Romería de San Xosé de Serantes

A Romería de San Xosé de Serantes é unha das celebracións relixiosas e festivas máis enraizadas na comarca de Ferrol, na provincia da Coruña. Cada ano, veciños e visitantes reúnense no alto do Monte de Serantes, onde se atopa a capela dedicada ao patriarca San Xosé, para honrar ao santo nun ambiente de devoción, música, danzas tradicionais e exaltación da gastronomía galega. Esta romaría, que combina o sagrado co profano, constitúe un punto de encontro interxeracional que mantén vivas tradicións centenarias. Ao longo das seguintes liñas, exploraremos a súa orixe histórica, as datas marcadas no calendario, o programa de actos, os sabores típicos que ofrece, as opcións de aloxamento na contorna e as vías de acceso para chegar ata este recinto privilexiado con vistas á ría de Ferrol.

Historia

A orixe da Romería de San Xosé de Serantes remóntase a finais do século XIX, aínda que algúns estudiosos sitúan as primeiras manifestacións de culto xa no período medieval. A capela actual, erguida no cumio do monte, foi construída en 1898 por iniciativa dos veciños da parroquia de Serantes, que xa celebraban unha misa campal na honra do santo. Con todo, a devoción a San Xosé, patrón dos traballadores e protector das familias, medrou de forma notable durante as primeiras décadas do século XX, cando a romaría comezou a adquirir a súa forma actual.

Durante a guerra civil española e a posguerra, a festa mantívose de forma clandestina ou reducida, pero nunca desapareceu. Foron os propios fregueses e as asociacións culturais locais os que se encargaron de preservar o legado, organizando novenas e procesións con recursos limitados. Na década de 1960, co auxe do turismo rural e a recuperación das tradicións galegas, a romaría experimentou un rexurdimento. Incorporáronse elementos como as actuacións de grupos de gaitas, os bailes rexionais e as competicións de deportes tradicionais (tirón de corda, lanzamento de chave). Hoxe en día, a Romería de San Xosé de Serantes está declarada Festa de Interese Turístico Galego, recoñecemento que impulsou a súa promoción e conservación.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Un feito salientable é a implicación da Confraría de San Xosé, creada en 1978, que xestiona a organización dos actos relixiosos e a posta a punto da capela. Cada ano, a confraría elixe un «mordomo» diferente, encargado de coordinar as tarefas e buscar patrocinadores para sufragar parte dos gastos. A romaría non sería posible sen o labor desinteresado de decenas de voluntarios que traballan durante meses na preparación do recinto, a decoración floral e a loxística das comidas populares.

Un dos símbolos máis emblemáticos é a «Festa da Filloa», que se incorporou na década de 1980 como reclamo gastronómico. Desde entón, a filloa (unha crepe fina feita con fariña, ovos, leite e azucre) converteuse no doce oficial da romaría, elaborado de forma artesanal polas mulleres da parroquia. A historia desta romaría é, en definitiva, a historia dunha comunidade que soubo transformar a fe nunha celebración inclusiva e festiva, mantendo a esencia das romarías galegas.

Data de celebración

A romaría celébrase cada ano o 19 de marzo, festividade de San Xosé, salvo que esta data coincida en Semana Santa, caso no que se traslada ao domingo seguinte. Con todo, o programa de actos adoita estenderse durante a fin de semana anterior e posterior, con eventos previos como a «Novena a San Xosé» (nove días de oración) e a «Véspera da romaría» (sábado con verbena popular). No 2025, a data principal será o mércores 19 de marzo, pero as actividades comezarán o venres 14 de marzo coa apertura do recinto feiral e a exposición de artesanía. O día grande, o 19, concentra a misa solemne (ás 12:00 h), a procesión pola carballeira e o xantar popular. Tamén hai unha celebración adaptada para os peregrinos que chegan a pé desde Ferrol, cunha recepción na capela ás 10:00 h.

Programa de actos

O programa da Romería de San Xosé de Serantes combina actos relixiosos, actividades culturais e propostas lúdicas para todas as idades. A continuación, detallamos o calendario completo do día 19 de marzo, xunto con outros eventos destacados da fin de semana.

Día grande – 19 de marzo

Actos destacados da fin de semana

• Venres 14: Feira de artesanía con produtos locais (cerámica, cestaría, queixos).
• Sábado 15: «Noite da malla» con cantos de taberna e concurso de filloeiras.
• Domingo 16: Ruta de sendeirismo guiada desde o Porto de Serantes ata a capela (5 km).
• Martes 18: Charanga percorrendo as rúas da parroquia e lanzamento de foguetes.

O programa completo está dispoñible na web do Concello de Ferrol (www.ferrol.gal) e nos carteis colocados nos establecementos da zona.

Gastronomía

A romaría é un escaparate da cociina tradicional galega, con especial protagonismo dos produtos do mar e da terra. O prato estrela é o pulpo á feira, cocido e aderezado con aceite de oliva, pemento doce e sal groso, que se serve en pratos de madeira. Acompaña con cachelos (patacas cocidas) e pan de millo. Non falta o lacón con grelos (lacón cocido con grelos, patacas e chourizos) nin as empanadas de zamburiñas ou de carne, elaboradas polas panadarías locais.

Pero sen dúbida, o doce que define esta romaría son as filloas. Durante a festa, varias asociacións de mulleres instalan postos onde se elaboran filloas ao momento, untadas con manteiga e azucre, enroladas e servidas quentes. É tradición acompañalas con un licor de café ou queimada. Outros petiscos populares son os chourizos á brasa, as orellas (doces fritidos con forma de orella) e os rosquillos de anís.

Para beber, ademais do viño, hai cervexa artesá da comarca (como a marca «Cervexa de Ferrol») e augardente de herbas. Moitos asistentes aproveitan para mercar produtos locais para levar a casa: mel, compotas, tortas de millo e embutidos. A romaría é, xa que logo, unha oportunidade única para degustar o sabor máis auténtico da cociina ferrolá.

Aloxamento

Aínda que moitos visitantes acoden só polo día, o concello de Ferrol e as parroquias limítrofes ofrecen diversas opcións de aloxamento para quen desexe gozar da romaría con tranquilidade. Na mesma parroquia de Serantes hai dúas casas rurais con encanto: Casa do Monte (rúa San Xosé, 12) e O Refuxio de Serantes (estrada do Porto, km 3). Ambas contan con capacidade para 6-8 persoas, cociña equipada e vistas á ría. Prezos aproximados: 80-120 euros por noite.

No centro de Ferrol, a 15 minutos en coche, hai unha ampla oferta de hoteis

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas