restauración, hoxe en día o santuario volve estar no seu máximo esplendor, pronto para acoller as multitudes da romaría. Este recuncho non é só un referente relixioso, senón o corazón identitario da comarca de Bergantiños e das Terras de Soneira.

Lendas e Milagres: A Pedra que Baila

Se algo fai verdadeiramente única e misteriosa a Romería dos Santos de Muxía son as lendas que envolven as formacións rochosas que arrodean a ermida, elementos que se entrelazan coa maxia ancestral galega, o megalitismo e a pantasía cristiá. As tres pedras máis salientables, que segundo a crenza popular forman parte da nave que trouxo á Virxe, son o Abalar, a Cadrís e o Temón.

O Pedrón de Abalar é, sen dúbida, o gran protagonista. Trátase dunha enorme pedra de granito, perfectamente tallada pola natureza, que pode ser movida (abalada) por varias persoas se empurran no punto exacto. Segundo a lenda, aqueles que logren facela abalar terán boa sorte e poderán recoñecer os seus pecados máis agochados; porén, só os xustos pódena mover con facilidade. A lenda di tamén que, se non sabes cal é o punto adecuado de balanza, parecerá inamovible.

A Pedra da Cadrís ten unha forma similar ao óso cadril dos animais, mentres que o Temón semella o temón dun barco de vela. As tradicións orais contan que a Virxe deixou a súa impronta na Cadrís, cuxo oco central é utilizado polos devotos para introducir a cabeza ou o corpo, crendo que ten propiedades curativas milagrosas, especialmente para as doenzas renais e de costas. O rito de pasar por baixo da Pedra de Abalar ou de circundar a Cadrís é unha oportunidade para que as mulleres e homes de mar lle pidan á Virxe protection antes de facerse de novo á mar, nunha apaixonante mistura de fe e maxia.

Data e Programa da Romaría

Se queres participar nesta tradición inmemorial, debes coñecer cales son as datas clave. O grande día da festa é o domingo seguinte ao 8 de setembro (día da Natividade de Nosa Señora). Con todo, as festividades esténdense durante toda esa fin de semana, convertendo a vila nunha auténtica festa de interese turístico nacional.

Programa habitual (Sábado e Domingo)

• Sábado: A fin de semana comeza cunha grande ambientación na vila. Pola tarde, adoita haber actuacións musicais e verbena na praza principal, onde se mesturan as tradicionais charangas con orquestras de sona a nivel galego. É unha noite para gozar da xente nova e da hospitalidade muxiá.
• Domingo (Día Grande): O espazo sagrado cobrou protagonismo. Ás 10:00 horas adóitase celebrar a primeira misa solemne no Santuario. Ás 12:30, ten lugar a Misa Solemnial ou Función Principal, presidida polo bispo ou autoridades eclesiásticas salientables da diocese, acompañada polo coro da parroquia que canta a famosa “Cantiga da Virxe da Barca”.
• Procesión: Pola tarde (sobre as 17:30 ou 18:00), celébrase a emotiva procesión marítimo-terrestre. A imaxe da Virxe da Barca é levada en andas polos devotos arredor do santuario, nun silencio case absoluto, apenas roto polo son das ondas, as pregarias e o disparo de foguetes que anuncian o seu paso.

Gastronomía: Os Sabores da Costa da Morte

A romaría non é só un fenómeno relixioso ou cultural; tamén é unha festa para o padal. Muxía atópase nunha zona riquísima en produtos do mar e da horta, e o seu concello conta cunha ampla e afamada oferta restauradora.

A imprescindible é o polbo á feira, que se pode comer nas casetas habilitadas polas diferentes asociacións locais xunto ao santuario ou na vila. As cuncas ou caracois tamén son unha tapa moi consumida nestas datas. Ademais, por ser setembro, é a tempada perfecta para gozar da percebe, o auténtico «ouro negro» das Rías Baixas, capturado polos percebeiros locais nas zonas de maior ondada. E por suposto, non pode faltar un bo viño branco Ribeiro ou Albariño, regando unhas,constelas de mexillóns en escabeche ou empanada de zamburiña. Pola sobremesa, non deixes de probar os «melindres», unhas Lagarteiras ou unhas sanmartiñas (rosquillas) de Carballo.

Aloxamento: Onde Durmir en Muxía

Debido á gran afluencia de peregrinos e turistas na Romería dos Santos de Muxía, buscar aloxamento con pouco tempo de antelación pode converterse nunha odisea. Polo tanto, se planeas visitar a vila para estas datas, é fundamental reservar coa maior antelación posible (recomendámoslles uns dous ou tres meses antes).

O concello de Muxía conta cunha boa infraestrutura de aloxamentos rurais, Casas Rurais excelentemente restauradas, que mesturan a pedra tradicional cunha comodidade moderna, permitíndoche gozar da tranquilidade do campo galego. Tamén existen pequenos hoteis con encanto e hostais xestionados por familias locais no centro da vila. Para os máis aventurados, hai un moderno albergue municipal de peregrinos a escasos metros do Santuario, ideal para quen está a recorrer o Camiño de Santiago cara a Fisterra e Muxía.

Cómo Chegar: Camiños ata a Vila Mariñeira

Muxía atópase a uns 90 quilómetros da cidade de Santiago de Compostela, na zona máis occidental da Costa da Morte. Chegar ata aquí é relativamente sinxelo e as vistas da estrada son xa unha atracción turística en si mesmas.

• En Coche: É a forma máis común de chegar. Desde Santiago de Compostela pódese coller a autoestrada AP-9 en dirección a A Coruña, tomando logo a autovía AG-55 en dirección a Carballo. Alí, enlazamos coa AC-424 que nos leva directamente a Muxía. Desde A Coruña, a distancia é duns 100 km tomando a estrada C-552 en dirección a Carballo e desvionándonos cara a Muxía.
• En Autobús (Liñas Regulares): A empresa Monbus ofrece servizos diarios regulares que conectan Santiago de Compostela (Estación Intermodal) e A Coruña con Muxía. Durante a época de romaría adoitan habilitarse servizos especiais con máis frecuencia.
• En Avión: O aeroporto máis próximo é o Aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro (SCQ), a uns 85 km. Outra opción é o aeroporto da Coruña-Alvedro (LCG), a uns 98 km. En calquera caso, desde os aeroportos será preciso coller un taxi ou ir á estación de autobuses/tran para completar a viaxe.

A Paixón pola Terra e pola Beleza Natural

A Romería dos Santos de Muxía é moito máis ca unha simple festa relixiosa; é unha conmemoración da identidade costeira. A arribada de milleiros de persoas a este recuncho periférico non só para pidir favores á Virxe, senón tamén para gozar da sona e da música, é a testemuña dunha fe viva que non se apaga e que caracteriza a Galicia. Se tes a oportunidade de achegarte a esta romaría, non o dubides. Muxía e a súa Virxe da Barca agárdanche de porta aberta para te mostren a maxia, as lendas e os milagres dunha terra inesquecible.

Non esquezas: a Costa da Morte non deixa indiferente a ninguén, e a súa romaría maior é a porta de entrada para descubrir a súa alma.