Romería de San Sebastián de Tabeirós

Romería de San Sebastián de Tabeirós: tradición, devoción e cultura popular

A Romería de San Sebastián de Tabeirós é unha das celebracións relixiosas e festivas máis arraigadas da comarca de Tabeirós-Terra de Montes, concretamente na parroquia de San Sebastián de Tabeirós, no concello da Estrada (Pontevedra). Cada ano, milleiros de persoas, tanto veciños como visitantes, reúnense para honrar ao santo mártir nunha xornada que mestura fe, gastronomía, música e convivencia. Esta romaría, que se remonta a varios séculos atrás, é un exemplo vivo do patrimonio inmaterial galego, onde as tradicións se manteñen grazas ao esforzo da comunidade local e da irmandade encargada de organizala.

Historia

A devoción por San Sebastián en Tabeirós ten orixes difusas, pero sábese que a primitiva ermida dedicada ao santo xa existía na Idade Media, vinculada ao mosteiro de San Paio de Tabeirós. A lenda conta que durante unha epidemia de peste no século XVI, os veciños encomendáronse a San Sebastián, protector contra as pragas, e ao cesar a enfermidade, prometeron celebrar unha romaría anual en acción de grazas. Dende entón, a festa non se interrompeu, agás durante períodos de guerra ou crises sanitarias.

No século XVIII, a capela actual foi reconstruída en estilo barroco popular, conservando a imaxe do santo atado a unha columna e as frechas, símbolo do seu martirio. A irmandade de San Sebastián, documentada dende 1670, é a encargada de organizar a romaría, que conxuga oficios relixiosos, procesións, feira de gando, postos de comida e actuacións musicais. Co paso do tempo, a festa foise modernizando, pero mantendo a esencia: reunirse para compartir, agradecer e celebrar.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Un dos fitos históricos máis destacados foi a declaración da romaría como Festa de Interese Turístico de Galicia no ano 2010, o que supuxo un recoñecemento oficial á súa singularidade e valor cultural. Hoxe, a Romería de San Sebastián de Tabeirós é un referente no calendario festivo galego, atrae a romeros de toda a provincia e mesmo de fóra.

Data

A celebración ten lugar cada ano o domingo seguinte ao 20 de xaneiro, día de San Sebastián. Isto significa que a data varía entre finais de xaneiro e principios de febreiro, sempre en pleno inverno, pero a meteoroloxía nunca foi un impedimento para que a xente acuda. No ano 2025, por exemplo, a romaría celébrase o domingo 26 de xaneiro. A organización recomenda estar atentos ás redes sociais da irmandade e ao concello da Estrada para confirmar a data exacta.

Salientar que a festa comeza xa o sábado anterior cunha verbena popular, e o domingo é o día grande, coa misa solemne e a procesión. Moitos fieis acoden tamén o luns seguinte, denominado “luns de San Sebastián”, para participar na segunda xornada de romaría, especialmente no xantar campestre e na feira de artesanía.

Programa

O programa da Romería de San Sebastián de Tabeirós combina actos relixiosos con actividades lúdicas e culturais. De xeito xeral, o desenvolvemento é o seguinte:

Sábado (véspera)

• 19:00 h – Repique de campás e lanzamento de foguetes anunciando a festa.
• 20:30 h – Verbena popular na carballeira da capela, con orquestra e grupos locais.
• 00:00 h – Fogueira de San Sebastián, onde se asan castañas e se canta ao redor do lume.

Domingo (día grande)

• 10:00 h – Apertura dos postos de comida e artesanía.
• 11:30 h – Misa solemne na capela de San Sebastián, cantada polo coro parroquial.
• 12:30 h – Procesión do santo polas rúas da aldea, acompañada de gaitas e bombos.
• 14:00 h – Xantar campestre: as familias e grupos estenden mantas na carballeira para comer, con pratos típicos que logo detallaremos.
• 16:00 h – Xogos populares para nenos e adultos (carreiras de sacos, tiro de corda, xogo da ola).
• 18:00 h – Actuación de grupos de música tradicional e folclórica.
• 20:30 h – Sorteo de agasallos entre os asistentes e queima de foguetes.

Luns (romaría continuada)

• 11:00 h – Feira de gando e produtos agroalimentarios.
• 13:00 h – Misa de despedida e bendición de Pan de San Sebastián.
• 17:00 h – Actuación de bandas de música e peche da festa.

O programa pode sufrir variacións cada ano, polo que se recomenda consultar o folleto oficial que se publica uns días antes. A carballeira conta con iluminación e bancos, así como con servizos de bar e aseos portátiles.

Gastronomía

A gastronomía é un dos piares da romaría. A comida tradicional galega está moi presente e é un dos reclamos para os visitantes. Destacan os seguintes pratos:

• O cocido de Tabeirós: un cocido montañés que leva lacón, costela, chourizos, patacas, grelos, un pouco de arroz e, sobre todo, o famoso “orello de San Sebastián”, unha orella de porco cocida que se considera amuleto de boa sorte.
• O caldo de castañas: típico destas datas invernais, feito con castañas secas, touciño e verduras.
• As empanadas de carniza (de carne) e de pescada: elaboradas con masa de millo e trigo, e recheo de carne de porco ou bacallau.
• Postres: filloas con mel, orelletes (unha masa frita con anís) e o “bico de San Sebastián”, un pequeno bolo de manteiga e améndoa.
• Bebida: viño da terra, licor café e queimada, que se prepara ao final do xantar.

Ademais, os postos da carballeira ofrecen churros, algodón de azucre, bocadillos de chourizo e pulpo á feira. Moitos veciños venden tamén productos caseiros como mel, queixo e compotas. A tradición manda que cada familia traia a súa propia comida, pero quen non poida facelo pode mercar nas casetas.

Aloxamento

Para aqueles que desexen pasar todo o fin de semana ou o luns de romaría, hai varias opcións de aloxamento na contorna de Tabeirós e na Estrada. Aínda que a maioría dos asistentes son de día, a oferta é suficiente:

• Casas rurais: na parroquia de San Sebastián e nas aldeas próximas como Ouzande, Riobó e Moreira, hai casas de turismo rural con capacidade para 4-8 persoas. Recoméndase reservar con antelación: Casa da Fonte, Casa do Monte, O Refuxio de Tabeirós.
• Pensións e hostais na Estrada: a vila da Estrada (a uns 10 km) dispón de varios establecementos: Hostal Xardín, Pensión Avenida, Hostal San Paio. Prezos moderados e boa calidade.
• Hotel restaurante Tabeirós: situado na propia carballeira, abre só durante a romaría e ofrece habitacións sinxelas, pero con encanto.
• Albergue de peregrinos: en época de inverno non adoita estar habilitado, pero pódese consultar no concello.

Moitos asistentes optan por traer carpa e durmir na carballeira, actividade permitida sempre que se manteña a limpeza e o respecto. Non obstante, as temperaturas nocturnas son baixas, así que hai que ir preparado.

Como chegar

A Romería de San Sebastián de Tabeirós celébrase na aldea de Tabeirós, a uns 12 km da Estrada e a 25 km de Pontevedra capital. Pódese acceder en coche, autobús ou mesmo a pé.

En coche

Dende a Estrada, coller a estrada PO-840 en dirección a Rodeiro. Despois de 7 km, xirar á dereita pola PO-2001 cara a Tabeirós. O aparcadoiro está habilitado nun campo próximo á carballeira, con voluntarios que orientan aos condutores. Recoméndase chegar cedo (antes das 11:00) para evitar atascos.

En autobús

A liña de autobuses Monbus (Lugo – Pontevedra) ten parada na Estrada. Dende alí, o propio concello pon un servizo de autobuses lanzadeira gratuítos durante o domingo e o luns, con saídas cada 30 minutos desde a praza do Concello. Tamén hai un servizo de taxi compartido que se pode contratar no bar da estación.

A pé (sendeirismo)

Hai unha ruta de sendeirismo sinalizada dende o centro da Estrada que leva a Tabeirós (uns 10 km, dificultade baixa). O camiño discorre por pistas forestais e cruza o río Ulla. É unha opción recomendada para os máis aventureiros, que ademais gozan da paisaxe.

Para quen veña de fóra de Galicia, o aeroporto máis próximo é o de Santiago de Compostela (a 45 minutos en coche). O concello da Estrada habilita un servizo de atención ao visitante na propia carballeira con mapas e información turística.