Romería de San Xoán de Armenteira

Nas terras do Salnés, entre viñas e outeiros que se asoman ao Atlántico, celébrase cada ano unha das romarías máis fermosas de Galicia: a Romería de San Xoán de Armenteira. Esta festa, que mestura devoción relixiosa, cultura popular e unha natureza exuberante, atrae a milleiros de persoas que se achegan ao Mosteiro de Armenteira para honrar a San Xoán Bautista e gozar dun día de confraternidade e tradición. Máis que unha simple cita no calendario, esta romaría representa a identidade dun pobo que soubo conservar as súas raíces con orgullo e naturalidade. Nas seguintes liñas, afondamos na súa historia, na súa data, no programa que ofrece, na gastronomía que se pode degustar, nas opcións de aloxamento para quen queira prolongar a experiencia e nas mellores maneiras de chegar ata este recuncho máxico da provincia de Pontevedra.

Historia da Romería de San Xoán de Armenteira

A orixe da Romería de San Xoán de Armenteira pérdese nos séculos, intimamente ligada ao Mosteiro de Santa María de Armenteira, unha xoia do románico cisterciense fundado no século XII. A presenza monacal marcou profundamente a vida espiritual e social da comarca, e a festa do santo patrón —San Xoán Bautista— converteuse nun punto de encontro para as parroquias veciñas e para os fieis que peregrinaban ata o mosteiro. A tradición oral conta que xa na Idade Media os romeiros acudían en procesión desde lugares afastados, atraidos polas indulxencias e pola protección do santo contra as enfermidades e os malos espíritos. Co paso do tempo, a celebración foise enriquecendo con elementos profanos: a música das gaitas, as danzas, os postos de comida e o viño albariño da terra convertéronse en parte imprescindible da romaría. Hoxe, a Romería de San Xoán de Armenteira é unha das citas máis senlleiras do calendario festivo galego, declarada de Interese Turístico e cun arraigo que traspasa xeracións.

O mosteiro, hoxe en día en proceso de restauración e xestionado pola Xunta de Galicia, continúa sendo o corazón da festa. A súa igrexa acolle a misa solemne, e a súa praza e os campos circundantes énchense de xentes que veñen de toda Galicia e de fóra. A romaría non só é un acto relixioso; é unha reivindicación da cultura rural, da música tradicional e do encontro veciñal. Durante séculos, foi tamén unha oportunidade para que os mozos e mozas do Salnés se coñeceran e iniciaran relacións, nun ambiente de alegría controlada. A historia da romaría é, en definitiva, a historia dun pobo que soubo facer da súa fe e da súa identidade un motivo de celebración.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Data de celebración

A Romería de San Xoán de Armenteira celébrase cada ano ao redor do 24 de xuño, festividade de San Xoán Bautista. Esta data, que coincide co solsticio de verán, engade un compoñente máxico e tradicional: as fogueiras de San Xoán iluminan a noite anterior, e a romaría propiamente dita desenvólvese durante o día 24 e a fins de semana máis próxima, para facilitar a asistencia de traballadores e visitantes. É habitual que o programa se estenda desde o sábado anterior ao luns seguinte, con actos relixiosos, verbenas, actuacións musicais e actividades para todos os públicos. Os días centrais son o 23 de xuño (noite de San Xoán) e o 24, pero moitas persoas chegan xa o venres para gozar do ambiente previo. A data exacta é fixa no calendario litúrxico, polo que sempre é un bo momento para planificar unha escapada a esta fermosa comarca das Rías Baixas.

Como en moitas festas galegas, a celebración comeza coa “queima do Xoán” e as fogueiras que purifican e dan a benvida ao verán. O día grande, o 24, a misa solemne na igrexa do mosteiro é o acto central, seguido da procesión na que a imaxe de San Xoán percorre as rúas do lugar entre cantos e aplausos. Aínda que o programa pode variar lixeiramente de ano en ano, a esencia permanece inalterable: unha xornada de devoción, encontro e ledicia.

Programa da romaría

O programa da Romería de San Xoán de Armenteira é amplo e variado, pensado para todas as idades. A continuación, detallamos os actos máis habituais:

• Véspera (23 de xuño): Acendido da fogueira de San Xoán na praza do mosteiro, con verbena popular e queimada. Música de gaitas e grupos folclóricos animan a noite ata altas horas.
• Día 24 de xuño: Ás 12:00 h, misa solemne na igrexa do mosteiro, oficiada polo párroco e coa participación da coral local. Ao rematar, procesión coa imaxe de San Xoán polas rúas principais, acompañada de danzantes e pendóns. Pola tarde, xogos populares (carreiras de sacos, tiro de corda, xogo da ola) e actuacións de grupos de música tradicional. Á noite, verbena con orquestra e bailes rexionais.
• Domingo seguinte: Día de confraternidade con comidas campestres nos arredores do mosteiro. Adoitan organizarse obradoiros de artesanía e exposicións de produtos locais. Tamen é habitual unha misa de despedida.

O programa inclúe tamén actividades para os máis pequenos, como inchables, contacontos e obradoiros de cerámica tradicional. Todo nun ambiente familiar e respectuoso coa contorna. A música e o baile son protagonistas, e non é raro ver a xente bailar a muiñeira ou a xota ata ben entrada a noite. A organización corre a cargo da parroquia de Armenteira e do Concello de Meis, que velan por manter a autenticidade da festa.

“San Xoán de Armenteira é máis que unha festa: é o latexar dunha comunidade que se recoñece nas súas tradicións.”

Gastronomía da romaría

Se algo distingue a Romería de San Xoán de Armenteira é a súa oferta gastronómica, enraizada na mellor cociña galega. Nos postos e barracas que se instalan ao redor do mosteiro, os visitantes poden degustar produtos típicos da comarca do Salnés. O prato rei é o polbo á feira (polbo á galega), cocido e cortado, aderezado con aceite de oliva, pemento doce e sal groso, servido en cuncas de madeira. Tampouco faltan as empanadas de carne, de berberechos ou de zamburiñas, as filloas recheas, o lacón con grelos (en tempada) e as sardiñas asadas á brasa, que co cheiro a fume impregnan o ambiente.

Para acompañar, nada mellor que un bo viño albariño da Denominación de Orixe Rías Baixas, producido nas viñas que rodean Armenteira. O viño tinto da zona, como o mencía, tamén ten o seu espazo. As sobremesas son igualmente tradicionais: a bica (un doce similar ao bizcoito), as filloas con mel, o queixo de tetilla e a famosa tarta de Santiago. Todo isto nun ambiente festivo, con música de fondo e o son das gaitas. A gastronomía é un elemento de unión e de celebración; non é raro ver a grupos de amigos compartindo unha botella de albariño mentres contan anécdotas.

Ademais, moitos veciños abren as súas casas para ofrecer comidas caseiras aos romeiros, mantendo viva a hospitalidade rural. A romaría é tamén unha oportunidade para comprar produtos locais como mel, queixos artesanais, embutidos e licores caseiros. Sen dúbida, unha experiencia para os sentidos.

Aloxamento para gozar da romaría

Para quen desexe vivir a Romería de San Xoán de Armenteira con calma, sen présas, existen diversas opcións de aloxamento na contorna. A zona do Salnés ofrece desde casas rurais con encanto ata hoteis con vistas ás viñas. Algunhas recomendacións:

• Casas rurais: En Armenteira e nas parroquias veciñas de Meis, como O Mosteiro ou A Armenteira de Abaixo, hai varias casas de turismo rural restauradas, con capacidade para familias ou grupos. Son ideais para gozar da natureza e da tranquilidade. Exemplos: Casa da Fonte, Casa do Cabo.
• Hoteis e pazos: Próximos á zona, en Vilagarcía de Arousa, Cambados ou O Grove, atópanse hoteis de diferentes categorías, algúns en pazos históricos con spa. Destacan o Pazo da Touza (cerca de Cambados) e o Hotel Avenida en Vilagarcía.
• Camping: Para os aventureiros, o camping de Aguiño (Ribeira) ou o de A Lanzada (O Grove) están a media hora en coche, con servizos básicos e prezos económicos.
• Albergues e pensións: En Meis centro e Ribadumia hai pensións sinxelas con boas relacións calidade-prezo, como a Pensión O Mato.

Recoméndase reservar con antelación, especialmente en tempada alta (xuño), xa que a romaría atrae a moitos visitantes e as prazas voan. Dormir na zona permite tamén gozar da noite de San Xoán coas fogueiras e espertar co son dos paxaros e o cheiro a herba mollada.

Cómo chegar a Armenteira

Armenteira é unha parroquia do concello de Meis, na provincia de Pontevedra, situada a uns 12 quilómetros de Cambados e a 20 de Vilagarcía de Arousa. Acceder é sinxelo, tanto en vehículo propio como en transporte público:

• En coche: Desde Santiago de Compostela, tomar a AP-9 dirección Vigo, saída en Caldas de Reis (saída 127) e despois seguir pola PO-300 cara a Vilagarcía, logo tomar a PO-549 cara a Cambados e finalmente a estrada local que leva a Armenteira. Desde Vigo, AP-9 dirección Santiago, saída en Vilanova de Arousa (saída 134) e continuar polas estradas PO-300 e PO-549. O mosteiro está ben sinalizado. Habilitan aparcadoiros provisionais durante a romaría.
• En autobús: Empresas como Monbus ou Arriva ofrecen servizos regulares desde Pontevedra, Vigo e Santiago ata Cambados ou Vilagarcía. Desde alí, pódese coller un taxi ou un autobús local (liña Meis-Armenteira) que ten freos especiais os días de festa.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é a de Vilagarcía de Arousa (liña Vigo-Santiago). Desde a estación, autobús ou taxi ata Armenteira (uns 15 km).
• En avión: O aeroporto de Santiago de Compostela (Lavacolla) é o máis próximo (uns 60 km). Desde alí, alugar un coche é a opción máis cómoda, ou ben autobús a Santiago e desde Santiago ata Vilagarcía.

Unha vez en Armenteira, o recinto da romaría é accesible a pé. O mosteiro está nun entorno de gran beleza, con vistas á ría de Arousa. Recoméndase levar calzado cómodo e roupa para o tempo variable galego. E, por suposto, con ganas de compartir e gozar.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas