Romería de San Xosé de Mondoñedo

Historia da Romería de San Xosé de Mondoñedo

A Romería de San Xosé de Mondoñedo é unha das celebracións relixiosas e populares máis arraigadas na comarca mindoniense. As súas orixes remóntanse ao século XVIII, cando a devoción polo patriarca San Xosé se estendeu polas parroquias do norte de Lugo. A tradición conta que un grupo de labregos, tras unha forte seca que ameazaba as colleitas, fixo unha promesa ao santo: se a choiva chegaba, ergueríanlle unha capela no lugar onde hoxe se celebra a romaría. Nunha semana comezou a chover, e os fieis cumpriron a súa palabra. A primeira ermida, de pequenas dimensións, foi construída en 1723 e rapidamente se converteu en centro de peregrinación. Co paso do tempo, a capela orixinal foi ampliada e restaurada en varias ocasións, e a festa foise enriquecendo con elementos profanos, como as feiras de gando e as actuacións musicais.

No século XIX, a romería xa era un referente na zona, e o arcebispo de Santiago concedeu indulxencias plenarias a quen visitase a ermida no día de San Xosé. A Guerra Civil española interrompeu temporalmente a celebración, mais a partir de 1940 recuperouse con forza, incorporando a procesión coa imaxe do santo polas rúas de Mondoñedo. Hoxe, a Romería de San Xosé combina o fervor relixioso coa festa popular, atraendo a milleiros de visitantes cada ano. A propia cidade de Mondoñedo, coa súa catedral e o seu casco histórico, serve de marco incomparable para esta xuntanza, que é considerada Ben de Interese Cultural inmaterial pola Xunta de Galicia.

Data de celebración

A Romería de San Xosé de Mondoñedo celébrase cada ano o 19 de marzo, día de San Xosé, patrón da Igrexa universal e dos traballadores. Se esta data cae en día laborable, os actos centrais adoitan trasladarse ao fin de semana máis próximo para facilitar a asistencia de peregrinos e turistas. Así, é habitual que as actividades se estendan durante tres días: venres, sábado e domingo, co punto culminante o propio 19 de marzo. No calendario litúrxico galego, San Xosé ten unha especial relevancia, e en Mondoñedo a festa coincide coa primavera, o que permite gozar dun clima suave e de paisaxes floridas.

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelos a Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Programa de actos

O programa da Romería de San Xosé de Mondoñedo é variado e combina actos relixiosos, lúdicos e culturais. Aínda que pode sufrir lixeiros cambios cada ano, a estrutura habitual é a seguinte:

• Día previo (18 de marzo): Apertura da feira de artesanía e produtos locais na praza da Catedral. Pola tarde, actuación de grupos de baile tradicional galego.
• 19 de marzo (día grande):
  • 08:00 h — Alborada con gaitas e bombos polas rúas do centro histórico.
  • 10:00 h — Misa solemne na ermida de San Xosé, oficiada polo bispo de Mondoñedo-Ferrol.
  • 11:30 h — Procesión coa imaxe do santo percorrendo as principais rúas, con paradas nos altares efémeros.
  • 13:00 h — Xantar popular nos campos da contorna, con postos de comida e bebida.
  • 16:00 h — Xogos populares (carreiras de sacos, tiro de corda, lanzamento de chave) e animación infantil.
  • 18:00 h — Actuación de bandas de música e grupos folclóricos no escenario principal.
  • 22:00 h — Verbena con orquestra e discoteca móbil, que se prolonga ata a madrugada.
• 20 de marzo (día de resaca):
  • 12:00 h — Misa de acción de grazas na ermida.
  • 14:00 h — Comida de confraternidade para os veciños e colaboradores.
  • 17:00 h — Clausura da feira e sorteo de agasallos entre os asistentes.

Ademais, durante toda a romería hai postos de doces típicos, pulpeiras e postos de rosquillas, así como un recinto feiral con atraccións para os máis cativos.

Gastronomía típica

A Romería de San Xosé de Mondoñedo é unha oportunidade única para saborear a cociina tradicional galega. Os produtos estrela son:

• Pulpo á feira: Cociñado en potas de cobre e servido con sal, pemento e aceite de oliva. É imprescindible.
• Empanada de millo: Rellena de carne, bacallau ou verduras, feita con fariña de millo típica da zona.
• Caldo galego: Unha sopa de grelos, patacas e lacón, ideal para os días frescos de marzo.
• Queixo de Mondoñedo: De leite de vaca, semicurado, con denominación de orixe protexida.
• Rosquillas de San Xosé: Doces fritos con anís e canela, que se bendicen na igrexa e se reparten entre os fieis.
• Viño da Terra da Mariña: Viños brancos de albariño e godello, e tintos de mencía, producidos nas ladeiras próximas.

Tamén son habituais os postos de castañas asadas, churros e licores caseiros. A romería é unha festa para todos os sentidos, onde a gastronomía xoga un papel central.

Aloxamento

Mondoñedo e os seus arredores ofrecen diversas opcións de aloxamento para quen queira gozar da romería con comodidade. Desde hoteis con encanto ata casas rurais, hai para todos os gustos e petos.

• Hotel Rural O Cabazo: Situado a 5 km de Mondoñedo, antiga casa de labranza restaurada, con vistas á serra. Ofrece cea típica e ambiente familiar.
• Pensión Alborada: No centro histórico, a poucos metros da catedral. Habitacións sinxelas pero limpas, con prezos moderados.
• Casa de Turismo Rural A Fonte: Na parroquia de San Xosé, mesmo ao pé da ermida. Ideal para peregrinos, con capacidade para 12 persoas.
• Hotel Pazo de Valdomiño: Palacio do século XVIII convertido en hotel, con xardíns e piscina. Unha experiencia de luxo a 10 minutos en coche.
• Camping Mondoñedo: Opción económica para autocaravanas e tendas, con servizos básicos e zona de lecer.

Recoméndase reservar con antelación, sobre todo se a romería coincide en fin de semana, xa que a demanda é alta. Tamén hai posibilidade de aloxarse nas localidades veciñas como Lourenzá ou Ribadeo, a menos de 20 km.

Como chegar

Mondoñedo está situada no noroeste da provincia de Lugo, nun val fértil entre as serras de O Cadramón e o Cantábrico. As vías de acceso son as seguintes:

• En coche:
  • Desde Lugo capital: A 60 km pola LU-120 e despois pola LU-121 (aproximadamente 45 minutos).
  • Desde A Coruña: 120 km pola A-6 ata Baamonde, logo LU-111 ata Mondoñedo (1 hora 15 minutos).
  • Desde Santiago de Compostela: 150 km pola AP-9 ata A Coruña, despois mesma ruta (1 hora 45 minutos).
  • Desde Asturias (Oviedo): 120 km pola A-8 ata Ribadeo, despois 20 km pola LU-101.
• En autobús: A empresa Lugo-Mondoñedo ofrece servizos diarios desde a estación de autobuses de Lugo. O traxecto dura 1 hora e o prezo é duns 6 €. Durante a romería reforzan as frecuencias.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é a de Ribadeo (liña A Coruña–Oviedo). Desde alí, hai autobuses locais ou taxi ata Mondoñedo (20 km).
• En avión: Os aeroportos máis próximos son o de A Coruña (a 130 km) e o de Santiago de Compostela (160 km). Ambas conexións por estrada son boas. Tamén se pode voar a Asturias (a 140 km) pero a estrada é máis sinuosa.

Unha vez en Mondoñedo, a ermida de San Xosé atópase a 1 km do centro, no lugar de A Meda. Sinalización clara e aparcadoiro habilitado para a romería. Para os que prefiran camiñar, hai un paseo sinalizado desde a catedral que bordea o río Mántaras.

Consellos prácticos

Para desfrutar plenamente da Romería de San Xosé de Mondoñedo, teña en conta:

• Levar roupa cómoda e calzado adecuado para camiñar, xa que as rúas empedradas da vila poden ser esvaradizas.
• Chegar cedo o día 19 para conseguir un bo sitio na procesión e na feira.
• Probar o pulpo e as rosquillas, pero con moderación se quere gozar de toda a xornada.
• Respectar as tradicións: a romería é un acto relixioso, aínda que a festa profana sexa alegre.
• Se viaxa con nenos, o recinto de xogos populares e as atraccións son gratuítos ou de baixo custo.

A Romería de San Xosé de Mondoñedo é un exemplo vivo da cultura galega, onde a fe, a festa e a gastronomía se dan a man. Non perda a oportunidade de vivir esta experiencia única no corazón da Mariña Lucense.