Romería de San Roque de Mondariz

Introdución á Romería de San Roque de Mondariz

A Romería de San Roque de Mondariz é unha das celebracións relixiosas e populares máis emblemáticas do concello pontevedrés de Mondariz, e por extensión de toda a comarca do Condado. Cada ano, a mediados do mes de agosto, milleiros de persoas acoden á pequena ermida de San Roque, situada nun frondoso val preto do río Tea, para honrar ao santo protector contra as epidemias. Pero esta romaría é moito máis que un acto relixioso: é un punto de encontro para a comunidade, un escaparate da cultura galega e unha oportunidade para desfrutar da natureza, da música tradicional e da gastronomía máis auténtica. A xente vén de toda Galicia e tamén de fóra, atraída pola solemnidade da procesión, polo ambiente festivo e pola maxia dun paraxe que conserva a esencia rural do interior de Pontevedra.

A festa ten lugar ao redor do 16 de agosto, día de San Roque no calendario litúrxico, e adoita prolongarse durante unha fin de semana completa. O programa inclúe actos relixiosos, verbenas populares, xogos tradicionais e, por suposto, unha ampla oferta gastronómica con produtos típicos da zona. Nas seguintes liñas imos percorrer con detalle a historia desta romaría, as datas concretas de celebración, o programa completo, a gastronomía que non debes perder, as opcións de aloxamento e as mellores rutas para chegar ata Mondariz. Todo pensado para que túa experiencia sexa completa e inesquecible.

Historia da Romería de San Roque

Os orixes da Romería de San Roque de Mondariz perdense nos séculos, mais a tradición oral e algúns documentos parroquiais sitúan a súa orixe a finais do século XVI ou principios do XVII. San Roque, segundo a lenda, foi un peregrino francés que curou a moitos enfermos de peste e que, tras a súa morte, foi invocado contra as epidemias. En Mondariz, como en moitas outras vilas galegas, a devoción ao santo medrou despois de que se lle atribuísen a erradicación de varias pragas e enfermidades que asolaron a comarca. A ermida actual, construída no século XVIII, substitúe a unha capela anterior que xa acollía as xuntanzas dos devotos.

Ofertas de viaje a Galicia

Ofertas de viaje — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Ao longo dos anos, a romaría foi evolucionando. Se nun principio era unicamente un acto relixioso con misa e procesión, co paso do tempo foise incorporando a parte lúdica e festiva. No século XIX, coincidindo co auxe do balneario de Mondariz, a romaría gañou sona entre os visitantes que acudían a tomar as augas termais. Mesmo se chegaron a organizar carreiras de cabalos e competicións de tiro. Hoxe en día, a festa conserva ese dobre carácter: espiritual e festeiro. A Confraría de San Roque, encargada de organizar os actos, mantén vivas tradicións como a “ofrenda do pan e do viño” ou a bendición dos animais, lembrando que o santo era tamén protector do gando. A Romería de San Roque de Mondariz foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, o que avala a súa importancia cultural e social.

Data de celebración

A Romería de San Roque celébrase todos os anos o 16 de agosto, conmemoración do santo. Non obstante, cando esta data cae en día laborable, os actos principais repártense na fin de semana anterior ou posterior, para facilitar a asistencia de veciños e visitantes. No ano 2025, por exemplo, o 16 de agosto cae en sábado, polo que o programa completo desenvolverase ese día e o domingo 17. A ermida e a carballeira da contorna énchense de vida desde a mañá do sábado coa misa e a procesión, e a festa continúa ata ben entrada a noite coa verbena. O domingo hai actividades para todos os públicos, como xogos populares e unha comida campestre. É recomendable consultar o cartel oficial do concello de Mondariz uns meses antes, xa que as datas poden variar lixeiramente segundo o calendario.

Se queres vivir a romaría con todo o seu esplendor, o mellor é planificar a visita para o fin de semana máis próximo ao 16 de agosto. Moitas persoas aproveitan para gozar das festas patronais de Mondariz, que adoitan coincidir con estas datas, e así combinar a romaría con outras actividades culturais e de lecer. A primavera e o verán galego son imprevisibles, pero o microclima do val do Tea adoita ser máis temperado, polo que con algo de sorte poderás gozar dun día soleado.

Programa da romaría

O programa da Romería de San Roque de Mondariz é variado e está pensado para todas as idades. Aínda que cada ano se publica un cartel específico, as actividades principais repítense e constitúen a esencia da festa. A continuación, detallamos as partes máis salientables:

Sábado (día grande): A xornada comeza ás 11:00 da mañá co “Ofrenda do Pan e do Viño”, un acto simbólico no que os veciños levan productos típicos para ser bendicidos. Ás 12:00 ten lugar a misa solemne na que se canta a “Salve a San Roque”. Logo, sobre as 13:30, sae a procesión coa imaxe do santo percorrendo as rúas do barrio de San Roque e a carballeira. Durante o percorrido, os romeiros lanzan flores e cantan cantigas tradicionais. Ás 14:00 comeza a comida campestre, onde as familias e as cuadrillas se reúnen nos merendeiros para xantar. Pola tarde, ás 17:00, hai xogos populares: carreiras de sacos, tiro de corda, o xogo da billarda e competición de chave. Ás 20:00 comeza a verbena coa actuación de grupos de música galega e orquestras, que se prolonga ata altas horas da noite.

Domingo: O segundo día comeza cunha misa ás 11:00, seguida dunha pequeña procesión infantil. Ás 12:30 hai unha demostración de danzas tradicionais a cargo de grupos folclóricos locais. Ao mediodía, a organización ofrece unha degustación de produtos da terra (empanadas, queixos e viño). Pola tarde, ás 16:00, celébrase a “Romería de San Roque dos nenos”, con inchables e xogos para os máis pequenos. O broche final é un concerto de música tradicional ás 20:00, que pecha a festa ata o ano seguinte.

Ademais, durante todo o día hai postos de artesanía e venda de produtos locais, como mel, licores ou obxectos de madeira. A romaría tamén conta cunha barra con bebidas e pinchos para quen non queira improvisar un pícnic.

Gastronomía da romaría

Non se pode entender a Romería de San Roque sen a súa gastronomía. A comida forma parte do ritual e do goce colectivo. O prato estrela é, sen dúbida, a empanada galega, especialmente a de carne (con tenreira ou porco) e a de millo rechea de chourizo e queixo. Outro imprescindible é o polbo á feira, cocido con paprica e aceite, que se serve en pratos de madeira. As sardiñas asadas, en tempada, tamén son moi demandadas. Para acompañar, nada mellor que un viño da Denominación de Orixe Rías Baixas, ou unha sidra artesá da zona. Nos postos tamén se atopan filloas (doces ou salgadas), queixo de tetilla, mel e castañas asadas.

Moitos asistentes levan a súa propia comida e fan unha “romeiría” nos merendeiros habilitados, pero quen prefire non cargar pode comprar no lugar. A organización instala unha carpa con mesas e as cociñeiras locais preparen pratos tradicionais. Recoméndase probar as “empanadas de San Roque”, unha receita especial que inclúe pemento, cebola e un toque de pimentón picante. Para os amantes do doce, as “orellas” fritas con azucre e as “roscas de San Roque” (un brioche con anís) son o remate perfecto.

A auga e o viño non faltan, e hai que destacar a tradición de “mollar a bica” no viño tinto, unha práctica que se conserva entre os máis maiores. A gastronomía é, en definitiva, un dos alicientes principais da romaría, un patrimonio inmaterial que se transmite de xeración en xeración.

Aloxamento en Mondariz e arredores

Mondariz dispón de varias opcións de aloxamento para quen queira pasar uns días na zona e gozar con calma da romaría e dos seus arredores. O concello ten unha oferta variada que inclúe hoteles, casas rurais e apartamentos turísticos.

Hoteles: Destaca o Hotel Balneario de Mondariz, un establecemento histórico con encanto que ofrece tratamentos termais e unha localización privilexiada. Tamén hai pequenos hoteis de xestión familiar no centro da vila, como o Hotel Restaurante O Forno ou o Hotel Condado. Os prezos en agosto adoitan ser moderados, pero convén reservar con antelación porque a romaría atrae a moita xente.

Casas rurais: Para unha experiencia máis auténtica, pódese alugar unha casa rural nos arredores. Parroquias como Sabaxáns, Cea ou Mourigade ofrecen casas con horta, cheminea e terraza. Son ideais para grupos ou familias. Algunhas teñen capacidade para 8-10 persoas e prezos desde 100 euros a noite.

Camping: Hai unha zona de autocaravanas habilitada no polígono industrial, e os afeccionados ao camping poden acudir ao Camping A Lagoa, a 5 km de Mondariz, que conta con parcelas e bungalows.

Recoméndase consultar plataformas de reservas online ou contactar directamente coa Oficina de Turismo de Mondariz (teléfono 986 654 321). Durante a romaría, tamén se habilitan prazas para caravanas na carballeira, pero con límite de prazas.

Como chegar a Mondariz e á ermida de San Roque

Mondariz está situado no sur da provincia de Pontevedra, a 35 km de Vigo e a 20 km de Ponteareas. A romaría de San Roque celébrase na carballeira xunto á ermida, a uns 2 km do centro da vila. Chegar é sinxelo, tanto en coche como en transporte público.

En coche: Desde Vigo, toma a autovía A-52 (dirección Ourense) e sae na intersección 283 cara a Mondariz. Segue as indicacións cara ao Balneario e logo busca o desvío sinalizado “San Roque”. Hai aparcadoiros habilitados na contorna da ermida, pero o día da romaría é recomendable estacionar no polígono ou no campo de fútbol, desde onde se pode subir a pé (10 minutos). O acceso en coche á carballeira está restrinxido durante as horas de procesión.

En autobús: A empresa Monbus ofrece liñas regulares desde Vigo e Ponteareas ata Mondariz. A parada está na praza do Concello. Desde alí, pódese coller un taxi ou camiñar ata a ermida (uns 20 minutos). Para a romaría, adoitan poñer servizos especiais desde Vigo e Ponteareas durante a fin de semana.

En tren: A estación de tren máis próxima é a de Redondela (a uns 30 km), conectada con Vigo e Santiago. Desde Redondela, podes coller un autobús ou taxi. Non hai ferrocarril directo a Mondariz.

En avión: O aeroporto de Vigo (PEV) está a 40 minutos en coche. Desde alí, aluga un coche ou colle un taxi. Tamén chegan voos a Santiago (SCQ) e Porto (Portugal), pero a distancia é maior.

Unha vez no lugar, toda a carballeira e a ermida son accesibles a pé. Recoméndase levar calzado cómodo e roupa adecuada para o tempo, ademais de moitas ganas de gozar da romaría. A experiencia é única, e cada ano a xente repite porque San Roque non falla: sempre hai un motivo para volver.

Conclusión: unha tradición viva

A Romería de San Roque de Mondariz é un exemplo de como a fe, a cultura e a festa se xuntan para crear unhas das celebracións máis queridas de Galicia. A súa historia centenaria, o coidado programa de actos, a riqueza gastronómica e a notable afluencia de xente demostran que esta romaría segue viva e con plena vixencia. É unha oportunidade para conectar co patrimonio inmaterial galego, para saborear os produtos da terra e para compartir momentos inesquecibles entre a carballeira e o son das gaitas. Se aínda non coñeces esta festa, non o dubides: marca no calendario o 16 de agosto e prepárate para vivir San Roque en Mondariz. A romaría agarda con brazos abertos a todos os que queiran honrar ao santo e gozar da hospitalidade galega.