Romería de San Ramón de Beade

Historia e orixes

A devoción a San Ramón Nonato chega a Galicia a través das ordes relixiosas, especialmente dos mercedarios, que difundiron o seu culto dende o século XVII. A parroquia de Beade, documentada xa no século XII como parte do mosteiro de Armenteira, conserva unha capela dedicada ao santo que data de 1840, aínda que existen referencias a unha romaría popular desde finais do século XVIII. A lenda conta que San Ramón protexeu os mariñeiros da ría de Arousa durante unha terrible treboada, e por iso os veciños comezaron a organizar unha procesión marítima e terrestre en acción de grazas. Co tempo, a festa foise consolidando ata converterse nun dos eventos máis emblemáticos do verán nas Rías Baixas.

Historicamente, a romaría servía como punto de encontro para as parroquias veciñais (Ribadumia, Meis, Vilanova de Arousa) e mesmo para romeus que chegaban dende O Salnés, O Morrazo e Caldas de Reis. Durante a posguerra, a festa mantívose grazas ao esforzo das confrarías e das familias que conservaban a tradición oral e os cantos litúrxicos populares. Hoxe, a Romería de San Ramón de Beade é Ben de Interese Cultural (BIC) en categoría de festa de interese turístico, e cada ano recibe milleiros de persoas.

Ofertas de viaje a Galicia

Ofertas de viaje — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data e programa

O día grande da romaría celébrase o domingo máis próximo ao 31 de agosto, aínda que os actos comezan o sábado anterior. O programa típico inclúe:

• Sábado: Verbena popular na praza da Capela de San Ramón, con orquestras e grupos de música tradicional. Pola noite, queima de fogos artificiais e churrascada popular.
• Domingo (día principal): Ás 10:00 h, misa solemne na capela con cánticos do coro parroquial. Procesión de San Ramón polas rúas de Beade, acompañada de gaitas, tambores e danzas. Ao mediodía, bendición dos panos e ofrenda floral. Ás 12:30, xantar campestre nos prados da contorna, onde as familias e cuadrillas comparten empanada, pulpo, churrasco e viño da terra. Pola tarde, xogos populares (carreiras de sacos, tiro á corda, concurso de tortillas) e actuacións de grupos folclóricos. Ás 19:00, segundo pase procesional e despedida do santo.
• Luns (opcional): En anos recentes, engadiuse un luns de festa (festivo local) con actividades infantís e sesión vermú.

É importante consultar o programa oficial en engalicia.info ou no Concello de Ribadumia para coñecer horarios exactos, xa que varían lixeiramente cada ano.

Gastronomía da romaría

A oferta gastronómica é un dos atractivos principais. Durante a romaría, as familias instalan mesas e sombreiros nos prados, e os postos ambulantes ofrecen produtos típicos. Destacan:

• Empanada de filloas e de zamburiñas: Elaboradas con receitas tradicionais da comarca.
• Pulpo á feira: Cocido en caldeiros de cobre, aderezado con aceite de oliva, pemento e sal gordo. Serve en pratos de madeira.
• Churrasco e costelada: Carne de porco e tenreira asada no momento.
• Queixo do país e mel: Pequenas queixerías locais ofrecen queixo de tetilla e de San Simón.
• Viño albariño e tinto do Salnés: As adegas de Ribadumia e Meis patrocinan a festa.
• Doces tradicionais: Filloas con mel, orellas de entroido e bica (pan de queixo).

Ademais, moitos veciños manteñen a tradición de levar unha «cesta de San Ramón» con pan, viño e froita para compartir tras a procesión.

Aloxamento na zona

Beade está nunha zona rural con excelente oferta de turismo de interior. Para quen queira gozar da romaría sen présas, recoméndase:

• Casas de turismo rural: Como Casa da Moura, Casa do Pazo de Arretén ou O Foxo do Lobo, todas a menos de 5 km de Beade.
• Pazos con encanto: Pazo de Lusío (en Ribadumia) e Pazo de Rial (en Meis) ofrecen habitacións con historia.
• Hoteles en Ribadumia e Vilagarcía de Arousa: A uns 10-15 minutos en coche. Destacan o Hotel A Quinta da Saleta e o Hotel Villa de Cambados (a 10 km).
• Camping e área de autocaravanas: O Cámping Ría de Arousa (en Vilanova) está a 8 km.

É recomendable reservar con antelación, especialmente se a romaría coincide con fins de semana de agosto.

Como chegar a Beade

Beade é unha pequena parroquia do concello de Ribadumia, na provincia de Pontevedra. As vías de acceso son:

• En coche: Dende Santiago de Compostela (50 km) pola AP-9 (saída 118, Vilagarcía de Arousa) e logo pola PO-530 en dirección Ribadumia. Dende Vigo (40 km) pola AP-9 (saída 118) e mesma estrada. A capela de San Ramón está sinalizada en Beade.
• En autobús: Empresas como MonBus ou Vitrasa teñen paradas en Ribadumia (a 2 km). Dende Vilagarcía de Arousa, hai servizo de autobús urbano (liña A) que para en Beade en días festivos.
• En tren: Estación de Vilagarcía de Arousa (Renfe) a 12 km. Dende alí, taxi ou autobús.
• En barco: Dende as illas de Arousa ou Vilanova, pódese chegar en barco turístico ata o porto de Campaña (a 3 km), e logo andando ou en taxi.

Durante a romaría, o Concello de Ribadumia habilita aparcadoiros gratuítos nos arredores (campo de fútbol e zona do Mato). Recoméndase chegar cedo para evitar atascos, especialmente domingo pola mañá.

Patrimonio inmaterial e significado cultural

A Romería de San Ramón de Beade non é só unha celebración relixiosa; é unha manifestación viva da cultura popular galega. Durante a procesión, os veciños levan o santo en andas ao son de muiñeiras, e as mulleres cantan «salves» e «romances» transmitidos de xeración en xeración. Destaca a «Danza das Cintas», na que nenas e nenos bailan arredor dun mastro con cintas de cores, tradición que se recuperou hai unha década. Tamén é típico o «ofrendo do pan», un ritual de agradecemento polas colleitas.

A confraría de San Ramón, formada por romeus locais, encárgase da organización, e cada familia ten un papel: uns preparan a procesión, outros a comida, e os máis novos aprenden os cantos. Este tecido social fai que a romaría sexa un exemplo de «patrimonio vivo», onde a comunidade é a protagonista.

Para Galicia, esta festa representa a resistencia da identidade rural nun contexto de globalización, e cada ano atrae non só a devotos senón tamén a antropólogos e fotógrafos interesados na cultura popular. A Romería de San Ramón de Beade é, en definitiva, unha xoia da etnografía galega que merece ser visitada e respectada.