Romería de San Xoán de Portomarín: noite de fogueiras no Miño

Romería de San Xoán de Portomarín: noite de fogueiras no Miño

A Romería de San Xoán de Portomarín é unha das celebracións máis emblemáticas do verán en Galicia, unha mestura de tradición, devoción e festa popular que cada 23 de xuño convoca a milleiros de persoas ás beiras do río Miño. Esta festa, que combina o lume purificador coa auga do río, ten as súas raíces na noite máis curta do ano, o solsticio de verán, e na figura de San Xoán Bautista, patrón da vila. Neste artigo, exploraremos a súa historia, o programa de actos, a gastronomía típica, as opcións de aloxamento e como chegar a este fermoso concello lucense.

Historia da romaría

A orixe da Romería de San Xoán de Portomarín remóntase a séculos atrás, cando os veciños da vila e das parroquias circundantes se reunían para honrar a San Xoán Bautista, cuxa festividade litúrxica é o 24 de xuño. Con todo, a celebración principal ten lugar na noite do 23, a coñecida como Noite de San Xoán, unha data marcada polo solsticio de verán e por antigos rituais celtas de purificación e fertilidade. O lume e a auga son os elementos centrais: as fogueiras acéndense nas beiras do Miño para afastar os malos espíritos e dar a benvida ao novo ciclo solar, mentres que os máis atrevidos saltan sobre as brasas ou se bañan no río para protexerse das enfermidades.

Portomarín, vila de orixe medieval e paso obrigado do Camiño de Santiago Francés, viviu unha transformación importante nos anos 60 do século XX coa construción do encoro de Belesar, que anegou a vila vella. A igrexa de San Xoán, unha xoia do románico, foi trasladada pedra a pedra ao novo emprazamento, e con ela mantívose viva a tradición da romaría. Hoxe, a festa é un símbolo de identidade local e un atractivo turístico de primeiro orde, declarada de Interese Turístico de Galicia.

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelos a Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data e programa

A Romería de San Xoán celébrase cada ano o 23 de xuño, coa véspera da festividade do santo. O programa de actos adoita comezar pola tarde e estenderse ata a madrugada, combinando actos relixiosos, música, danzas e, por suposto, as fogueiras. A continuación, detallamos o programa típico:

• 18:00 h: Misa solemne na igrexa de San Xoán de Portomarín, coa asistencia das autoridades locais e dos romeiros.
• 19:00 h: Procesión pola vila coa imaxe do santo, acompañada de gaitas e bombos, ata a beira do Miño.
• 20:30 h: Acendido da fogueira principal na praia fluvial ou no campo da festa, con música tradicional e bailes populares.
• 22:00 h: Actuacións de grupos folclóricos e orquestras, que animan a noite ata ben entrada a madrugada.
• 00:00 h: Momento máxico: queima da fogueira grande, con saltos rituais e lanzamento de fogos artificiais sobre o Miño.
• 01:00 h: Continúa a festa con verbena popular, onde non faltan as sardinas asadas, o viño e a queimada.

Ademais, durante todo o día hai postos de artesanía, xogos populares para nenos e degustacións de produtos locais. Recoméndase consultar a programación oficial do Concello de Portomarín para posibles cambios de última hora.

Gastronomía típica

A gastronomía é un dos piares desta romaría, e a noite de San Xoán é unha oportunidade para degustar os sabores máis auténticos da terra. O prato estrela é a sardina asada, que se prepara nas grellas ao aire libre e se acompaña de pan de millo e pementos de Padrón. O cheiro a fume e brasas impregna o ambiente, mentres os romeiros comparten viño da Ribeira Sacra, un dos caldos máis prestixiosos de Galicia.

Outros pratos típicos que se poden atopar son o polbo á feira, as empanadas de zamburiñas ou de carne, e as cachelas con grelos. Para sobremesa, as fillas e as orellas son as favoritas, regadas con licor café ou queimada, esta última preparada con augardente, café, azucre e limón, mentres se recitan os conxuros para afastar os malos espíritos.

Non faltan tampouco os postos de churros con chocolate e as castañas asadas, que completan a oferta gastronómica desta noite máxica.

Aloxamento

Portomarín dispón de varias opcións de aloxamento para gozar da romaría sen preocuparse polo regreso. A vila conta con hoteis, casas rurais e albergues, moitos deles situados no casco histórico ou nas proximidades do río. Entre as recomendacións destacan:

• Hotel Pousada de Portomarín: Un establecemento de 3 estrelas con vistas ao Miño, ideal para parellas e familias.
• Casa Rural A Fonte: Unha acolledora casa de pedra con capacidade para 8 persoas, perfecta para grupos.
• Albergue de Peregrinos: Para os que buscan unha opción económica, con literas e servizos básicos, moi preto da igrexa de San Xoán.
• Apartamentos Turísticos Miño: Con cociña e salón, ideais para estancias máis longas.

Dado que a romaría atrae a moitos visitantes, recoméndase reservar con antelación, especialmente se se viaxa en grupo ou en fin de semana. Tamén hai opcións de acampada libre nas beiras do río, pero sempre respectando as normas ambientais.

Como chegar

Portomarín está situado na provincia de Lugo, a uns 30 km da capital lucense, e é facilmente accesible por estrada. As principais vías de acceso son:

• En coche: Desde Lugo, tómase a LU-633 en dirección a Portomarín, cun percorrido duns 30 minutos. Desde Santiago de Compostela, a autovía A-54 ata Palas de Rei e logo a LU-633. Desde Ourense, a N-540 ata Chantada e despois a LU-612.
• En autobús: A empresa Monbus ofrece servizos regulares desde Lugo e Santiago, con parada na estación de autobuses de Portomarín, situada na entrada da vila.
• En tren: A estación de tren máis próxima é a de Lugo, desde onde se pode coller un autobús ou taxi ata Portomarín.
• En bicicleta ou a pé: Portomarín é unha etapa clásica do Camiño de Santiago Francés, polo que moitos peregrinos chegan camiñando ou en bicicleta desde Sarria ou Palas de Rei.

Para a romaría, recoméndase chegar con tempo para atopar aparcadoiro, xa que as rúas do centro histórico son peonís e o tráfico restrínxese durante a festa. Habilitaranse zonas de estacionamento nos arredores, sinalizadas con cartaces.

En definitiva, a Romería de San Xoán de Portomarín é unha experiencia única que combina a maxia do solsticio, a tradición relixiosa e a alegría popular. As fogueiras no Miño, o son das gaitas e o sabor das sardinas asadas fan desta noite unha cita inesquecible para galegos e visitantes. Se aínda non viviches esta festa, non esperes máis: o 23 de xuño, Portomarín agarda con brasas acesas e corazón aberto.