Romería de San Xosé de Serantes en Ferrol

Historia

A Romería de San Xosé de Serantes é unha das celebracións relixiosas e populares máis antigas e enraizadas do concello de Ferrol, na comarca de Ferrolterra. As súas orixes remóntanse ao século XVII, cando a pequena ermida dedicada a San Xosé foi erixida no alto do monte de Serantes, un lugar estratéxico e de gran beleza natural que domina a ría de Ferrol. A lenda conta que un grupo de mariñeiros, salvados dunha treboada grazas á intercesión do santo, decidiron construír un santuario no lugar onde chegaron a terra firme. Co paso dos séculos, a capilla converteuse en centro de devoción para as xentes das parroquias de Serantes, Mandiá, Doniños e San Xurxo.

A festa foi medrando en popularidade, especialmente desde que a Confraría de San Xosé asumiu a súa organización a finais do século XIX. Durante a Guerra Civil e a posguerra, a romaría sufriu unha paréntese, pero foi retomada con forza na década de 1950, converténdose nun símbolo de identidade para os ferroláns e para os emigrantes retornados. Hoxe, a romaría mantén viva a tradición de subir ao monte cada 19 de marzo, día de San Xosé, aínda que se celebra o domingo máis próximo a esa data para facilitar a asistencia.

O carácter relixioso mestúrase co pagano: procesión solemne, misa campestre e posterior xolda popular con música, baile e comida. A romaría foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia en 2005, o que a sitúa dentro do calendario festivo galego como unha cita ineludible. A súa singularidade reside na mestura de devoción, paisaxe e a forte implicación veciñal. Os veciños das parroquias colaboran na organización, na limpeza do monte e na elaboración dos pratos típicos que se degustan durante a festa.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data

A Romería de San Xosé de Serantes celébrase, como é tradición, o día 19 de marzo, conmemoración de San Xosé, patrón dos traballadores e dos carpinteiros. Non obstante, para que poida gozala un maior número de persoas e se poida compaxinar coa vida laboral, as actividades principais trasládanse ao domingo anterior ou posterior ao 19 de marzo, dependendo do calendario. No ano 2025, a festa terá lugar o domingo 16 de marzo, co día grande o luns 17 (festivo local en Ferrol) e cunha programación especial o sábado 15 de marzo como previa.

Recoméndase consultar a páxina web do Concello de Ferrol ou as redes sociais da Confraría de San Xosé para confirmar as datas exactas cada ano, xa que ás veces se axustan para que coincida co domingo máis próximo ao 19 de marzo. A romaría esténdese desde a mañá cedo ata ben entrada a noite, con diferentes actos relixiosos e lúdicos. O día grande, o domingo, é cando se concentra a maior afluencia de xente, con milleiros de persoas subindo ao monte de Serantes.

Programa

O programa da Romería de San Xosé de Serantes é amplo e combina actos relixiosos, música tradicional, xogos populares e gastronomía. Aquí detallamos as actividades máis salientables dos últimos anos, que se repiten con pequenas variacións:

• Sábado (previo): ás 18:00 h, concentración de xigantes e cabezudos nas inmediacións da igrexa de Serantes. Ás 20:00 h, verbena popular na praza do lugar con orquestra ou grupo de gaitas.
• Domingo (día grande):
  • 08:00 h: Alborada polas rúas de Serantes a cargo dos gaiteiros locais.
  • 10:00 h: Misa solemne na igrexa parroquial de San Xosé de Serantes, coa participación da coral polifónica de Ferrol.
  • 11:30 h: Procesión desde a igrexa ata a ermida do monte, levando a imaxe de San Xosé en andas. O percorrido é duns 3 km por estrada e camiños de terra, con paradas para cantar o himno.
  • 13:00 h: Misa campestre na carballeira xunto ao santuario, con bendición de pan e viño.
  • 14:00 h: Xantar popular. Cada grupo leva a súa comida, pero hai postos de pulpería, empanada e churrasco.
  • 16:00 h: Xogos tradicionais para nenos e maiores: carreira de sacos, tiro á corda, lanzamento de chave e o tradicional «paso do pau».
  • 17:30 h: Actuación de grupos de baile tradicional galego (muiñeiras, xotas, pandeiradas) e posterior verbena ata a medianoite.
• Luns (día seguinte):
  • 11:00 h: Ruta de sendeirismo guiada «Subida a San Xosé» con saída desde o núcleo de Serantes.
  • 12:00 h: Obradoiro de cestería e xogos populares para público infantil.
  • 18:00 h: Actuación de grupos de música folk e peche da romaría con lanzamento de fogos artificiais.

É importante chegar cedo para atopar sitio, xa que a carballeira acolle a miles de persoas. A organización recomenda levar cadeiras ou mantas para sentar no campo.

Gastronomía

A gastronomía da Romería de San Xosé de Serantes é un dos seus maiores atractivos. A tradición manda que cada familia ou grupo de amigos leve a súa propia comida, formando unha gran merenda campestre. Con todo, non faltan os postos ambulantes que ofrecen produtos típicos galegos. O prato rei é o polbo á feira (polbo cocido, cortado en rodajas, con aceite de oliva, sal gordo e pemento doce), servido en pratos de madeira. Acompañado de cachelos (patacas cocidas con pel) e pan de centeo.

Tamén son habituais as empanadas de zamburiñas, de xícaras ou de carne; os churrascos de porco e tenreira asados á brasa; as filloas (doces ou salgadas) e as orellas de carnaval que se preparan especialmente para a ocasión. Para beber, o viño albariño da rasa baixa, a sidra natural e a cervexa artesá de Ferrol. Moitos ferroláns recordan o «queimallo» tradicional: unha bebida quente feita con augardente, azucre, limón e café, que se toma para entrar en calor ao atardecer.

Non faltan os postos de doces: roscóns, bica (bizcocho galego) e o famoso «bico de San Xosé» (pequenos pasteliños de manteiga e améndoa). A degustación gastronómica é unha parte esencial da romaría, e moitos aproveitan para comprar produtos artesanais como mel, queixos ou embutidos das comarcas próximas. As pulperías móbiles son as encargadas de servir o polbo, e a súa calidade é recoñecida en toda a ría de Ferrol.

Aloxamento

Para quen desexe pasar a fin de semana completa en Ferrol e gozar da romaría sen présas, existen diversas opcións de aloxamento na cidade. A continuación, algunhas recomendacións:

• Hotel Ferrol Plaza: Situado no centro da cidade (rúa de España, 11), a 10 minutos en coche de Serantes. Habitacións modernas, restaurante con menú do día e garaxe. Prezos desde 60 € a noite.
• Parador de Ferrol: No barrio de Esteiro, antigo hospital de construción neoclásica. Ofrece unha experiencia histórica e unha excelente gastronomía. Habitacións desde 100 €.
• Casa Rural «O Souto de Serantes»: Aloxamento rural na mesma parroquia de Serantes, a 1 km da ermida. Ideal para os que queiran subir a pé á romaría. Dispón de 3 cuartos con baño compartido e xardín. Teléfono de contacto: +34 981 123 456 (exemplo).
• Pensión «A Ría»: Pensión familiar en Ferrol vello, con prezos económicos (desde 35 € a noite). Habitacións limpas e sinxelas, moi preto da estación de autobuses.
• Camping San Xurxo: A 5 km de Serantes, preto da praia de Doniños. Ideal para os que viaxan con autocaravana ou tenda de campaña. Dispoñen de parcelas con electricidade e zona de servizos.

Recoméndase reservar con antelación, especialmente nos días de romaría, xa que a demanda aumenta. Tamén hai opcións de aluguer de apartamentos turísticos a través de plataformas dixitais.

Como chegar

Ferrol está ben comunicado por estrada e transporte público. A romaría de San Xosé de Serantes celébrase no monte de Serantes, a uns 6 km do centro de Ferrol. Vexamos as opcións:

• En coche: Desde A Coruña, tomar a autoestrada AP-9 (peaxe) ata a saída Ferrol-Centro, logo seguir as indicacións cara a Serantes (CG-1, estrada de Mandiá). Hai un gran aparcadoiro habilitado preto da ermida, pero recoméndase aparcar nas inmediacións e subir andando (uns 15 min) para evitar atascos. Dende Santiago ou Lugo, vía AP-9 ou N-634.
• En autobús: A empresa Monbus opera a liña Ferrol-Serantes con frecuencias cada hora os días laborables. O día da romaría reforzan o servizo con autobuses lanzadeira desde a estación de autobuses de Ferrol (rúa de Río Xubia) cada 30 minutos. O billete de ida e volta custa uns 4 €.
• En tren: Ferrol ten estación de tren (Adif) con conexións rexionais desde A Coruña (Media Distancia). Dende a estación pódese coller un taxi ou autobús ata Serantes. O tempo total desde A Coruña é de aproximadamente 1 hora.
• En barco: Durante o verán hai un servizo de catamarán que une Ferrol con Mugardos e Ares. O día da romaría, algúns anos habilítase un servizo especial que deixa no peirao de Serantes (a uns 2 km da ermida). Consultar coa Autoridade Portuaria.
• A pé ou en bicicleta: Para os máis aventureiros, existen rutas de sendeirismo desde o centro de Ferrol, seguindo o camiño de ronda cara ao monte. Son uns 7 km con pendente moderada. A ruta está sinalizada e ofrece vistas espectaculares da ría.

O día da romaría o tráfico é intenso, polo que se recomenda utilizar o autobús lanzadeira ou compartir coche. A organización pon a disposición un servizo de autobuses gratuíto para persoas maiores e con mobilidade reducida, con saída desde a igrexa de Serantes ás 10:00 h.

Conclusión

A Romería de San Xosé de Serantes é unha xoia da cultura popular galega, perfecta para quen queira sentir a autenticidade das festas de montaña ferrolás. A combinación de devoción, paisaxe, gastronomía e tradición fai que sexa unha experiencia inesquecible. Xa sexa participando na procesión, degustando o polbo á feira, bailando ao son das gaitas ou simplemente gozando da natureza, esta romaría ofrece unha oportunidade única de conectar coa esencia de Galicia. Ferrol, co seu rico patrimonio e a súa gastronomía, convértese no marco ideal para descubrir unha das celebracións máis queridas da comarca. Non perdan a oportunidade de vivir a festa do patrón dos traballadores, San Xosé, no fermoso monte de Serantes.

Para máis información, pódese contactar coa Confraría de San Xosé de Serantes a través do teléfono 981 654 321 (exemplo) ou na oficina de turismo de Ferrol (rúa de María, 1). A organización recomenda levar roupa e calzado cómodo, así como protección solar e auga, xa que a subida ao monte pode ser calorosa nos días de sol. Tamén se lembra que a romaría é unha festa respectuosa co medio ambiente e se pide non deixar lixo nos montes. Todos os visitantes están convidados a unirse ao espírito de confraternidade que caracteriza a esta celebración centenaria.