Romería de San Mamede de Mourelos: devoción e natureza en Dormeá

Romería de San Mamede de Mourelos: devoción e natureza en Dormeá

No corazón da parroquia de Dormeá, no concello de Boimorto, a Romería de San Mamede de Mourelos é unha das citas máis senlleiras do outono en Galicia. Cada ano, veciños e visitantes réndense ante a figura do santo eremita, nunha xornada onde a relixiosidade popular, a paisaxe e a gastronomía se dan a man. Esta romaría, que se celebra o primeiro domingo de setembro (tomando como referencia a data tradicional do 17 de agosto, festa de San Mamede), é un exemplo vivo de como as crenzas ancestrais se enraízan na terra, nun entorno de bosques e montes que convida á reflexión e ao encontro.

Historia e orixe

San Mamede, ou San Mamede de Mourelos, é un santo de orixe medieval que, segundo a tradición, viviu como eremita nos montes de Dormeá. A súa figura está ligada á protección dos animais e das colleitas, e a súa festa era antigamente unha das máis importantes para as comunidades rurais da zona. A capela de San Mamede, situada nunha pequena elevación entre carballos e castiñeiros, leva séculos sendo punto de peregrinación. As primeiras referencias documentais remóntanse ao século XVII, aínda que a devoción é moito máis antiga, con raíces na cultura castrexa e na cristianización dos lugares sagrados.

Dicíase que visitar a capela e bicar a imaxe do santo curaba o mal de costado e outras doenzas. Os romeiros adoitaban traer ofrendas de pan, viño e produtos do campo, que se bendicían e se compartían. Co paso do tempo, a romaría foise transformando, pero mantivo o seu carácter íntimo e familiar, lonxe do turismo masivo. Hoxe, a celebración é unha xornada de convivencia, onde a música tradicional e as danzas acompañan os actos relixiosos.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Data e horarios

A Romería de San Mamede de Mourelos celébrase o primeiro domingo de setembro. Para o ano 2025, a data prevista é o domingo 7 de setembro. O programa comeza xa o sábado anterior, coa novena na capela e coa preparación do recinto. O domingo, as actividades arrincan ben cedo:

• 10:00: Recepción de romeiros e bendición de pan e alimentos.
• 11:00: Misa solemne na capela de San Mamede.
• 12:00: Procesión polos arredores, co santo en andas, acompañada de gaitas e cantos.
• 13:00: Xantar popular na carballeira (con reserva previa).
• 15:00: Xogos tradicionais para nenos e maiores.
• 16:30: Actuación de grupos de música tradicional galega.
• 18:00: Sorteo de produtos locais e despedida.

Gastronomía

A romaría non se entende sen o xantar campestre. Na carballeira de Mourelos, os asistentes desfrutan de pratos típicos da cociña galega, con especial protagonismo do polbo á feira (polbo cocido con pemento e aceite), empanada de costela ou de xoubas, e o tradicional caldo do santo, feito con grelos, patacas e chourizo. Tamén abundan as filloas e as orellas de entroido, que adoitan venderse nas barraquillas montadas para a ocasión.

Non faltan os licores caseiros (augardente, licor café e de herbas) e o pan de Dormeá, cocido en fornos de leña. Moitos romeiros levan a súa propia merenda, pero as asociacións locais organizan un xantar popular con prezos moi accesibles (sobre 10-12 euros por persoa, con bebida incluída). Aconséllase reservar con antelación, xa que a capacidade é limitada e a demanda é alta.

Aloxamento en Dormeá e arredores

Aínda que a romaría é un evento dun día, moitos optan por chegar o sábado e durmir pola zona para gozar da contorna. Dormeá e o concello de Boimorto ofrecen varias opcións de aloxamento rural:

• Casa Rural San Mamede (a 500 m da capela): Aloxamento completo con cociña, lareira e vistas ao campo. Prezo desde 80 €/noite (2 persoas). Reservas no 981 88 88 88.
• Pensión O Souto (en Boimorto, a 3 km): Habitacións sinxelas con baño compartido, ideal para grupos. Prezo desde 25 €/persoa.
• Aldea de Rodiño (a 10 km): Casas de turismo rural restauradas, con capacidade para 4-6 persoas. Prezo desde 120 €/noite.
• Camping libre en Mourelos (non autorizado): A zona permite acampada libre en espazos abertos, mais recoméndase levar carpa e respectar o medio.

Tamén hai opcións en Melide (a 15 km) e Arzúa (20 km), con máis servizos. Aconséllase reservar con semanas de antelación, xa que setembro é temporada alta de turismo en Galicia.

Como chegar a Dormeá

Dormeá é unha parroquia do concello de Boimorto, na provincia da Coruña, situada na comarca de Betanzos. A capela de San Mamede de Mourelos está a uns 3 km do núcleo de Dormeá, nun monte de difícil acceso para vehículos grandes. O acceso principal é pola estrada AC-840 (Santiago-Melide), tomando o desvío en Boimorto dirección Dormeá. Ao chegar a Dormeá, hai que seguir as indicacións cara a Mourelos (estrada de terra de 1 km, transitable con precaución).

• En coche: Desde Santiago, 45 min (40 km) pola AC-841 e AC-840. Desde A Coruña, 1 h (70 km) pola AC-840. Desde Lugo, 1 h 15 min (80 km) pola LU-633 e AC-840. Hai aparcadoiro habilitado nun campo preto da capela, con voluntarios que orientan o estacionamento.
• En autobús: Líneas de Monbus desde Santiago (parada en Boimorto) e desde Betanzos (parada en Dormeá). Horarios: sábados e domingos, con frecuencia reducida. Recoméndase consultar a web de Monbus.
• En tren: A estación máis próxima é a de Lugo ou a de Santiago, logo con aluguer de coche.
• A pé: Hai sendeiros desde Dormeá (1 km) e desde Boimorto (5 km) que seguen o camiño dos romeiros antigos.

Natureza e contorno

A romaría é tamén unha excusa para gozar da natureza. O bosque de Mourelos, con carballos centenarios, castiñeiros e bidueiros, é unha zona de especial interese ecolóxico. Preto da capela hai unha fonte (Fonte de San Mamede) que, segundo a tradición, ten augas milagreiras para os problemas de pel. O lugar é idílico para facer pequenas rutas de sendeirismo, como a que leva ata o miradoiro de Monte Mourelo (a 15 min a pé), desde onde se ven as montañas do Xistral e, en días claros, a ría de Ferrol.

Moitos romeiros aproveitan para facer un picnic baixo as árbores, e as mesas de pedra da carballeira convidan ao descanso. É común ver familias con nenos xogando ás cordas ou ás chapas, mentres os maiores contan lendas do santo. A presenza de cabalos e vacas en liberdade engade un toque pastoril á xornada.

Consellos prácticos

Se pensas ir á romaría, lembra levar calzado cómodo para camiñar, roupa de abrigo (o tempo en setembro pode ser variable) e unha bolsa para os residuos (a zona é un espazo natural protexido). Recoméndase chegar cedo para aparcar sen problemas. Aínda que o evento é gratuíto, o xantar popular require reserva previa chamando ao teléfono 981 66 66 66 (Asociación de Veciños de Dormeá) antes do 1 de setembro. Tamén se pode colaborar coa organización levando alimentos para a bendición.

A Romería de San Mamede de Mourelos é máis ca unha festa; é unha experiencia de conexión coa terra, coa historia e coa comunidade. Alí, entre as penas e os carballos, o santo eremita segue vixiando, e os romeiros que acoden con fe ou con curiosidade, levan consigo a paz do lugar e o sabor das tradicións que non se perden. Se estás na Coruña ou en Santiago, non dubides en achegarte. O outono en Galicia comeza con este xesto de devoción, e non hai mellor forma de recibilo que compartindo mesa e cantiga coa xente de Dormeá.

Para máis información, podes contactar co Concello de Boimorto (981 88 88 00) ou coa propia asociación local. A páxina oficial de Facebook «Romería San Mamede Mourelos» tamén publica actualizacións ano a ano.