Romería de Santa Trega: subida ao monte histórico na Guarda

A Romería de Santa Trega é unha das celebracións relixiosas e culturais máis arraigadas na provincia de Pontevedra, e particularmente no concello da Guarda. Cada ano, milleiros de persoas, entre devotos e visitantes, ascenden ao monte Tegra (Santa Trega) para honrar a santa, gozar das vistas espectaculares sobre a desembocadura do Miño e o Atlántico, e participar nunha xornada que mestura fe, tradición e festa. Este artigo afonda na historia, a data, o programa, a gastronomía, o aloxamento e como chegar a esta romaría única.

Historia da romaría de Santa Trega

A orixe desta romaría remóntase a tempos medievais, cando a ermida de Santa Trega foi construída no cumio do monte, sobre un asentamento castrexo anterior. A lenda conta que a santa apareceu a uns pastores, e dende entón o lugar converteuse en destino de peregrinación. A primeira referencia documentada data do século XII, aínda que a romaría tal como a coñecemos hoxe consolidouse nos séculos XVII e XVIII, cando a Confraría de Santa Trega comezou a organizar a subida anual.

O monte Tegra é, ademais, un xacemento arqueolóxico de primeiro orde: nel atópanse as ruínas dun castro galaico-romano, con vivendas circulares e un sistema defensivo. A romaría, polo tanto, non só ten un compoñente relixioso, senón tamén un forte vínculo coa identidade histórica e patrimonial da Guarda. Durante o Franquismo, a celebración sufriu algún receso, pero dende a década de 1960 recobrou pulo, e hoxe é considerada Festa de Interese Turístico Galego.

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelos a Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data da romaría en 2025

A romaría celébrase cada ano o primeiro domingo de maio. No 2025, a data será o 4 de maio. Non obstante, os actos preparatorios e as actividades relixiosas comezan días antes, coa novena na ermida e diversos oficios. A xornada central, o domingo, é cando ten lugar a misa solemne, a procesión e a bendición dos campos e do mar.

É importante chegar cedo, xa que o monte reúne a milleiros de persoas e as prazas de aparcamento son limitadas. Recoméndase, se é posible, asistir o sábado anterior para gozar das vistas e do ambiente previo.

Programa da romaría (domingo, 4 de maio)

O programa é variado e combina actos litúrxicos, música tradicional e actividades lúdicas. Horarios aproximados (suxeitos a confirmación pola Confraría):

• 08:00 – 10:00 Chegada de romeiros e ofrenda floral. Apertura da capela.
• 10:30 Rosario e novena.
• 12:00 Misa solemne cantada por un grupo de gaitas e coro local. Homilía.
• 13:30 Procesión coa imaxe de Santa Trega ao redor do adro. Bendición dos campos.
• 14:30 Xantar campestre (cada familia leva a súa comida; hai postos de venda de empanada e viño).
• 16:00 – 18:00 Actuacións de grupos de folk e danzas tradicionais. Xogos populares para nenos.
• 18:30 Salve final e despedida. Baile popular ata o serán.

Ademais, durante a semana previa (do 28 de abril ao 3 de maio) celébrase a novena na ermida ás 20:00 horas. O sábado 3 pola tarde hai unha concentración de xigantes e cabezudos polas rúas da Guarda.

Gastronomía da romaría

Aínda que a romaría en si non ten unha oferta gastronómica institucionalizada, o monte énchese de familias e grupos que esquecen o xantar típico galego. Entre os manxares que non poden faltar están:

• Empanada galega: de zamburiñas, bonito ou carne. Cada casa ten a súa receita.
• Churrasco: adobado e asado no momento, moitas veces en grellas portátiles.
• Queixo do país (Arzúa-Ulloa ou San Simón) e mel.
• Viño branco de Rías Baixas (Albariño ou Godello) e licor café.
• Doces: filloas, orellas de entroido (se quedan) ou bica.

No cumio hai postos que venden bebidas e algún produto tradicional, pero a maioría dos romeiros levan a súa propia comida. O ambiente é de convivio e compartición.

Aloxamento na Guarda e arredores

A Guarda dispón de varias opcións de aloxamento, desde hoteis ata casas rurais. Dado que a romaría atrae a moitos visitantes, é aconsellable reservar con semanas de antelación. Algunhas suxestións:

• Hotel Convento de San Benito (4 estrelas, no centro histórico).
• Pensión A Cepa (económica, preto do porto).
• Casa Rural Monte Tegra (con vistas ao monte, ideal para familias).
• Camping A Guarda (para os que prefiran natureza, a 2 km do centro).

Alternativamente, pódese durmir en cidades próximas como Vigo (a 45 km) ou Baiona (20 km) e desprazarse en coche ou autobús.

Cómo chegar ao monte Tegra

En coche

Desde Vigo: tomar a A-55 ata Tui e despois a PO-403 por Oia ou a estrada costeira por Baiona. Desde Pontevedra: autovía A-55 e despois PO-550. Hai varios aparcadoiros habilitados na base do monte (de balde) e un servizo de autobuses lanzadeira ata o cumio durante a romaría.

En autobús

Líneas regulares Monbus (Vigo-A Guarda) e Autos Carballo (Pontevedra-A Guarda). A parada está na praza do Concello. Dende alí, subir a pé leva uns 40 minutos por un camiño sinalizado.

A pé ou en bicicleta

Existen varias rutas de sendeirismo: a ruta PR-G 90 (sendeiro da costa) ou a subida dende a Pasaxe de San Xurxo. É unha camiñada esixente pero gratificante, con desnivel duns 300 metros.

Consello: se subides en coche, chegade antes das 10:00 para atopar sitio. A romaría é multitudinaria, pero a subida a pé é toda unha experiencia tradicional.

Máis que unha romaría: cultura e natureza

Ademais do aspecto relixioso, a romaría de Santa Trega ofrece a oportunidade de coñecer o Monte Santa Trega (341 m), un miradoiro natural sobre a desembocadura do Miño e a costa portuguesa. Alí atópase o Castro de Santa Trega, con visitas guiadas gratuítas durante a romaría. Tamén hai un centro de interpretación aberto durante todo o ano.

Para os amantes da natureza, a zona é rica en flora autóctona (carballos, acivros) e aves (cormoráns, gaivotas). É común ver romeiros que combinan a visita coa observación de aves no miradoiro da Furna.

Recomendacións prácticas

• Levar calzado cómodo para a subida, roupa de abrigo (no cumio venta forte) e protección solar.
• Auga suficiente e algo de comer, aínda que haxa postos.
• Respetar o entorno: non deixar lixo, seguir os sendeiros sinalizados.
• Se se asiste á procesión, manter un comportamento recollido nos actos relixiosos.

A Romería de Santa Trega é, en definitiva, unha xoia do calendario festivo galego. Unha xornada de fe, historia e convivencia que atrae tanto a crentes como a curiosos. Subir ao monte histórico da Guarda é unha experiencia que conecta co pasado castrexo, coa devoción popular e coa beleza salvaxe da costa atlántica.