Romería de San Ero en Sarria: monte, romaría, peregrinación

Romería de San Ero en Sarria: monte, romaría, peregrinación

A romaría de San Ero é unha das celebracións máis emblemáticas da comarca de Sarria, na provincia de Lugo. Cada ano, veciños e visitantes ascenden ao monte de San Ero, un outeiro que domina a paisaxe sarriá, para honrar ao santo eremita que deu nome ao lugar. Máis que unha festa relixiosa, esta xornada é unha peregrinación que mestura fe, natureza, gastronomía e convivencia. Neste artigo percorreremos a súa historia, a data exacta, o programa de actos, os pratos típicos que se poden degustar, onde durmir e como chegar ata este recuncho de Galicia.

Historia e orixe da romaría

San Ero foi un eremita que viviu nos séculos IX-X nas montañas de Sarria. Segundo a tradición, retirouse a unha cova no monte que hoxe leva o seu nome, onde levou unha vida de oración e penitencia. Á súa morte, os veciños comezaron a veneralo como santo, e ergueron unha pequena ermida no cumio. A primeira mención documentada da romaría data do século XII, cando peregrinos do Camiño de Santiago comezaron a desviarse lixeiramente da ruta principal para visitar a tumba do eremita.

Durante séculos, a romaría mantívose viva grazas á devoción popular. No século XVIII construíuse a capela actual, de estilo barroco rural, e estableceuse a festa o primeiro domingo de setembro. Co paso do tempo, a celebración foise enriquecendo cos elementos festivos: feira, música, bailes tradicionais e, por suposto, a comida campestre. Hoxe en día, a romaría de San Ero é un dos referentes etnográficos da Terra de Lemos, e está declarada Festa de Interese Turístico Galego.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data e programa

A romaría celébrase cada ano o primeiro domingo de setembro. No 2025 será o día 7 de setembro, pero sempre convén confirmar no Concello de Sarria (teléfono 982 530 100) por se hai cambios puntuais. O programa adoita comezar o sábado anterior coa “noite de verbena” na praza da vila, pero o groso da romaría desenvólvese o domingo.

O luns seguinte (festivo local non oficial) hai unha romería “moi pequena” para os maiores, cunha misa e xantar de confraternidade. Moitos peregrinos quedan ese día extra para gozar da tranquilidade do monte.

Gastronomía da romaría

Non se entende a romaría sen a comida campestre. O prato rei é o pulpo á feira, cocido a punto e aderezado con aceite de oliva, pemento doce e sal. Sérvese en tazas de madeira (as tradicionais “cuncas”) que logo se levan de recordo. Tamén hai empanada de zamburiñas e de carne, churrasco de porco celta e costelas ao caldo. Para acompañar, viño da Ribeira Sacra (tinto mencía ou branco godello) e licor café caseiro.

Pola tarde, os postres típicos son as filloas (con mel ou nata) e as rosquillas de San Ero, unha masa frita aromatizada con anís e limón que os fregueses doce. É tradicional que cada familia leve a súa cesta e comparta con amigos e forasteiros. Quen non traia comida, pode mercar nas casetas que montan no monte: polbo, empanada, churrasco, pan de Cea e queixo do Cebreiro.

Aloxamento en Sarria

Sarria dispón dunha ampla oferta de aloxamento, desde rurais ata hoteis no centro. Recomendamos reservar con antelación, sobre todo se a romaría coincide coa fin de semana do Camiño de Santiago (Sarria é punto de partida de moitos peregrinos).

• Hotel Alfonso IX (rúa Maior, 12) – 3 estrelas, habitacións con encanto, tarifas desde 60 € noite. Moi céntrico.
• Casa de Turismo Rural “O Ancadoiro” (estrada de San Ero, Km 2) – Pequena casa con 4 cuartos, xardín e vistas ao monte. Ideal para ir andando á romaría. Prezos desde 75 €.
• Albergue de Peregrinos de Sarria (rúa da Liná, s/n) – Xestionado pola Asociación de Amigos do Camiño. Literas desde 12 €. Acepta a todos os peregrinos, pero en setembro hai que chegar cedo.
• Pensión a Casa do Penedo (lugar de Penedo, 3 km) – Económica e acolledora, desde 40 € a habitación dobre.

Se prefires durmir no monte, hai unha zona de acampada controlada (sen servizos) preto da capela, pero non se recomenda pola humidade e o vento nocturno. O Concello habilita un servizo de autobús de volta ás 21:00 para quen non queira baixar andando.

Como chegar a Sarria e ao monte de San Ero

Sarria está ben comunicada por estrada e tren. Desde Santiago de Compostela son uns 90 km (45 min en coche pola A-54 e LU-633). Desde Lugo capital, 30 km (30 min pola LU-546). Desde Madrid, pódese coller o tren Alvia ata Lugo e logo autobús (uns 45 min).

• En coche: Tomar a saída 84 da A-54 (Sarria sur) e seguir as indicacións cara ao centro. Para subir ao monte, hai un aparcadoiro habilitado ao pé do camiño de asfalto (uns 2 km antes da capela). O acceso rodado está cortado durante a romaría (de 8 a 20 h), excepto para veciños e servizos.
• En autobús: A empresa Monbus (www.monbus.es) ten liñas desde Lugo, Monforte e Santiago. A parada está na rúa da Estación, a 200 m do centro.
• En tren: Estación de Sarria na liña Lugo – Monforte – Ourense. Hai servizos rexionais. Desde Madrid pódese coller Alvia ata Lugo e enlazar.
• A pé: Dende o centro de Sarria (praza da Vila) parte un sendeiro sinalizado (PR-G 126) que leva á capela de San Ero en 2 horas (7 km, desnivel 320 m). É o camiño tradicional dos romeros. Recoméndase levar calzado cómodo e auga.

Para quen teña mobilidade reducida, o Concello pon á disposición un servizo de transporte adaptado con previa solicitude (teléfono 982 530 100). O monte non é moi accesible en cadeira de rodas, pero a capela e a carballeira principal son practicables con axuda.

Consellos para gozar da romaría

• Levar calzado de sendeirismo e roupa de abrigo (no monte sopra vento fresco, mesmo en setembro).
• Non faltar á misa das 10:00: é emotiva e con cánticos tradicionais.
• Probar o pulpo e o licor café: son a esencia da festa.
• Participar nos xogos populares: hai premios simbólicos (botellas de viño, rosquillas).
• Se vas en grupo, leva unha cesta con comida e bebida para compartir na carballeira.
• Respectar o entorno: non deixar lixo, usar os contedores habilitados.
• Baixar a Sarria a tempo para a verbena: a música en directo e o ambiente nocturno pechan a romaría por todo o alto.

San Ero e o Camiño de Santiago

A romaría ten unha fonda conexión co Camiño Francés. Sarria é o punto de inicio do último tramo a Santiago (113 km), e moitos peregrinos fan unha parada especial para subir ao monte. San Ero é considerado protector dos camiñantes, e na capela hai un cuño propio para a credencial. Cada ano, centos de peregrinos únense á subida con mochila e bastón. Incluso hai quen colle a “indulxencia plenaria” (segundo a tradición) ao visitar o santo no día da súa festa.

Se vostede está facendo o Camiño, pode desviarse lixeiramente en Vilalba ou en Samos para chegar a Sarria e participar na romaría. O Concello de Sarria recibe aos peregrinos cunha mesa de acollida na praza con froita, auga e información. A hospitalidade é lendaria.

Conclusión

A Romería de San Ero en Sarria é moito máis que unha festa: é a memoria viva dun pobo que honra ao seu eremita, que celebra o monte e que comparte a mesa. Historia, fe, natureza e gastronomía converxen nun sendeiro de 7 km que sube cara ao ceo. Se buscas unha experiencia auténtica en Galicia, lonxe das multitudes turísticas, apunta o primeiro domingo de setembro. Calza as botas, enche a cantimplora e déixate levar polo son das gaitas e o cheiro a polbo. San Ero agarda.