Romería de San Xoán de Caaveiro: natureza e fe na fraga

Romería de San Xoán de Caaveiro: natureza e fe na fraga

No corazón das Fragas do Eume, considerado un dos bosques atlánticos temperados mellor conservados de Europa, atópase un dos escenarios máis máxicos e transcendentes de toda a xeografía galega: o Mosteiro de San Xoán de Caaveiro. Cada ano, este entorno inigualable vólvese o epicentro dunha das celebracións máis raigais e sentidas da provincia da Coruña. A Romería de San Xoán de Caaveiro non é só unha festa de cor, son e sabor; é unha simbiose perfecta entre a devoción relixiosa e o profundo respecto pola natureza, unha xornada onde a espiritualidade brota entre fentos xigantes, carballos centenarios e musgos cuxas tonalidades verde esmeralda envolven todo o paraxe.

Neste artigo desde engalicia.info, convidámosvos a percorrer a historia, a tradición e os detalles prácticos desta romería que engancha a calquera persoa que teña a sorte de pisar a fraga no seu día grande.

Historia: Unha lamprea, un arrieiro e o milagre

A orixe da romería de San Xoán de Caaveiro transpórtanos ata a Idade Media, cunha lenda que forma parte do imaxinario popular galego. Cóntase que un arrieiro que camiñaba pola antiga ponte de Caaveiro atopouse cun home que se identificou como San Xoán. O santo pediulle que levase unha lamprea (un peixe moi prezado na zona) aos monxes do mosteiro como agasallo. Agradecido pola xentiliza, o San prometeulle que, se no futuro tiña algún problema coas súas mulas, só tería que pedirlle axuda e el intercedería. Cando o arrieiro chegou ao mosteiro e entregou a lamprea, os monxes extrañáronse, xa que ninguén viñera de fóra. Ao pouco tempo, recibiron a noticia de que se veneraba en terras distantes un San Xoán cuxa imaxe acababa de ser tallada, descubrindo que o home da ponte era o propio santo.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Desde aquel episodio milagreiro, San Xoán converteuse no patrón dos arrieiros e dos animais de carga. Co paso dos séculos, a devoción medrou, e osveciños da comarca do Eume comezaron a peregrinar cada verán ata este recuncho para dar grazas, pedir pola saúde dos seus animais de labranza e, na actualidade, tamén pola dos seus animais de compaña.

Data e Contorno: A maxia das Fragas do Eume

A romería celébrase tradicionalmente o último domingo do mes de xuño, unha data estratéxica. Nesa época do ano, as fragas atópanse no seu máximo esplendor, xustas antes de que o rigor do verán seque os ríos. O microclima do canón do río Eume, cunha humidade constante, permite o desenvolvemento dunha vexetación exuberante.

Camiñar cara ao mosteiro o día da romería é unha experiencia sensorial. O son das gaitas mestúrase co rumor do río caendo polas fervenzas. O camiño ateigado de xente de todas as idades, vestida coas mellores garras, transcorre entre sombras xogosas creadas polas copas dos carballos, ameneiros e salgueiros. Chegar á braña de Caaveiro, onde se sitúa a antiga fonte e a ponte medieval, é toparse cunha estampa que semella sacada dun conto de fadas celta.

Programa: Actos relixiosos e festexos populares

A xornada comeza cedo, coa subida dos primeiros roméreicos que buscan alugar os mellores mesotes de pedra nas inmediacións do mosteiro. O programa adoita manter a esencia da tradición, combinando o solemnidade coa algarabía:

• Misa Campá: O acto central soe ser a misa solemne na praza do mosteiro ou nas inmediacións. O canto relixioso enche o val do Eume. É habitual que durante a liturxia se bendigan animais, un recoñecemento á herdanza agrícola da comarca.
• Procesión: Tras a misa, a imaxe de San Xoán percorre en procesión os arredores do mosteiro, acompañada polo forte son das campás e os aplausos dos asistentes.
• Música e folclore: A garda policial local adoita cortar o tráfico para que as charangas, bandas de música e grupos de gaitas animen a xornada. Non faltan as actuacións de grupos folclóricos locais que bailan a muiñeira, a xota e a rumba galega nas prazas habilitadas para iso.
• Día de convivencia: O resto da xornada transcorre nun ambiente familiar. Non hai concertos espectaculares de madrugada; a esencia de Caaveiro é a calma e o encontro coas amizades e familiares cos que quizais non se cruza unha ao longo do ano.

Gastronomía: Os sabores do Eume nun pano

Unha romería galega non está completa sen a súa correspondente fariñada de campo, e a de Caaveiro ten un nivel excelente. Ao longo das brañas e das marxes dos camiños, os asistentes senten as súas mesas portátiles e comezan a despechar o cesto. A empanada é a raíña indiscutible, xa sexa de xurel, de zamborca ou de bacallau, acompañada de bo viño do país, augardente ou queimada para arrefriar o estómago.

Ao mediodía, os festexos soben de ton: as grelladas de carne (ao estilo galego, con moito allo e pirixel), as costelas e, como non, os chourizos e a lacón con patacas. Para os máis gulosos, non poden faltar as filloas (se aínda quedan sobras de entroido) ou as diferentes variantes de tortillas de pataca, cada familia coa súa receita segreda.

Ademais, para os que prefiren gozar da gastronomía sen levar comida da casa, os concellos da zona adoitan montar postos con produtos locais, desde mel das Fragas do Eume ata queixos artesanais e, se se ten sorte, pódese atopar algunha tapa de lamprea, a peza que deu orixe a toda esta historia.

Aloxamento: Onde descansar na natureza

A zona das Fragas do Eume ofrece multitude de opcións para todos os petos e gostos. Para quen busque unha experiencia integral, a opción máis natural é o Camping Rio Eo, situado en Rodeiro (Cerceda), moi preto do parque natural, que dispón de parcelas para tenderse, bungalows e servizos completos.

Se se prefire un aloxamento de tipo rural, a comarca do Eume está chea de Casas Rurais encantadoras. Destacan as ubicadas nas aldeas de Caaveiro, Monfero ou A Capela. Moitas destas casas son antigas pallieiras rehabilitadas que conservan a arquitectura típica galega (cancellas de pedra, hórreos, lareiras), ofrecendo unha estancia acolledora que traslada ao visitante a outros tempos.

Para os que prefiran o confort dun hotel, a vila de Pontedeume, a uns 15 minutos en coche do mosteiro, ofrece various hoteís e hostais, ademais de允许 gozar das prazas e portos eumeses despois dun día de natureza.

Cómo chegar: Consellos para non perderse

Chegar a Caaveiro require algo de planificación, xa que as estradas que atravesan as fragas son estreitas e, no día da romería, adoitan cortarse ao tráfico non residente.

• En coche: O acceso principal adoita facerse desde a vila de A Capela. Desde A Coruña ou Ferrol, cóllese a autovía A-6 e o desvío cara a A Capela. É moi importante chegar cedo, xa que o aparcadoiro ofertado adoita encherse rapidamente. Os organizadores habilitan aparcadoiros nas inmediacións da vila, desde onde saen autobuses lanzadeira gratuítos que levan aos roméreicos directamente á braña do mosteiro.
• A pé (A ruta clásica): Para os máis camiñantes, a mellor forma de chegar é pola senda peonil desde a central de As Pontes de García Rodríguez ou desde o Centro de Recepción de O Forno do Castro (en A Capela). Esta ruta permite gozar plenamente da fraga, cruzando as pontes colgantes e admirando as fervenzas. É un camiño de baixada e despois subida suave, axeitado para case todas as idades, aínda que cómpre levar calzado cómodo.
• Transporte público: O día da romería, soen reforzarse as liñas de autobús desde as cidades veciñas (Ferrol, A Coruña) ata A Capela. Convén consultar con antelación os horarios das compañías de transporte regular galegas.

Unha xornada para a memoria

A Romería de San Xoán de Caaveiro é moito máis que unha cita no calendario festivo de Galicia. É unha inmersión na alma da nosa terra. É sentir a historia que respira a pedra do mosteiro e a vida que late nas árbores centenarias da fraga. Se buscas unha experiencia onde a tradición, o respecto ao medio natural e a hospitalidade galega se dan a man nun aperto sincero, non podes perdela.

Desde engalicia.info, animámosvos a vivir esta xornada única, sempre co respecto que merece un espazo natural tan sensible como o son as Fragas do Eume. Leva contigo a túa comida, a túa ledicia e o respecto, e trae de volta á casa o mellor dos recordos dunha das romerías máis fermosas de Galicia. Benvidos ao paraíso, benvidos a Caaveiro.