Romería dos Cortellos en Catoira: exaltación del buey y alegría rural

Romería dos Cortellos en Catoira: exaltación do boi e ledicia rural

No concello de Catoira, situado na comarca de Caldas de Reis, na provincia de Pontevedra, celébrase cada ano unha das festas máis singulares e arraigadas de Galicia: a Romería dos Cortellos. Esta celebración, declarada de Interese Turístico Galego, é unha auténtica exaltación do boi, do traballo no campo e da ledicia rural que emana das tradicións máis fondas do noso pobo.

A romaría transcorre na parroquia de San Xiao de Oeste, onde o grandioso Pazo de Oeste serve como escenario dun espectáculo que mira cara ao mar e, ao mesmo tempo, cara á terra. Neste artigo de engalicia.info, convidámoste a coñecer todos os detalles desta festividade, desde a súa orixe ata consellos prácticos para que poidas gozar da experiencia.

Historia e orixe da Romaría dos Cortellos

A historia da Romaría dos Cortellos é a historia da propia identidade de Catoira. Os chamados «cortellos» eran curros ou espazos cercados onde os labregos e gañeiros reunían o gando vacún para a súa venda ou para levalo a pastar. A tradición gañadeira está profundamente vencellada a estas terras do Val do Ulla, sendo o boi un animal fundamental non só para a economía, senón tamén para a cultura local.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

A orixe festiva desta romaría remóntase a comezos do século XX, mais houbo un longo parón durante a Guerra Civil e os anos máis duros da posguerra. Foi no ano 1963 cando un grupo de catoirenses decidiron recuperala co obxectivo de manter vivas as tradicións. Desde entón, non deixou de celebrarse, medrando en fama e achegando a miles de persoas ateigadas de curiosidade e amor polo noso patrimonio etnográfico.

Na actualidade, a Romaría dos Cortellos non é só un mercado de gando, senón unha homenaxe ao esforzo dos nosos antergos. O programa festivo repártese entre o labor agrario, co xuízo e comercialización de animais, e o tempo de lecer, coas verbenas, a música tradicional e a gran comida popular ao aire libre.

Data de celebración: cando ir a Catoira

Se estás a planificar a túa visita, debes saber que a Romaría dos Cortellos ten unha data fixa no calendario. Celébrase invariablemente o primeiro domingo do mes de setembro. Este encaixe no final do verán é ideal, pois serve como unha despedida apaixonada da estación estival e dá paso ao outono, época na que Galicia muda a súa pel para ofrecer cores máis recollidas.

Aínda que o domingo é o grande día da romaría, o concello adoita organizar actos paralelos durante a fin de semana e nalgúns casos durante a semana anterior, como exposicións de maquinaria agrícola, feiras de artesanía e actuacións folclóricas variadas. Non obstante, o epicentro da festa ten lugar na mañá do domingo, coa concentración de bois, e a continuación coa comida nas carpas habilitadas ao efecto.

Programa da Romaría: o boi e a festa

O programa oficial da Romaría dos Cortellos foi pulindo ao longo dos anos para ofrecer unha experiencia completa tanto para o público local como para o visitante. A xornada habitual ten a seguinte estrutura:

• Mañá (09:00 – 14:00): O recinto ferial de San Xiao de Oeste énchese de vida coa entrada dos bois. É o momento da «exaltación». Os animais, adornados de forma especial para a ocasión, son paseados e avaliados por un xurado experto. Tamén se levan a cabo os trasballs de pallas e as demostracións de labranza tradicional, ofrecendo unha viaxe no tempo para recordar como se traballaba a terra antes da mecanización agrícola.
• Mediodía (14:00): Celebraase unha misa solemne na ermida ou igrexa da parroquia, bendicindo os campos e o gando, un acto profundamente enraizado na relixiosidade popular galega.
• Comida popular (15:00): Miles de persoas reúnense arredor das mesas longas para degustar unha comida típica que antecede a verbena. A organización adoita ofrecer pratos como carne ao forno, lacón con grelos ou unha escellente empanada.
• Tarde: Chega a hora do entretenemento, con xogos populares para os máis pequenos, verbenas con orquestras galegas e a actuación de grupos folclóricos (muiñeiras, pandeiretas e gaitas).
• Noite: A festa remata atrasada na noite coa animación das orquestras nun ambiente puramente lúdico e de confraternización.

Gastronomía: o mellor sabor de Caldas de Reis

Unha romaría en Galicia non se entende sen a súa gastronomía, e a dos Cortellos non é unha excepción. Exaltando o boi e o mundo rural, a cociña ocupa un lugar prominente. Durante os días de festa, o concello de Catoira organiza a súa célebre mostra gastronómica, coa que se poderás deleitar con produtos autóctonos de gran calidade.

A carne de tenreira do Val do Ulla é, sen dúbida, a raíña do festival. Con denominación de orixe protexida, a súa suculencia e textura convértena no prato estrela nas churrasqueiras e fornos dos restaurántes locais durante estes días. Outros pratos que non podes perder inclúen:

• Caldo galego: Reconfortante, elaborado con verza, grelos, patacas e feixóns. Un clásico que pon a base para unha longa xornada de festa.
• Pementos de Padrón:í De porque algúns pican e outros non, non deixan de ser o aperitivo perfecto.
• Empanada: Ben sexa de carne, de xoubas ou de bacallao, a empanada feita de forma artesanal é unha constante nas froxelías da romaría.
• Viño e licores: Os viños das Rías Baixas, especialmente albariños e rosados, acompañan perfectamente as comidas. Remata con augardente queimada, que arreda os meigallas e remata de dar ledicia ao corpo.

Aloxamento: onde durmir en Catoira e arredores

Se vén de fóra e queres gozar con calma da Romaría dos Cortellos e da contorna do Val do Ulla, hai diversas opcións de aloxamento. Catoira conta con hoteis modestos pero de calidade, como é o caso do Hotel Capital, un referente clásico na zona co seu fermoso xardín. A proximidade á autovía permite que os visitantes poidan durmir en concellos veciños.

A poucos minutos en coche, en Caldas de Reis, hai establecementos balnearios como o Balneario de Caldas de Reis ou o Complejo Termal Acquaria, perfectos para unha escapaxe de relaxación cultural. En Vilagarcía de Arousa hai unha ampla oferta de hoteis fronte ao mar, como o Hotel Spa A Tullería. Ademais, a zona rural do Ulla ofrece fermosas casas rurais e pazos rehabitados, unha opción inigualable para sumerxerche na experiencia da Galicia interior.

Como chegar a Catoira

Catoira está estratexicamente situada entre Santiago de Compostela e Pontevedra, sendo moi accesible grazas ás excelentes comunicacións:

• En coche: A vía máis rápida é pola AP-9 (Autopista do Atlántico). Deberá coller a saída 68 (Catoira Norte) ou a 70 (Catoira Sur). Desde Santiago, está a uns 45 quilómetros (uns 35 minutos), e desde Pontevedra, a uns 30 quilómetros.
• En tren: Catoira ten unha estación de ferrocarril pertencente á liña de proximidade que conecta con Santiago de Compostela, Pontevedra e Vigo. É unha opción moi cómoda para evitar o atope de aparcadoiro os días de festa, xa que a estación se atopa preto do centro.
• En autobús: Existen liñas regulares de autobús (empresa Monbús) que conectan Catoira con cidades como Santiago, Caldas de Reis e Vilagarcía de Arousa.

Unha vez en Catoira, hai que dirixirse á parroquia de San Xiao de Oeste. Durante o día da romaría adoitan habilitarse aparcadoiros habilitados e servizos de transporte gratuítos desde o centro urbano ata o recinto festivo para facilitar a mobilidade.

En engalicia.info animámosche a vivir a Romaría dos Cortellos nunha viaxe de corpo e alma. É moito máis ca unha simple festa; é unha lección viva de historia, unha mostra da forza do noso mundo rural e, sobre todo, un intenso cumprimento de ledicia galega. Achegádevos a Catoira o primeiro domingo de setembro e gozade da nosa identidade en estado puro.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas