Romería de San Roque de Allariz

Romería de San Roque de Allariz: tradición, fe e cultura popular

A Romería de San Roque de Allariz é unha das celebracións máis emblemáticas do calendario festivo galego. Cada ano, veciños e visitantes concorren na vila ourensá para honrar ao santo protector contra as pragas e as enfermidades, nunha xornada que mestura devoción, música, gastronomía e encontros sociais. Esta romaría, que se celebra a mediados de agosto, constitúe un punto de encontro indispensable para quen desexe coñecer o patrimonio inmaterial de Galicia e, en particular, da comarca de Allariz.

Historia da romaría

Os orixes da Romería de San Roque en Allariz remóntanse ao século XVI, cando se documentan as primeiras peticións de auxilio ao santo contra as epidemias de peste que asolaban a rexión. San Roque, peregrino francés e taumaturgo, é invocado como protector contra as doenzas contaxiosas e as calamidades públicas. A devoción popular foi medrando co paso dos séculos, e a ermida que leva o seu nome —situada no antigo camiño de Santiago secundario, a poucos quilómetros do casco urbano— converteuse no centro das peregrinacións locais.

A tradición oral conta que, no ano 1582, unha grave epidemia de peste negra azoutou Allariz. Os veciños, desesperados, fixeron votos de celebrar unha romaría en honra a San Roque se a situación melloraba. Ao remitiren os casos, a poboación cumpriu a promesa e instituíu a festa que chega ata os nosos días. Outras versións sinalan que a devoción se reforzou tras unha seca prolongada que ameazaba as colleitas, e que a choiva chegou milagrosamente durante a procesión. Sexa como for, a Romería de San Roque de Allariz consolidouse como un dos eventos relixiosos e culturais máis singulares da provincia de Ourense.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Durante o século XIX, a romaría adquiriu un carácter máis laico e festivo, coa incorporación de verbenas, xogos populares e postos de venda ambulante. Non obstante, a procesión e a misa campal seguen a ser os actos centrais, mantendo viva a esencia dunha celebración que transcende o meramente relixioso para se converter nun símbolo de identidade comarcal.

Data de celebración

A Romería de San Roque de Allariz celébrase cada ano o 16 de agosto, coincidindo coa festividade litúrxica do santo. Se esta data cae en domingo, a romaría mantense no día sinalado; se coincide con día laborable, algúns dos actos complementarios (verbenas, mercado) poden estenderse á fin de semana anterior ou posterior. Con todo, o día grande é sempre o 16 de agosto, agás cando as autoridades eclesiásticas ou locais deciden un pequeno axuste por razóns pastorais, algo que ocorre raramente.

O programa de actos comeza xa desde a tarde anterior, coa “noite da romaría” na que se instalan postos de comida tradicional e se celebra unha sesión de foliada nas inmediacións da ermida. O día 16, as actividades arrancan cedo (sobre as 9:00 h) coa misa de romeros e a saída da procesión dende a igrexa parroquial de San Xoán de Allariz ata a capela de San Roque.

Programa de actos

O programa da Romería de San Roque está cheo de citas para todos os públicos. Aínda que pode sufrir variacións dun ano a outro, o esquema habitual inclúe:

• 8:00 h – Alborada con gaitas e bombos polas rúas do casco histórico.
• 9:30 h – Misa solemne na capela de San Roque, oficiada polo párroco de Allariz e cantada polo coro popular.
• 11:00 h – Procesión coa imaxe do santo polos campos lindeiros, con paradas para a bendición das colleitas e dos animais. Os romeros portan ramos de loureiro e flores silvestres.
• 12:30 h – Xantar campal nas carballeiras da contorna. É tradición compartir o polbo á feira, as empanadas e o viño da terra.
• 16:00 h – Xogos populares para nenos e adultas: carreiras de sacos, lanzamento de ferradura e tiro de corda.
• 18:00 h – Actuacións de grupos de música tradicional galega (treboadas, pandeiretas e acordeóns) no adro da capela.
• 20:00 h – Sorteo de produtos típicos (queixos, chourizos, mel) entre os asistentes.
• 22:00 h – Fogueira e verbena popular con orquestra na praza de San Roque.

Moitos romeiros aproveitan a xornada para facer sendeirismo polos camiños que rodean Allariz, declarados “Sendeiro de San Roque” e sinalizados con fitos de pedra. A romaría conclúe coa “queima do santo” (unha representación simbólica dun boneco queimado como rito de purificación), aínda que este acto foi limitado en anos recentes por motivos ambientais.

Gastronomía da romaría

A Romería de San Roque de Allariz é unha oportunidade excepcional para degustar a cociina tradicional galega. A oferta gastronómica céntrase en pratos de aproveitamento e produtos locais de primeira calidade. Os postos e pulpeiras da zona ofrecen:

• Polbo á feira: cocido en caldeiras de cobre, cortado coa tesoira e aderezado con sal groso, pemento doce e aceite de oliva. É a estrela indiscutible do xantar.
• Empanada de carne ou de atún: con masa de fariña de trigo e recheo de cebola, pemento e tomate. Algunhas panadarías locais elaboran versións con centeo ou con masa de millo.
• Chourizo asado: espetos de chourizo crioulo ou botelo, asados á brasa con viñas e pementos de Padrón.
• Queixo de tetilla e de Arzúa-Ulloa: acompañados de membrillo caseiro ou de mel da serra de San Mamede.
• Doces conventuais: filloas (crepes galegos), bica branca (bizcocho) e “orellas” (froitas de sartén espolvoreadas con azucre).
• Viños: das denominacións de orixe Ribeiro, Valdeorras e Ourense, con mención especial ao tintos da zona de Amandi ou Leiro. Tamén se consome licor café e augardente de herbas.

O xantar campal adoita facerse en grupos familiares ou de amigos, estendendo mantéis na herba e compartindo os alimentos. A atmosfera é de gran cordialidade e hospitalidade, e non é raro que os visitantes reciban invitacións para probar o “viño da casa” ou un anaco de empanada.

Aloxamento en Allariz

Para quen desexe gozar da Romería de San Roque con tranquilidade e sen présas, Allariz dispón dunha variada oferta de aloxamento. A vila, con recoñecemento de “conxunto histórico-artístico”, conta con:

• Casas rurais: rehabilitacións de antigos pazos e aldeas nas parroquias de San Xoán, Santo Estevo e San Pedro. Son ideais para grupos e familias que buscan autenticidade e contacto coa natureza.
• Hoteles boutique: establecementos de 3 e 4 estrelas situados no casco antigo, moitos deles con vistas ao río Arnoia ou aos muíños restaurados. Destacan o Parador de Allariz (senón o único, un dos máis modernos) e o Hotel O Castelo.
• Pensións e hostais: económicos e con encanto, pensados para peregrinos e viaxeiros de paso. Algúns están abertos todo o ano e ofrecen descontos para grupos de romeros.
• Camping: a 2 km do centro, o Camping Allariz dispón de parcelas para tendas e caravanas, así como bungalows equipados. É unha opción popular durante a romaría, aínda que se recomenda reservar con antelación.

A maioría do aloxamento énchese semanas antes do 16 de agosto, polo que se aconsella facer reserva previa a través de plataformas dixitais ou directamente cos establecementos. Para quen prefira unha experiencia máis austera, a propia organización da romaría habilita unha zona de acollida para peregrinos, con duchas e espazo para durmir en saco de durmir (previa inscrición).

Como chegar a Allariz

Allariz está situado no centro da provincia de Ourense, a uns 17 km da capital en dirección sur. Acceder á vila é sinxelo tanto en vehículo privado como en transporte público. Detallamos as principais vías:

• En coche: desde Ourense, tomar a estrada N-120 dirección Celanova; despois de 12 km, xirar á esquerda pola OU-300. Tamén se chega desde a autoestrada A-52 (saída 165) e desde a N-525 que vén de Verín. Durante a romaría, habilitan aparcadoiros disuasorios nos arredores do campo da feira e na zona deportiva.
• En autobús: a empresa Monbus realiza varias expedicións diarias desde Ourense (estación de autobuses) con parada na Alameda de Allariz. O tempo de viaxe é de aproximadamente 35 minutos. Para a romaría, refórzanse as quendas durante a mañá e a tarde.
• En tren: a estación de ferrocarril máis próxima é a de Ourense (Alta Velocidade e liña convencional). Desde alí, pódese coller un autobús local ou un taxi (uns 25 euros).
• En bicicleta ou a pé: Allariz está conectado co Camiño de Santiago Inverno e coa Vía Verde do antigo ferrocarril que vai ata Monforte de Lemos. Existen rutas sinalizadas que pasan á beira da capela de San Roque.

Unha vez en Allariz, a romaría ten lugar nas inmediacións da capela de San Roque, a uns 2 km do centro urbano. O acceso pode facerse andando por un carreiro flanqueado de carballos ou en vehículo ata un aparcadoiro próximo. A organización coloca paneles informativos e voluntarios para orientar aos visitantes.

Conclusión

A Romería de San Roque de Allariz é moito máis que unha festa relixiosa: é unha manifestación da memoria colectiva, do vínculo coa terra e da capacidade de comunidade para perpetuar as súas tradicións. Cada 16 de agosto, a xente de Allariz e de toda Galicia renova o seu compromiso coa hospitalidade, coa gastronomía de calidade e coa alegría de compartir. Se visitas Allariz durante a romaría, mergullaraste nunha experiencia auténtica que che levará a coñecer o mellor do patrimonio inmaterial galego.

Non te esquezas de levar contigo un ramo de loureiro para a bendición, ganas de cantar e un bo apetito. Que San Roque che guíe e che protexa!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas