Romería de San Bieito de Vilacova: bendición das colmeas

Romería de San Bieito de Vilacova: A Bendición das Colmeas

No corazón da bisbarra de A Barcala, no concello coruñés de A Baña, atópase unha das tradicións máis dozas, antigas e fermosas de Galicia: a Romería de San Bieito de Vilacova. Coñecida popularmente como a Festa da Mel ou a romaría da bendición das colmeas, esta celebración é unha auténtica ode á natureza, ao traballo apícola e ás raíces máis fondas do noso rural. Cada ano, milleiros de persoas acoden a esta parroquia para ser testemuñas dun ritual único, onde a relixión, a maxia e a tradición agraria mestúranse co son monocorde e constante das abellas.

Se queres descubrir unha das festas máis representativas da cultura galega, chega a súa historia, os seus detalles e toda a información práctica para que non perdas detalle desta experiencia inesquecible.

Historia e significado: A maxia do truébano

A devoción por San Bieito (ou Bieito de Nursia) en Vilacova remóntase a séculos atrás. San Bieito é o patrón de Europa e tradicionalmente invócase para pedir protección, mais en Vilacova adquiriu un rol moi específico: o de gardián dos apicultores e das abellas. A rexión de A Barcala sempre tivo unha forte tradición apícola grazas á súa vexetación abundante en toxos, silvas e castiñeiros, o que proporciona unha matteria prima de altísima calidade.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O momento máis agardado e maxístico da romaría é, sen dúbida, a bendición dos truébanos (as colmeas tradicionais galegas feitas de codazo, cortiza ou madeira). Os apicultores locais acoden á porta da igrexa cos seus truébanos tapados con teas brancas ou negras. O sacerdote, unha vez rematada a misa solemne, sae en procesión e bendí estes enxames. A tradición di que esta auga bendita protexe as abellas de pragas e enfermidades, asegúrandoo unha boa colleita de mel para o verán seguinte.

Mentres se realiza a bendición, o curioso máis fascinante é o son. Aínda que as colmeas están pechadas, as abellas atordadas pola calor e o movemento mostran unha actividade intensa, creando unha «música» de frote de ás que envolve a praza da igrexa. Ademais, nalgunhas edicións tamén se realiza a «besada«, unha tradición milenaria onde os veciños regalábanse colmeas ou trocos como sinal de amizade e devoción.

Data e lugar de celebración

Como manda a tradición, a festividade de San Bieito celébrase o 11 de xullo, día no que a Igrexa conmemora a traslación das reliquias do santo. Non obstante, como é habitual en Galicia para facilitar a participación de todo o mundo, os actos principais e a gran romaría transládanse para a fin de semana máis próxima a esta data, normalmente o domingo seguinte ao día 11.

O escenario principal é a Igrexa Parroquial de San Bieito de Vilacova, un fermoso templo rural arrodeado de prados e montes verdes que constitúe o centro neurálxico da parroquia, pertencente ao concello de A Baña (A Coruña).

Programa: Que ver e que facer

O programa da romaría é o reflexo perfecto da vida rural galega, combinando actos litúrxicos, reivindicacións etnográficas e festa popular. Aínda que o programa oficial pode variar lixeiramente cada ano, estas son as xornadas e actos imprescindibles:

• Sábado: Adoita comezar coa cea de confraternización dos apicultores e veciños, acompañada de música tradicional galega (liscas e pandereitas) para quentar motores para o domingo.
• Domingo (Día Grande):
  • Mañá (11:00 h): Misa solemne na honra a San Bieito, acompañada polos cantos tradicionais da parroquia.
  • Mediodía (12:30 h): A Bendición das Colmeas e os enxames na porta da igrexa. É o momento cume e máis fotogénico da festa.
  • Procesión: Paseo de San Bieito polo adro acompañado polo son da banda de música.
  • Tarde: Actuacións de música folk, bailes tradicionais, xogos infantís e a tradicional rifa de produtos locais.

Ademais, adoita haber unha Feira Apícola monográfica onde se poden ver diferentes tipos de colmeas, ferramentas antigas de apicultura e comprar mel directamento dos produtores da zona, así como velas de cera natural e cosmética derivada da propoli.

Gastronomía: O ouro líquido de A Barcala

A gastronomía é un pilar fundamental na Romaría de San Bieito, e a estrela absoluta é, como non podía ser doutro xeito, o mel de A Barcala. Este mel, recoñecido pola súa calidade, é xeralmente multifloral (milflores), cunha cor ámbar clara e un sabor suave pero moi persistente, con notas lixeiramente afroitadas grazas ao toxo e ao castiñeiro.

Durante os días de festa, as casas e as rúas enchense de cheiro a repostería tradicional. Non podes ir sen probar:

• Doces de mel: Rosquillas, mantecadas e filloas elaboradas con mel local. A textura húmida e o sabor acaramelado son inigualables.
• Queixo artesán: Acompañado de panelettes ou pan de millo cun chisco de mel por riba.
• Augardente de mel: Un licor tradicional, doce e quente, ideal para repellarse despois dunha xornada ao aire libre, especialmente nas comidas de confraternidade coas que remata a festa ao redor das mesas.
• Empanada e carne ao forno: Para os máis famentos, os concellos veciños ofrecen mostradores coa mellor empanada de carne ou zamburiña, así como o tradicional cabrito asado.

Aloxamento: Onde durmir

A Baña é un concello pequeno e eminentemente rural, polo que non conta con grandes cadeas hoteleiras no seu centro urbano. Non obstante, a zona ofrece alternativas encantadoras para desconectar e gozar da natureza:

• Casas Rurais e Albergues: A option ideal. O concello de A Baña e os limítrofes (Negreira, Santa Comba, A Laracha) contan con fermosas casas rurais restauradas. Estas acubillo ao visitante nun ambiente acolledor e permiten gozar da gastronomía local.
• Hostais e Pensións: Na capitalidade do concello pódense atopar pequenos hostais familiares.
• Santiago de Compostela: Se se prefire o turismo urbano, A Baña está a só 40 minutos en coche de Santiago de Compostela. Isto permite durmir na capital galega e facer unha excursión de medio día ata Vilacova para gozar da romaría.

Consello: Se vas en grupos grandes ou en familia, alugar unha casa rural na zona é a mellor maneira de vivir a festa como un veciño máis. Reserva con antelación porque a romía atrae a moita xena.

Cómo chegar a Vilacova

A localización de Vilacova, na comarca de A Barcala, é de doado acceso, principalmente por estrada. O traxecto en coche é moi pintoresco, atravesando bosques autóctonos e pequenas aldeas.

• En coche (A opción máis recomendable):
  • Desde A Coruña: Toma a AG-55 en dirección Arteixo/Carballo e logo a AP-9 en dirección Santiago. Toma a saída 62 cara a A Batundeira / A Baña / Negreira. O traxecto duns 45 km leva aproximadamente 40-45 minutos.
  • Desde Santiago de Compostela: Toma a N-550 cara a Noia. Antes de chegar a Negreira, colla o desvío cara a A Baña pola DP-5804. O traxecto é de 30 km e leva uns 35 minutos.
  • Desde Pontevedra/Vigo: A través da AP-9 norte, en dirección A Coruña/Santiago, tomando posteriormente a saída 62 e seguindo as indicacións cara a A Baña.
• En Autobús (Liña regular):

  Existe unha liña regular de autobús (empresa Arriva / Monbus) que conecta Santiago de Compostela con A Baña (e ocasionalmente Negreira). É recomendable consultar os horarios actualizados nas webs das empresas de transporte, pois os servizos poden ser limitados os fins de semana.

• En Tren:

  A estación de ferrocarril máis próxima é a de Santiago de Compostela (Renfe). Dende alí, haberá que continuar a viaxe en taxi, coche de aluguer ou no autobús mencionado anteriormente.

Unha invitación á tradición

A Romaría de San Bieito de Vilacova non é só unha festa relixiosa ou unha feira gandeira; é unha viaxe á esencia de Galicia. É a festa do laborioso, a do home e a muller que coidan o seu contorno e obteñen del o seu sustento. A beleza de ver centos de colmeas aliñadas no adro da igrexa, o recendendo a cera pura e o mel no aire, e a calor humana dos veciños da Barcala converten esta xornada nunha cita ineludible para os amantes do turismo cultural e etnográfico.

Desde engalicia.info animámoste a que vivas esta maxia en primeira persoa. Non esquezas a túa cámara de fotos, pero sobre todo, non esquezas levar a casa un bo tarro de mel de A Barcala. Lembra que cada gota leva dentro o sabor de centos de flores silvestres e a abondanza da nosa terra. Benvidos a Vilacova!