Romería de San Xoán en Allariz: hoguera, agua y magia

Romería de San Xoán en Allariz: hoguera, auga e maxia

A vila de Allariz, na provincia de Ourense, é coñecida polo seu patrimonio medieval, as súas rúas empedradas e a súa conexión co río Arnoia. Pero se hai unha celebración que marca o calendario emocional dos alaricanos e das visitantes, esa é a Romería de San Xoán, unha mestura de lume purificador, auga bendita e tradicións que se remontan a séculos atrás. Cada 23 de xuño, a noite máis curta do ano énchese de maxia, con fogatas que iluminan o ceo, rituais de fertilidade e unha ledicia colectiva que traspasa xeracións.

Historia

A orixe da Romería de San Xoán en Allariz está vencellada ás antigas festividades pagás do solsticio de verán, celebradas polos pobos celtas e romanos para honrar ao sol e á natureza. Coa chegada do cristianismo, a festa foi cristianizada baixo a advocación de San Xoán Bautista, mantendo rituais ancestrais como o salto das fogueiras ou a recollida de herbas de San Xoán. Documentos históricos da Idade Media xa recollen a devoción pola festa na comarca de Allariz, especialmente no barrio de San Xoán, onde se erixiu unha pequena ermida no século XII que aínda hoxe é o epicentro da romaría.

A tradición conta que a auga do río Arnoia adquire propiedades milagrosas durante a noite de San Xoán, e que a queimada e o lume afastan os malos espíritos. Non é raro ver a veciños e veciñas saltando as fogueiras para pedir desexos, ou a parellas collendo a herba de San Xoán (hipérico) ao amencer para garantir a saúde e o amor. Durante séculos, a festa foi un punto de encontro para as parroquias rurais, e na actualidade mantén o seu carácter aberto e participativo, atraendo cada ano a milleiros de persoas que buscan esa conexión coa natureza e co sagrado.

Ofertas de viaje a Galicia

Escapadas de última hora — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data

A Romería de San Xoán celébrase cada ano durante a noite do 23 de xuño (véspera do día de San Xoán Bautista), aínda que as actividades comezan xa pola tarde. É unha celebración que dura aproximadamente 24 horas, abarcando a noite máxica e o amencer do día 24, cando se realizan os rituais co rocío e as herbas. No ano 2025, como en cada ciclo, a festa coincidirá en luns 23 e martes 24, sendo o sábado e domingo previos días de pre-romaría con feiras e actuacións musicais.

Programa da Romaría

O programa da Romería de San Xoán en Allariz é unha combinación de actos relixiosos, rituais populares e lecer. Aínda que varía lixeiramente cada ano, mantén unha estrutura tradicional. A continuación, unha guía detallada das actividades principais:

• 16:00 – 20:00 h (23 de xuño): Feira de artesanía e produtos locais na praza de Abastos. Os postos ofrecen queimada, filloas, herbas de San Xoán e recordos.
• 20:30 h: Misa solemne na ermida de San Xoán, con cánticos e bendición de auga e herbas.
• 22:00 h: Acendido da fogueira grande no campo da festa, preto do río. A comitiva percorre as rúas con antorchas.
• 23:00 h: Queimada popular con esconxuro en galego, mentres se preparan as filloas e o churrasco.
• 00:00 h (noite de San Xoán): Salto das fogueiras e rituais individuais (escribir desexos en papeis, botar herbas ao lume).
• 01:00 – 04:00 h: Verbena con grupos tradicionais e orquestra na carballeira.
• 07:00 h (24 de xuño): Recollida de herbas de San Xoán ao amencer, seguida de baño no río Arnoia para os máis atrevidos.
• 10:00 h: Misa de acción de grazas e reparto de cuncas de caldo galego.

Ademais, durante a semana previa hai obradoiros de cestería e de elaboración de antorchas, así como un concurso de fogatas entre os barrios. Para quen queira vivir a experiencia completa, recoméndase chegar cedo e participar en todas as actividades, especialmente na queimada, que é o momento máis esperado.

Gastronomía

A cociña galega non falta na Romaría de San Xoán, e Allariz é un destino privilexiado para gozar dos sabores da terra. Durante a festa, os postos e as tascas ofrecen unha morea de pratos típicos, moitos deles vinculados á tradición do solsticio. O prato estrela é o churrasco (carne de porco ou tenreira asada na brasa da fogueira), acompañado de cachelos (patacas cocidas con pemento) e pemento de Padrón (agridoce).

Para os que prefiren o doce, as filloas son imprescindibles: finas crepes galegas feitas con leite, ovos e fariña, ás veces recheas de carne ou doces de leite. Tamén hai freixós (versión máis esponxosa das filloas) e orellas de carnaval, que se venden nas feiras. A queimada, con augardente, azucre, café e casca de limón, é a bebida ritual por excelencia, e moitos grupos ofrecen o esconxuro en directo.

Outra tradición gastronómica é o pan de San Xoán, un pan doce con anís e froitas secas, que se bendí na misa e se reparte entre os asistentes. Non podemos esquecer os lacón con grelos nin o caldo galego, que se serve ao amencer para recuperar enerxías. Para beber, augardente de herbas e viño da Denominación de Orixe Ribeiro completan a oferta.

Aloxamento

Para gozar da Romaría sen présas, aloxarse en Allariz ou nos seus arredores é unha excelente opción. A vila conta con varias opcións de hospedaxe, desde casas rurais ata hoteis con encanto. O Pazo de Allariz (rúa do Pazo, s/n) é un hotel de 4 estrelas cun xardín impresionante e vistas ao río. Outra opción é a Casa da Fonte, unha casa rural con cinco cuartos e unha atmosfera familiar, situada no barrio de San Xoán, a 200 metros da ermida.

Tamén hai pensións como a Pensión Central na praza da Constitución, con cuartos dobres desde 40 euros, e albergues como o Albergue O Fervedoiro, ideal para mochileiros e grupos. Se se prefire unha experiencia máis auténtica, casas de turismo rural nas parroquias de Torno ou Requeixo ofrecen aloxamento completo con lareira e espazos ao aire libre.

Recomendamos reservar con antelación, xa que a romaría atrae a multitude de visitantes e as prazas voan. As plataformas de aluguer vacacional (Airbnb, Booking) mostran opcións desde 60 euros a noite, pero tamén hai acampada libre (con permiso municipal) na zona do río, aínda que con normas de seguridade para as fogueiras.

Como chegar a Allariz

Allariz está ben comunicada por estrada, ferrovi e autobús. A vila sitúase a 22 km de Ourense, capital da provincia, e a 110 km de Vigo. O medio máis práctico para chegar é o coche particular, especialmente se se quere visitar as aldeas veciñas antes ou despois da romaría. Desde Ourense, tómase a estrada OU-402 en dirección a Maceda e Allariz (uns 25 minutos en coche). A vila dispón de aparcadoiros gratuítos nas beiras do río e no campo da festa.

Para quen viaxe en autobús, a compañía Monbús ofrece servizos regulares desde Ourense (liña 4), con parada na praza de Abastos. O traxecto dura uns 30 minutos e custa 3 euros por persoa. Durante a romaría, o Concello habilita autobuses lanzadeira desde Ourense (praza de San Martiño) desde as 18:00 h do 23 de xuño ata as 3:00 h do 24.

En tren, a estación de Ourense-Empalme (AVE e rexionais) é a máis próxima. Desde alí, pódese coller un taxi (uns 25 euros) ou o autobús mencionado. Para os aventureiros, Allariz é un punto de paso da Vía da Prata (Camiño de Santiago), polo que algúns peregrinos chegan a pé ou en bicicleta, facendo unha parada obrigada na vila. A paisaxe da comarca, con bosques de ribeira e campos de cultivo, fai que a viaxe sexa un pracer en si mesmo.

A Romaría de San Xoán en Allariz é algo máis que unha festa: é un ritual colectivo que conecta o profano co sagrado, o pasado co presente, o lume coa auga. Saltar a fogueira, beber a queimada e coller herbas ao amencer son experiencias que deixan pegada no corpo e na alma. Se queres vivir a noite máis máxica do ano, Allariz agarda cos seus ríos, as súas pedras e a súa xente. Non faltes.