Romería de San Miguel de Ermedelo: devoción no Deza

Romería de San Miguel de Ermedelo: devoción no Deza

En el corazón de la comarca del Deza, en la provincia de Pontevedra, se alza cada ano a Romería de San Miguel de Ermedelo, una das celebracións relixiosas e populares máis arraigadas da Terra de Montes. Esta festa, que mestura fe, tradición e convivencia, atrae a milleiros de devotos e visitantes que acoden á parroquia de San Miguel de Ermedelo, no concello de Cerdedo-Cotobade, para honrar ao arcanxo San Miguel e desfrutar dun xornada de lecer e espiritualidade nun entorno natural privilexiado.

A romería ten lugar cada ano o primeiro domingo de setembro, data que se mantén inalterable dende tempos inmemoriais. A xornada comeza de madrugada, cando os veciños das aldeas próximas inician unha peregrinación a pé ata a capela de San Miguel, situada nun outeiro desde onde se domina o val do Deza. O programa inclúe misa solemne, procesión, sorteo de productos típicos, xogos populares e unha gran festa gastronómica con polbo, churrasco e viño da terra. A noite, a verbena con orquestras e grupos locais pon o broche final a un día vibrante.

Historia da Romería

A orixe da Romería de San Miguel de Ermedelo remóntase ao século XVIII, cando se construíu a primeira capela dedicada ao arcanxo na parroquia de Ermedelo. Segundo a tradición oral, a imaxe de San Miguel foi atopada por un labrego nunha carballeira xunto a un manancial, e desde entón atribúenselle milagres de curación e protección contra as treboadas. A devoción foise estendendo polas parroquias veciñas, e a romería comezou como unha peregrinación de acción de grazas tras a recolleita do centeo e do millo.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Durante o século XIX, a festa adquiriu o seu formato actual, coa bendición dos campos, a misa campestre e a subasta de produtos doados polos fregueses. A capela actual, reconstruída en 1920 tras un incendio, conserva un retablo barroco con tallas de San Miguel e de Santa Marta. No adro hai un cruceiro de pedra con inscricións en latín que recordan a primeira procesión. A romería viuse afectada pola Guerra Civil e a posguerra, pero nunca se deixou de celebrar, e na actualidade está declarada Festa de Interese Turístico Provincial.

Un dos elementos máis singulares é a “procesión dos catro evanxeos”, na que o sacerdote bendice os catro puntos cardinais mentres os asistentes lanzan flores e herbas aromáticas. Tamén se conserva o rito do “salto do facho”, un xogo de orixe celta no que os mozos saltan sobre unha fogueira para purificar o corpo e o espírito. Estas tradicións, transmitidas de xeración en xeración, converten a Romería de San Miguel de Ermedelo nunha xoia do patrimonio inmaterial galego.

Data e organización

A romería celébrase o primeiro domingo de setembro. Dado que o día varía cada ano, é recomendable consultar o calendario oficial do Concello de Cerdedo-Cotobade ou a páxina web da diocese de Santiago. A organización corre a cargo da Comisión de Festas de Ermedelo, formada por veciños e veciñas da parroquia, co apoio do Concello e da Deputación de Pontevedra.

Para a edición do 2025, a data prevista é o 7 de setembro. O horario aproximado é: ás 9:00 h concentración dos romeiros no lugar da Ermida, ás 10:30 h misa solemne na capela, ás 12:00 h procesión con volta ao adro, ás 13:00 h sorteo de productos típicos (queixos, empanadas, viño) e ás 14:00 h inicio da comida campestre. Pola tarde, de 17:00 a 20:00 h, xogos populares (carreiras de sacos, tiro de corda, lanzamento de herraduras) e ás 21:00 h verbena con orquestra.

É importante chegar cedo para atopar aparcamento, xa que as pistas de acceso son estreitas e con pendente. Moitos asistentes pernoctan no lugar ou en localidades próximas como Forcarei, A Estrada ou Lalín.

Programa detallado

Mañá: devoción e tradición

9:00 h – 10:30 h: Chegada de romeiros e ofrenda de flores e pan á capela. Mentres soan as gaitas, os fregueses depositan os seus agradecementos no adro. Hai postos de rosquillas e licor café.

10:30 h – 11:30 h: Misa solemne cantada polo coro parroquial de Ermedelo. Durante a homilía, o párroco bendice os panos de liño que se colocarán nas casas para protexer as colleitas.

11:30 h – 12:30 h: Procesión coa imaxe de San Miguel arredor do campo da festa. Os andores van adornados con flores silvestres e panos bordados. Ao final, o santo é colocado no seu altar mentres se lanza unha salva de foguetes.

Mediodía: gastronomía e sorteo

12:30 h – 13:30 h: Sorteo de productos típicos. Os gañadores levan queixos de tetilla, empanadas de zamburiñas, chourizos artesanais e viños da adega cooperativa de Deza. Todo o recadado destínase a manter a capela.

13:30 h – 14:30 h: Comida campestre. As familias e grupos de amigos espállanse polos prados con cestas de merenda. Non faltan o polbo á feira, o churrasco de porco celta, as patacas asadas e a empanada de bacallau. Para beber, viño tinto do Ulla ou refrescos.

Tarde: lecer e música

16:00 h – 18:00 h: Xogos populares para nenos e adultos. Destaca o “tirón da corda” entre parroquias, a carreira de sacos e o lanzamento de herraduras. Os gañadores reciben unha botella de augardente.

18:00 h – 19:00 h: Actuación de grupos de baile tradicional (muiñeiras, pasodobres) e demostración de canto de pandeireta.

19:00 h – 20:00 h: Sorteo de unha cesta con productos da terra (queixo, mel, compota, licor de café).

Noite: verbena e fin de festa

21:00 h – 01:00 h: Verbena coa orquestra “Los Satélites” ou grupo similar. Música para todas as idades, con pasodobres, bachata e pop. A barra serve empanada e viño ata o final.

01:00 h: Espectáculo de fogos artificiais e despedida.

O programa pode sufrir modificacións segundo o tempo ou a organización, polo que se recomenda seguir as redes sociais da comisión.

Gastronomía: sabores do Deza

A gastronomía é un dos piares da Romería de San Miguel de Ermedelo. Os produtos da terra, elaborados de xeito artesanal, son os protagonistas. O prato estrela é o polbo á feira, cocido en potas de cobre e aderezado con aceite de oliva, pemento doce e sal groso. Sérvese en pratos de madeira acompañado de patacas cocidas. Outra delicia é o churrasco de porco celta, carne marmorea e suculenta asada en brasas de carballo.

As empanadas de zamburiñas, de bacallau con pasas ou de xoubas son un clásico das cestas de merenda. Para os máis doces, as filloas con mel, as rosquillas de anís e o bico de convento (un doce de clara de ovo e azucre) son irresistibles. O queixo de tetilla, cremoso e suave, adoa de mollo con membrillo.

Para beber, o viño albariño da subzona do Condado do Tea e o tinto da variedade mencía son as opcións máis demandadas. Tamén hai licor café, augardente de herbas e refrescos locais como as gasosas de Lalín. Non faltan as pulperías ambulantes que fan o polbo ao momento, nin as cestas de pan de Cea (pan de centeo con textura densa).

A comida campestre é un ritual social: cada familia achega a súa propia merenda, pero tamén hai postos de venda de productos típicos. Moitos romeiros compran queixos, embutidos e doces para levar a casa. A organización da festa monta unha carpa con mesas e bancos para quen non queira sentar no chan.

Onde durmir: aloxamento na zona

A Romería de San Miguel de Ermedelo atrae a visitantes de toda Galicia e mesmo de fóra, polo que é recomendable reservar aloxamento con antelación. As opcións son variadas, desde casas rurais a pequenos hoteis e pensións.

Casas rurais

Na parroquia de Ermedelo e nos arredores (Forcarei, Cerdedo) hai varias casas de turismo rural. Destaca “Casa da Ermida”, unha antiga escola restaurada con capacidade para 6 persoas, con cheminea e xardín. Outra opción é “O Palleiro de San Miguel”, con paredes de pedra e vistas ao val. Ambas ofrecen almorzo con produtos locais.

Pensións e hoteis

En Cerdedo (a 10 km) hai a “Pensión A Fonte”, con prezos económicos e ambiente familiar. En Forcarei (a 15 km) o “Hotel Deza” dispón de 12 habitacións con baño e restaurante. A capital comarcal, Lalín (a 25 km), ofrece máis opcións como o “Hotel A Estrela” ou o “Parador de Lalín”, de 4 estrelas, con spa e piscina.

Albergues e cámping

Para os mochileiros, o “Albergue de Peregrinos de Silleda” (a 20 km) é unha alternativa económica. Tamén hai unha zona de acampada libre habilitada pola organización no campo da festa, pero sen servizos sanitarios (só portátiles durante o día).

Consellos prácticos: se vas en grupo, aluga unha casa rural con cociña para preparar a merenda. Se prefires a noite de verbena, busca aloxamento a menos de 30 minutos en coche para volver con seguridade. Moitos veciños ofrecen habitacións particulares; pódese consultar no Concello de Cerdedo-Cotobade (teléfono 986 78 00 00).

Como chegar a San Miguel de Ermedelo

A romería celébrase no lugar da Ermida, na parroquia de San Miguel de Ermedelo, concello de Cerdedo-Cotobade (Pontevedra). As coordenadas GPS son 42.5431 N, -8.3254 W. O acceso é sinxelo para quen dispón de vehículo privado, pero tamén hai opcións de transporte público.

En coche

Desde Santiago de Compostela: tomar a N-640 (dirección Lalín) e desviarse en Silleda pola PO-204 cara a Cerdedo. Unha vez en Cerdedo, seguir as indicacións cara a Ermedelo (uns 8 km por estrada local). Desde Pontevedra: coller a PO-532 ata A Estrada, continuar pola PO-841 ata o cruzamento de Arcade e virar á esquerda cara a Ermedelo. Desde Ourense: AP-53 ata Lalín, logo PO-205 cara a Forcarei e finalmente PO-204.

A estrada principal está asfaltada pero ten curvas e pendentes. O día da romería habilítanse aparcadoiros provisionais nos prados próximos, con voluntarios dirixindo o tráfico. Recoméndase chegar antes das 11:00 h para evitar atasco.

En autobús

A empresa Monbus ofrece liñas regulares desde Santiago (saída ás 8:00 h e ás 14:00 h) con parada en Cerdedo. Desde alí, hai un servizo de transporte local (microbús) que chega á ermida durante a romería. É preciso consultar horarios no teléfono 902 29 29 00.

En tren

A estación de tren máis próxima é a de Pontevedra (Renfe), a 45 km. Desde alí, autobús interurbano a Cerdedo (liña XG-842). Non hai tren directo.

En avión

O aeroporto máis cercano é o de Santiago de Compostela (A Coruña), a 60 km. Despois, alugar un coche ou coller autobús.

Para os máis aventureiros, existe a posibilidade de chegar a pé polos vellos camiños de peregrinación: a Ruta da Pedra e da Auga (sinalizada dende Cerdedo) leva ata a ermida en 1 hora de camiñada. É unha opción saudable que moitos romeiros elixen para conectar coa natureza.

Consellos prácticos

– Roupa e calzado: leva zapatos cómodos para camiñar polo monte, chuvasqueiro por se chove (Galicia é imprevisible) e roupa de abrigo para a noite.

– Comida e bebida: aínda que haxa postos de venda, moitos veciños traen a súa propia merenda. Se queres probar o polbo, chega cedo porque se esgota.

– Diñeiro en efectivo: moitos postos non aceptan tarxeta, e non hai caixeiros automáticos na ermida.

– Respeto ao entorno: non deixes lixo, usa as papeleiras habilitadas e non acendas fogueiras fóra das zonas permitidas.

– Tradición: participa nos xogos e na procesión, son o corazón da romería. Se es fotógrafo, pide permiso antes de retratar a persoas maiores.

A Romería de San Miguel de Ermedelo é unha experiencia única para coñecer a alma do

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas