Romería de San Cosme de Nogueirosa

Historia

A Romería de San Cosme de Nogueirosa é unha das festas máis antigas e emblemáticas da comarca do Eume, na provincia da Coruña. As súas orixes remóntanse ao século XVII, cando os veciños da parroquia de Nogueirosa (concello de Pontedeume) construíron unha ermida en honra a San Cosme e San Damián, santos médicos e protectores contra as enfermidades. A lenda popular conta que, tras unha epidemia que asolou a zona, os devotos prometeron celebrar anualmente unha romaría se os santos intercedían pola saúde do pobo. A epidemia cesou e, dende entón, cada 27 de setembro (ou a xornada máis próxima) celébrase esta xuntanza relixiosa e festiva.

Durante séculos, a romaría foi o punto de encontro de peregrinos de toda Galicia que acudían a pedir curación ou a agradecer favores. A tradición de subir á capela, situada nun pequeno outeiro con vistas á ría de Pontedeume, mantense viva con procesións, cantos e ofrendas. Os devotos levan ramos de flores e candeas, e moitos camiñan descalzos os últimos metros como mostra de penitencia. A festa tamén foi evolucionando: dende as primeiras misas cantadas en latín ata as actuais verbenas populares, pero sempre cun fondo relixioso e comunitario inconfundible.

Data de Celebración

A Romería de San Cosme de Nogueirosa celébrase cada ano o 27 de setembro, festividade de San Cosme e San Damián no calendario litúrxico. No entanto, se esta data cae en día laborable, os actos principais trasládanse ao sábado ou domingo máis próximo para facilitar a participación de visitantes e emigrantes que regresan á terra. Así, a romaría adoita estenderse a unha fin de semana completa, con actividades dende a tarde do venres ata a noite do domingo. Recoméndase consultar o programa oficial do concello de Pontedeume ou as redes sociais da parroquia para confirmar as datas exactas de cada edición.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Programa

O programa da Romería de San Cosme combina actos relixiosos, actuacións musicais e actividades lúdicas para todas as idades. A continuación detállanse os eventos máis destacados, que se repiten con lixeiras variantes cada ano:

• Véspera (sábado): Pola tarde, misa de vésperas na ermida de San Cosme e ofrenda floral. Ao caer a noite, verbena na carballeira con orquestras tradicionais e grupos de gaitas.
• Día grande (domingo): Ás 11:00 h repique de campás e alborada a cargo do grupo de gaitas local. Ás 12:00 h misa solemne con procesión ao redor do santuario, acompañada dos pendóns e cruces parroquiais. Os asistentes cantan a “Salve a San Cosme” e lanzan pétalos. Ás 14:00 h comida campestre no campo da festa, con pulpo, churrasco e viño da terra. Pola tarde, xogos populares (carreiras de sacos, tiro de corda, bailes tradicionais) e ás 20:00 h último pasacalles.
• Luns (se festivo): Romaría da mocidade con sesión vermú, xincanas e concursos de tortillas.

Ademais, durante toda a fin de semana hai postos de artesanía, feira de produtos locais e unha zona infantil con inchables para os máis pequenos. A organización corre a cargo da Asociación de Vecinos de Nogueirosa e da Irmandade de San Cosme, co apoio do Concello de Pontedeume.

Gastronomía

A cita é tamén un festín para os sentidos. A oferta gastronómica da Romería de San Cosme reflicte a mellor tradición culinaria galega. Nas carpas habilitadas na carballeira pódense degustar:

• Pulpo á feira: Cocido e servido en pratos de madeira con aceite, pemento e sal grosa, acompañado de cachelos (patacas cocidas con pel).
• Churrasco: Costelas de porco ou tenreira asadas á brasa, adobadas con pemento e allo. Sérvese con pan de millo e pementos de Padrón.
• Empanadas galegas: De zamburiñas, bonito ou carne, elaboradas de forma artesanal polas panadarías locais.
• Queixo e mel: Da comarca de Betanzos, con denominación de orixe.
• Viños: Albariño das Rías Baixas, mencía de Ribeira Sacra e clarete da terra de Pontedeume.
• Doces: Filloas con mel, orellas de carnaval e bica (biscoito húmido de manteiga).

Os prezos son populares e adoitan destinarse a manter a capela e financiar as actividades culturais da parroquia. Non faltan tampouco postos de castañas asadas e churros para os máis larpeiros.

Aloxamento

Para quen desexe vivir a romaría con calma, Pontedeume e a súa contorna ofrecen diversas opcións de aloxamento:

• Hostal O Pino: Casa rural en Nogueirosa, a 1 km da ermida. Conta con 8 cuartos dobres, restaurante e comedor colectivo. Reserva recomendada con antelación.
• Pensión O Souto: No centro de Pontedeume, preto da estación de tren. Habitacións sinxelas con baño compartido. Ideal para viaxeiros de baixo orzamento.
• Casa de Turismo Rural A Fábrica: Rehabilitada antiga fábrica de curtidos, a 5 km en coche. Ofrece apartamentos completos con cheminea e xardín.
• Hotel Finisterre (Pontedeume): 3 estrelas, con vistas á ría, piscina e garaxe. A 8 minutos en coche da carballeira.
• Camping de Pontedeume: A 2 km do centro, con parcelas para tendas e caravanas, así como bungalows de madeira. Aberto todo o ano.

Tamén hai opcións de aluguer de apartamentos turísticos, especialmente na parroquia de Nogueirosa. Durante a romaría, moitos veciños ofrecen habitacións particulares a prezos módicos, anunciadas con carteis nos accesos. É aconsellable reservar antes de setembro, pois a demanda é alta.

Como Chegar

A Romería de San Cosme de Nogueirosa ten lugar na carballeira que rodea a capela, situada a 3 km do centro de Pontedeume. As vías de acceso son:

• En coche: Desde A Coruña (45 min) pola autovía A-6 (saída 20: Pontedeume). Desde Santiago (60 min) pola AP-9 ou N-550. Desde Ferrol (20 min) pola N-651. Hai un amplo aparcadoiro habilitado no campo da festa. Durante o día grande, recoméndase chegar cedo para evitar atascos.
• En tren: A liña de Renfe Cercanías A Coruña-Ferrol para na estación de Pontedeume (saída cada 30 min). Dende alí, pódese coller un autobús lanzadeira (servizo especial durante a romaría) ou camiñar uns 40 minutos por un sendeiro sinalizado que bordea a ría.
• En autobús: A empresa Monbus (antiga Arriva) conecta Pontedeume con A Coruña e Ferrol. A parida está na Avda. de San Cosme. O autobús urbano da liña 2 (Porto-Vila) deixa a 10 minutos a pé da carballeira.
• En barco: Existe un servizo de taxi marítimo desde Pontedeume ata o peirao de Nogueirosa (só en verán e con previa reserva).

Para quen prefira opcións máis sostibles, hai rutas de sendeirismo ben sinalizadas, como o PRG-75 “Ruta das Mariñas” que conecta o centro de Pontedeume co santuario. Tamén se pode alquilar bicicleta en tendas locais.

En definitiva, a Romería de San Cosme de Nogueirosa é máis que unha festa: é unha xanela ao patrimonio inmaterial de Galicia, onde a fe, a xuntanza veciñal e a gastronomía se dan a man para celebrar a vida e as tradicións que non morren.