Romería de San Xoán Bautista en Santiso
No corazón da comarca da Terra de Melide, o concello de Santiso acolle cada ano unha das romerías máis enraizadas e emotivas do calendario galego: a Romería de San Xoán Bautista. Esta celebración, que mestura devoción, tradición e encontro veciñal, convoca a milleiros de persoas na parroquia de San Xoán de Santiso, nunha xornada onde o profano e o sacro se dan a man entre cantos, danzas e o recendo do campo.
📅 Data clave: 24 de xuño (festividade de San Xoán Bautista), con actos centrais ese día e véspera de lumeiradas o 23. En caso de coincidir en laborable, a romaría principal celébrase o sábado máis próximo.
Historia e orixe
As orixes da romaría remóntanse a tempos medievais, cando a devoción a San Xoán Bautista se espallou polas parroquias rurais de Galicia. Santiso, asentado nun val fértil regado polo río Furelos, foi un dos núcleos onde a festa adquiriu especial puxanza. Documentos parroquiais do século XVII xa mencionan a procesión e a misa solemne na honra do santo, así como a tradición de bendicir as herbas de San Xoán (fiuncho, romeu, hipérico) que os veciños gardaban como protección para o ano.
Co paso dos séculos, a romaría foise enriquecendo coa participación das aldeas veciñas (A Casanova, O Castro, Vilar) e coa incorporación de elementos lúdicos: a feira de gando, os postos de doces e o baile ao son da gaita. Hoxe, a Romería de San Xoán Bautista é un dos sinais de identidade de Santiso, declarada de interese turístico local e mantida viva pola asociación cultural «O Fiuncho» e a colaboración do Concello.
Programa da romaría (2025)
O programa combina actos relixiosos, música tradicional e actividades para todas as idades. A continuación, o horario previsto para a edición deste ano:
Hosting WordPress gestionado
Servidores optimizados para WordPress. LiteSpeed, SSL gratis y backups diarios.
Hosting WordPress →22:00 h – Lumeirada de San Xoán na praza da Igrexa. Queima do «meco» e sorteo de produtos locais. Música e viño quente.
11:00 h – Alborada con gaitas e bombos polas rúas de Santiso.
Misa solemne na Igrexa de San Xoán Bautista, con cantos do coro parroquial e bendición de herbas.
Procesión coa imaxe do santo polos campos de arredor, con ofrenda de flores e pan.
Xantar campestre na carballeira do Souto. Postos de empanada, churrasco e viño da terra.
Xogos populares (carreiras de sacos, tiro de corda, lanzamento de ferradura) e obradoiro de cestería.
Actuación de grupos de música tradicional: «Os Gaiteiros de Santiso» e «Cantigas da Ulloa».
Verbena coa orquestra «Compostela» e queimada popular para pechar a festa.
Gastronomía
A romaría é un escaparate da cociina tradicional da Terra de Melide. Nos postos e nas casas particulares non faltan:
- Empanada de carne e de zamburiñas
- Churrasco ao espeto
- Polbo á feira
- Queixo de Arzúa-Ulloa
- Filloas con mel
- Viño da Denominación de Orixe Ribeira Sacra
- Augardente de herbas
Ademais, é tradición degustar as herbas de San Xoán en infusión (fiuncho, romeu, salvia) que se bendicen na misa e que se din protectoras de meigallos. Moitos veciños preparan tamén o «licor de San Xoán» con augardente e herbas aromáticas.
Aloxamento
Para quen desexe durmir preto e gozar da romaría sen présas, Santiso e a súa contorna ofrecen varias opcións:
Parroquia de San Xoán. 6 habitacións, cea con produtos locais. Dende 55 €/noite.
No centro de Santiso. Habitacións dobre e individual. Preto da igrexa. 40 €/noite.
No Camiño de Santiago (ruta primitiva). Literas a 12 €. Moi concorrido en xuño.
A 8 km, en Melide. Máis servizos, piscina e restaurante. Dende 70 €/noite.
Recoméndase reservar con antelación, especialmente para a noite do 23 ao 24 de xuño, xa que a romaría atrae visitantes de toda Galicia.
Como chegar
En coche: Santiso está ben comunicado pola N-547 (Santiago-Lugo). Dende Santiago, tomar a N-547 dirección Melide; en Melide coller a AC-840 ata Santiso (uns 10 min). Dende Lugo, N-547 ata Palas de Rei e despois AC-840. Hai aparcadoiro habilitado no campo da feira.
En autobús: A liña Monforte-Santiago (empresa Monbus) para en Santiso. Dende Santiago: 2 autobuses diarios (mañá e mediodía). Dende Lugo: 1 autobús ás 8:30 h. A parada está na praza do Concello.
En tren: A estación máis próxima é Melide (liña Santiago-Lugo). Dende alí, taxi ou autobús local (15 min).
Andando: A romaría está no Camiño de Santiago Primitivo. Os peregrinos que pasen por Santiso ese día atoparán sinalización especial e postos de avituallamento.
Consellos e tradicións
Non esquezas levar unha bolsa para recoller as hervas benditas (fiuncho, romeu, hipérico) que se reparten na procesión. Segundo a crenza popular, colocalas na porta da casa afasta os malos espíritos. Tamén é costume saltar a lumeirada do 23 de xuño tres veces para purificarse e pedir un desexo.
Se vas con nenos, participa nos xogos populares da tarde: carreiras de sacos, tiro de corda e o tradicional «xogo da culler co ovo». A organización reparte premios de produtos locais (queixo, mel, empanada).
Te puede interesar:
Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía
Imperial Perlas — Joyería y complementos
Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria
¿Listo para tu viaje a Galicia?
Ahorra hasta un 25% en ExpediaCancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas
