Romería de San Amaro en Fisterra: cabo, faro y peregrinación

Artículo publicado en engalicia.info | Cultura gallega

Romería de San Amaro en Fisterra: cabo, faro e peregrinación

A romaría de San Amaro, patrón dos mariñeiros e peregrinos, celébrase cada ano no concello coruñés de Fisterra, nun dos escenarios máis espectaculares da costa galega: o cabo do mundo, onde o Atlántico se funde co ceo e a terra remata. Esta festa, que mestura relixión, tradición e natureza, é unha das citas imprescindibles do calendario festivo galego. A súa data móbil, a fin de semana máis próxima ao 18 de outubro, atrae a milleiros de visitantes que queren honrar ao santo e gozar das vistas únicas do faro fisterrán.

A historia da romaría está ligada á devoción dos pescadores e das xentes do mar, que vían en San Amaro un protector nas travesías perigosas e nas tormentas. Co paso do tempo, a peregrinación tamén se converteu nun rito para os camiñantes do Camiño de Santiago que rematan a súa ruta en Fisterra, sumándose á tradición de queimar as botas ou deixar unha peza de roupa no cruzamento de San Amaro, como símbolo de purificación e renovación.

Historia da romaría

A orixe da festa remóntase ao século XVII, cando os mariñeiros de Fisterra levantaron unha capela na honra de San Amaro, moi preto do actual faro, nun lugar coñecido como o Cabo. A lenda conta que o santo apareceu a uns pescadores en perigo de afogamento e guiounos ata a costa. Dende entón, cada outono, a comunidade rende culto coa tradicional procesión que percorre o camiño entre a vila e a capela, acompañada de gaitas e danzas.

Coa construción do faro no século XIX, a romaría gañou aínda máis simbolismo, pois o faro representa a guía para os navegantes, igual que San Amaro. A festa sobreviviu a tempos de guerra e emigración, e hoxe é un referente cultural no que se mesturan o sacro e o profano, con misas, ofrendas e tamén pulpeiras e bailes ata a noitiña.

Data e programa

A romaría celébrase o sábado anterior ao 18 de outubro (ou nese mesmo día se cae en fin de semana), con actos que comezan xa na tarde do venres. No programa, destacan os seguintes actos:

• Venres: ás 20:00 h, verbena popular na praza do Concello para animar a véspera.
• Sábado (día grande): ás 11:00 h, misa solemne na igrexa de Santa María das Areas, coa asistencia das confrarías de pescadores e peregrinos. Deseguido, ás 12:00 h, comeza a romaría propiamente dita: a imaxe de San Amaro é levada en andas ata a capela do Cabo, acompañada de gaitas, bombos e cánticos. O percorrido dura unhas dúas horas, con paradas nos cruceiros para rezar. Á chegada, ás 14:00 h, celébrase a misa campestre ante o faro, con incienso e vista ao mar. Pola tarde, ás 17:00 h, hai xogos populares, carreiras de cabalos e, ás 19:00 h, a tradicional queima da ofrenda no adro. A xornada remata con verbena ata a medianoite.
• Domingo: ás 12:00 h, misa de despedida e obradoiros infantís sobre arte naval e reciclaxe.

Gastronomía

O domingo de romaría non se entende sen a gastronomía mariñeira. Nos postos instalados ao longo do porto e na aldea do Faro, pódense degustar:

• Pulpo á feira: cocido e cortado, con pemento de Padrón e aceite de oliva, servido en pratos de madeira.
• Empanada de xoubas ou bonito: unha das receitas tradicionais, feita con fariña de millo ou de trigo.
• Percebes: collidos nos rochedos do cabo, cocidos ao vapor con loureiro.
• Caldeirada de peixe: guiso de merluza, abadexo ou congro con patacas e pemento vermello.
• Queixo de San Simón (da Costa da Morte) con mel de eucalipto.
• Viño da Ribera Sacra ou albariño das Rías Baixas, servido en cuncas de barro.

Para os que queiran comer con vistas, hai pulpeiras e carpas con mesas e sombra. Non faltan os doces típicos: filloas, biscoitos de anís e a «bica de Fisterra», unha torta amanteigada que se acompaña de crema de leite.

Aloxamento

Dado que a romaría atrae a moita xente, recoméndase reservar con antelación. As opcións van dende o centro histórico de Fisterra ata as parroquias veciñas de San Martiño de Duio e Sardiñeiro. Aquí unha selección:

• Pensión A Cabana (Rúa Real, 23): habitacións sinxelas con almorzo, a 5 minutos andando da romaría.
• Casa Rural O Faro (Estrada do Cabo, 12): aldea de pedra con vistas ao Atlántico, con capacidade para 6 persoas.
• Hotel Montecarlo (Avda. da Coruña, 45): establecemento de 3 estrelas con piscina e xardín, a 1 km do cabo.
• Albergue de Peregrinos Ultreia (Rúa Muiños, 8): para camiñantes, con dormitorios compartidos e cociña.
• Camping Finisterre (Carretera de Cee, km 3): parcelas para caravanas e tendas, con baños e supermercado.

Como chegar

Fisterra está situada no extremo oeste da Costa da Morte, a uns 95 km de Santiago de Compostela. As vías de acceso son:

• En coche: dende Santiago, tomar a AC-543 ata Negreira, logo a AC-440 e a AC-550 por Cee e Corcubión. A estrada é sinuosa pero con vistas panorámicas. En día de romaría, hai cortes de tráfico e habilitadas zonas de aparcadoiro disuasorio no porto e na zona do cemiterio.
• En autobús: a empresa Monforte e Monbus opera liñas regulares dende Santiago de Compostela (estación de autobuses) con parada en Fisterra. O traxecto dura 1 hora e 45 minutos. En romaría, refórzanse os horarios.
• En bicicleta: (merse para os peregrinos do Camiño dos Faros): a ruta sinalizada polos faros da Costa da Morte pasa por Fisterra. Aconséllase levar luz e casco.
• A pé: o Camiño de Santiago a Fisterra (desde Santiago ou Muros) é a opción máis peregrina. O tramo final, dende Cée, é de 8 km por carreiras asfaltadas e pistas.

Consellos prácticos

Para gozar ao máximo da xornada, leva calzado cómodo (as pendentes entre a vila e o faro son esixentes) e roupa de abrigo, pois o vento e a néboa son frecuentes en outubro. Se vas en coche, chega cedo (antes das 10 da mañá) para atopar aparcamento. Non te perdas a posta de sol desde o faro, un dos momentos máis fotoxénicos do día. Finalmente, respecto ao entorno: recolle o lixo e non deixes rastro, pois é un paraxe natural protexido.

A Romería de San Amaro en Fisterra non é só unha festa relixiosa, senón un encontro de comunidade, unha homenaxe á paisaxe e un símbolo da resistencia da cultura mariñeira. Xa sexas peregrino do Camiño ou simple viaxeiro, este día no cabo do mundo quedará gravado na túa memoria.

---

En Galicia, na web de engalicia.info, atoparás máis información sobre festas tradicionais, gastronomía e rutas de sendeirismo na Costa da Morte. Subscríbete ao noso boletín para non perder ningunha novidade.