Romería de San Xoán de Río

Romería de San Xoán de Río

A Romería de San Xoán de Río é unha das celebracións relixiosas e festivas máis senlleiras da provincia de Ourense, que cada ano reúne a milleiros de peregrinos e visitantes no pequeno concello de San Xoán de Río, situado na comarca da Terra de Trives. Trátase dunha festa que mestura devoción, tradición, música, baile e gastronomía, e que ten lugar a finais de xuño, coincidindo coa festividade de San Xoán Bautista. A súa orixe remóntase a varios séculos atrás, e ao longo do tempo foi evolucionando ata converterse nun evento de gran relevancia cultural e turística.

Historia da romaría

A historia da Romería de San Xoán de Río está profundamente enraizada no mundo rural galego e na tradición cristiá. A súa orixe sitúase no século XVII, cando os veciños da parroquia de San Xoán de Río comezaron a organizar unha peregrinación á capela dedicada ao santo, situada nun outeiro próximo ao río. Segundo a lenda, a capela foi construída após a aparición do santo a un pastor, que lle pediu que erixise no lugar unha ermida. Desde entón, cada 24 de xuño, celébrase unha misa solemne e unha procesión que percorre as rúas da aldea, acompañada por gaiteiros e danzas tradicionais.

Co paso dos séculos, a romaría foise facendo máis grande e incorporou elementos profanos, como competicións de deportes autóctonos, xogos populares e verbenas. Durante o século XIX, a festa acadou sona en toda a comarca, e a partir da década de 1960, coa mellora das comunicacións, comezou a recibir visitantes doutras provincias. Hoxe en día, a Romería de San Xoán de Río está declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, un recoñecemento que avala a súa importancia cultural e a súa capacidade para atraer a viaxeiros de toda a península.

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelos a Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

O carácter relixioso da festa mantense vivo, pero a romaría é tamén unha ocasión para que a comunidade se reúna, para que os emigrantes retornen e para que as novas xeracións coñezan as costumes ancestrais. As familias preparan con antelación a súa visita, vestindo o traxe tradicional galego e levando comida e bebida para compartir nos campos da festa.

Data de celebración

A Romería de San Xoán de Río celébrase cada ano o 24 de xuño, día de San Xoán Bautista, aínda que a programación esténdese xeralmente ao fin de semana máis próximo. Se o 24 cae en día laborable, as actividades principais trasládanse ao sábado e domingo anteriores ou posteriores, para facilitar a asistencia de público. Así, no ano 2025, por exemplo, o 24 de xuño será martes, polo que a romaría terá lugar os días 21 e 22, cunha serie de actos previos o luns 23.

Desde comezos de xuño, os veciños comezan a preparar os detalles: limpeza da capela, montaxe do palco para a verbena, colocación de postos de artesanía e alimentación. O día central, o 24, comeza moi cedo, antes do amencer, coa alborada e o repique de campás. É unha das datas máis marcadas no calendario festivo da provincia de Ourense, e a súa coincidencia co solsticio de verán dálle un halo máxico, pois na tradición céltica o lume e a auga son elementos purificadores que se honran nas fogueiras de San Xoán.

Programa de actos

O programa da Romería de San Xoán de Río é extenso e variado, combinando actos relixiosos, actuacións musicais, actividades lúdicas e gastronómicas. A continuación, detállase o programa habitual, que pode ter pequenas modificacións segundo o ano.

Sábado (véspera da romaría)

• 17:00 h: Apertura do recinto feiral con posto de artesanía e produtos locais.
• 18:30 h: Xogos populares para nenos e adultos: carreiras de sacos, tiro de corda, o xogo da culler co ovo.
• 20:00 h: Actuación de grupos de música tradicional galega na praza do concello.
• 22:00 h: Verbena coa orquestra local, con baile ata altas horas da madrugada.

Domingo (día grande)

• 08:00 h: Alborada polas rúas con gaiteiros e bombo.
• 10:00 h: Misa solemne na capela de San Xoán, con ofrenda de flores e pan.
• 11:30 h: Procesión coa imaxe do santo polas rúas da aldea, acompañada de danzas de paus e cintas.
• 13:00 h: Bendición dos campos e dos animais, tradición que se remonta ao medievo.
• 14:00 h: Comida campestre nos prados ao redor da capela, con familias e amigos.
• 17:00 h: Actuación de grupos folclóricos do concello e doutras parroquias veciñas.
• 19:00 h: Xogo da “llave” (tradicional de San Xoán de Río) e concurso de lanzamento de chave.
• 21:00 h: Actuación do grupo de gaitas e baile rexional.
• 23:00 h: Fogueira de San Xoán e sardiñada popular no campo da festa.

Luns (día de San Xoán)

• 12:00 h: Misa de acción de grazas.
• 13:30 h: Xantar de confraternidade para os veciños e visitantes que queiran participar.
• 16:00 h: Actuación de charangas e despedida da romaría.

Este programa pode variar, polo que se recomenda consultar a páxina web do concello de San Xoán de Río ou as redes sociais da romaría para coñecer os horarios exactos de cada edición.

Gastronomía

A gastronomía é un pilar fundamental da romaría, e na zona de San Xoán de Río pódense degustar pratos típicos da cociña galega, con especial atención aos produtos da terra e da estación. Durante a festa, o recinto acolle numerosos postos de comida e pulpeiras, ademais das tradicionais comidas campestres que organizan as familias.

• Pulpo á feira: O prato rei das romarías galegas. Cociñado con cachelos, pemento da Armenteira e aceite de oliva, sérvese en táboas de madeira.
• Empanada galega: De carne, de atún ou de zorza, elaborada con fariña de trigo e recheo saboroso.
• Churrasco: Carne de porco ou tenreira asada á brasa, adobada con allo, pemento e loureiro.
• Queixo da terra: Queixo de Arzúa-Ulloa ou de San Simón, curado ou tierno.
• Bica e filloas: Doces tradicionais que se serven como sobremesa, acompañados de viño doce ou licor café.
• Viños: D.O. Ribeira Sacra e D.O. Valdeorras, especialmente tintos nuevos e brancos afroitados.
• Augardente: Likor caseiro elaborado con herbas ou café, típico para rematar a comida.

Tamén é tradicional asar sardiñas na fogueira a noite do 23 ao 24 de xuño, acompañadas de pan de centeo e pementos de Padrón. Moitos visitantes aproveitan para mercar produtos locais como mel, castañas, embutidos e doces de mazá.

Aloxamento

San Xoán de Río é un concello pequeno, polo que a maioría dos asistentes á romaría alóxanse en casas particulares, segundas residencias ou en aloxamentos rurais das vilas próximas. A oferta de aloxamento na zona é variada e inclúe casas de turismo rural, pequenos hoteis e pensións, así como un cámping municipal. A continuación, algunhas opcións recomendadas:

• Casas de turismo rural en San Xoán de Río: Varias casas rehabilitadas ofrecen habitacións con encanto, con capacidade para 4 a 8 persoas. É recomendable reservar con antelación, sobre todo se se desexa estar preto do recinto festivo.
• Pensións en A Pobra de Trives: A uns 10 km, esta vila dispón de varias pensións con boas relacións calidade-prezo, con servizo de bar e restaurante.
• Hotel balneario de Antas: A 15 km, ofrece aloxamento de luxo e tratamento termais, ideal para aqueles que queiran combinar a romaría cun día de relax.
• Cámping municipal de San Xoán de Río: Situado á beira do río, con parcelas para tendas e caravanas, ademais de duchas e aseos. Moi frecuentado por mozos e familias con caravana.
• Albergue de peregrinos: Atópase no centro do pobo, con prazas limitadas, destinado sobre todo a peregrinos do Camiño de Santiago que pasan pola zona.

Ademais, moitos veciños ofrecen habitacións de xeito informal durante a romaría. É habitual ver carteis colgados nas portas indicando “aluga-se cuarto”. Recoméndase chegar con tempo para atopar aloxamento ou, se se prefire, acampar nunha zona habilitada do campo da festa, sempre con autorización do concello.

Como chegar

San Xoán de Río atópase no interior da provincia de Ourense, na comarca da Terra de Trives. O acceso é sinxelo tanto por estrada como por transporte público, aínda que se recomenda o vehículo privado debido á localización rural.

En coche

• Desde Ourense: Coller a autoestrada A-52 (dirección Verín/Zamora) ata a saída 166, despois a OU-325 cara a Pobra de Trives e, finalmente, a OU-0702 que leva directamente a San Xoán de Río. A distancia é de aproximadamente 45 minutos.
• Desde Santiago de Compostela: Tomar a A-54 até Ourense, logo a A-52 como se indica. A viaxe dura ao redor de 1 hora e 45 minutos.
• Desde Vigo: A-52 directa durante uns 120 km, con saída na mesma intersección. Aproximadamente 1 hora e 20 minutos.
• Desde Madrid: A-6 e A-52, con parada en Benavente. Preto de 5 horas de traxecto.

En autobús

A compañía Monforte-Bus ofrece liñas regulares entre Ourense e A Pobra de Trives, con parada en San Xoán de Río previa solicitude. Desde a estación de autobuses de Ourense, hai servizos diarios (consultar horarios). Tamén hai autobuses lanzadeira que se habilitan os días de romaría desde A Pobra de Trives e outras localidades próximas.

En tren

A estación de tren máis próxima é a de Ourense, que conta con servizos de Renfe de alta velocidade (AVE) e rexionais. Desde Ourense é necesario coller un autobús ou taxi para cubrir os últimos 50 km. Non hai servizo ferroviario directo.

En avión

O aeroporto de Vigo-Peinador e o de Santiago-Rosalía de Castro son os máis próximos. Desde ambos, a opción recomendada é alugar un coche. Tamén se pode chegar a Ourense mediante autobuses de conexión con estes aeroportos.

Indicacións adicionais

Para quen veña en coche, os días de romaría a zona de San Xoán de Río restríxeo o acceso ás rúas principais, polo que se habilitan aparcadoiros no campo da festa e na entrada do pobo. Recoméndase seguir as indicacións dos voluntarios de protección civil. As estradas de montaña son estreitas nalgunhas zonas, polo que se debe conducir con precaución.

Conclusión

A Romería de San Xoán de Río é moito máis que unha festa relixiosa: é un símbolo da identidade cultural de Galicia, un punto de encontro entre xeracións e unha oportunidade para gozar da natureza, a música e a gastronomía. Quen se achega a San Xoán de Río a finais de xuño non só participa nunha tradición centenaria, senón que tamén se mergulla nunha paisaxe de montañas verdes, ríos cristalinos e aldeas con encanto. A romaría convida a percorrer os camiños que levaron a xeracións de devotos ao santuario, a compartir

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas