Romería de San Amaro de Vilardevós: unión entre fe e natureza

Romería de San Amaro de Vilardevós: unión entre fe e natureza

No son moitas as festas que conseguen manter intacta a súa esencia ao longo dos séculos, resistindo o paso do tempo e as modas modernas. A Romería de San Amaro de Vilardevós é unha desas marabillas etnográficas que aínda perduran con forza na comarca de Verín, na provincia de Ourense. Neste recuncho da Galicia suroriental, abrupto, montañoso e de fronteira, a devoción a este santo healingeiro convértese cada ano no mellor pretexto para darlle vida a unha das tradicións máis fermosas e arraigadas do noso país.

Esta romería non é unha simples festa relixiosa; é un auténtico banquete para os sentidos. Nun contorno natural incomparable, no que o camiño se vai estreitando entre sobreiras, castiñeiros e carballos centenarios, os fieis e visitantes convértese en protagonistas dun ritual que conxuga a espiritualidade máis fondate coa celebración da vida, a música e a gastronomía. Hoxe desde engalicia.info convidámosvos a percorerr os detalles desta xornada única.

Historia e devoción: a pegada do santo

A historia de San Amaro está intimamente ligada á historia da propia Vilardevós, unha vila que, ao longo da Idade Media, foi un punto estratéxico de control fronteirizo con Portugal. Mais alén das batallas e dos tratados, a terra foi tecendo unha relación case máxica co seu patrón.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Segundo a tradición popular, San Amaro foi un monxe eremita que pasou por estas terras realizando milagres. Con todo, a tradición cristiá asóciase ao lendario San Amaro o Peregrino, aquel que nunha nave pedrea viaxou polo mundo ata atopar a Terra de Promisión. Sexa como for, na memoria colectiva, este santo é ante todo o «santo dos males da pel», dos reumes, das dores óseas e, moi especialmente, o protector dos males que afloraban nas mans dos campesiños tras as duras xornadas de labranza.

Dise que foi o propio San Amaro quen puxo as primeira pedras da pequena e humilde ermida que leva o seu nome, situada nunha fraga a uns dous quilómetros do núcleo urbano de Vilardevós. A devoción foi medrando século tras século, sendo na actualidade un punto de peregrinación constante, pero que acadaba a súa máxima expresión durante a súa romería maior.

A natureza como altar: o encanto do contorno

Para entender a Romería de San Amaro, hai que entender o seu contorno. A ermida atópase a carón dun aro arborado frondoso, no que as árbores parecen abrazar aos visitantes. Esta característica outorga á romería unha atmosfera case pagá, de respectuosa comunión coa terra. A natureza é aquí o verdadeiro templo, e o son do vento nas pólas mestúrase coas campás da ermida e co rezar dos devotos.

O solo, cuberto de follas secas e agulla de piñeiro, é o escenario onde se desenvolve unha das partes máis tocantes da romería: a procesión e os rituais de curación. A directriz cromática da festa é o verde da fraga e o branco das cortizas das árbores, pintadas nalgunhas zonas polas coloridas cintas que os devotos atan nas pólas como símbolo de peticións ou agradecementos.

Data e programa: un día de fe, danza e maxia

A festa principal de San Amaro en Vilardevós celébrase tradicionalmente o domingo máis próximo ao 15 de xaneiro, día no que a Igrexa celebra a festividade do santo. Trátase dunha cita irrenunciable para o concello, especialmente cando o rigoroso inverno galego afrouxa un chisco para darlle un respiro aos habitantes da comarca.

A xornada comeza cedo coa Alborada. O son das gaitas e os bombos resoa nas rúas de Vilardevós, espertando aos veciños e chamándolles a camiño da ermida. Xa no recinto da fraga, celébrase a Misa Solemne, concorrida por centos de persoas que se apiñan tanto no interior do pequeno templo como no exterior, dada a escaseza de espazo.

Rematada a cerimonia relixiosa, ten lugar o momento máis agardado: a Procesión. A imaxe de San Amaro é sacada a costas polos veciños mentres a banda de música interpreta melodías tradicionais. Durante o percorrido, non é de estrañar ver como os devotos tentan tocar a imaxe cos seus panos ou roupa, para logo levar eses obxectos á pel das enfermos que non puideron asistir.

Á hora do mediodía, o programa dá un xiro cara á celebración lúdica. A fraga convértese nun inmenso salón ao aire libre. As charangas e as bandas de música comezan a tocar pasodobres e muñeiras, mentres as familias se reúnen arredor das mesas para comer.

Para rematar a xornada, pola tarde, adoita haber actuacións musicais máis modernas ou grupos folclóricos locais no centro do concello, mantendo a animación ata a caída da tarde, cando a returna aos fogares coas forzas renovadas e o espírito tranquilizado tras cumprir coas promesas feitas ao patrón.

Gastronomía: o regalo da terra e a matanza

A Romería de San Amaro é tamén unha festa gastronómica de primeira orde, que aproveita os mellores produtos da comarca de Verín e, por suposto, os froitos da tempada. Xaneiro é mes de matanza do porco, e isto reflíctese nas mesas. Abundan as filloas, botelo, chourizos e o lacón con grelos, pratos consistentes para combater o frío.

Con todo, o produto estrela, inseparable da festividade de San Amaro, é un produto doqueo e delicioso: os chicharróns. Tamén coñecidos como torreznos noutras zonas, aquí prepáranse cunha mestura perfecta de carne e touciño fritido que se desfai na boca. O seu aroma inunda toda a fraga durante a xornada.

Para acompañar estes manxares, imprescindible o viño da comarca de Monterrei, Denominación de Orixe local. Os viños tintos e brancos desta zona, elaborados principalmente coas variedades Mencía, Tempranillo, Godello e Treixadura, son o complemento perfecto. O viño sírvese en cuncas de barro ou vasos, mantendo viva a tradición. Para os máis pequenos, a bebida estrela é o viño quente, aromatizado con froitos secos e azucre, un auténtico bálsamo para o corpo nas tardes frías.

Aloxamento e servizos na zona

Se decidides facer un percorrido completo e disfrutar da beleza da Ribeira Sacra e da fronteira, o concello de Vilardevós e os seus arredores ofrecen diversas opcións de aloxamento. Para os amantes do turismo rural, existen varias cortes de turismo rural restauradas con pedra e madeira, que conservan a arquitectura típica da zona. Estes aloxamentos permiten vivir a experiencia de durmir nunha aldea galega, despertando coa sensación de tranquilidade absoluta.

A vila de Verín, a escasos quilómetros de distancia, é outra excelente opción. Alí podedes encontrar hoteis de maior capacidade, así como balnearios, xa que a comarca é coñecida polas súas augas termais, como as famosas augas de Sousas. Para os máis aventureiros, a zona tamén dispón de áreas recreativas e camping habilitados para furgonetas e autocaravanas, permitindo un contacto directo coa natureza.

É altamente recomendable reservar con antelación, xa que as festas tradicionais galegas atraen a moita xente, tanto da propia comunidade como de Portugal, dada a proximidade coa fronteira. Os restaurantes da zona tamén adoitan ofrecer menús especiais nestas datas, destacando a calidade dos produtos locais.

Cómo chegar a Vilardevós

Llegar a Vilardevós é relativamente sinxelo e o propio traxecto é xa un regalo visual. Situado no sur da provincia de Ourense, preto da raia seca con Portugal, hai varias vías de acceso:

• En coche desde Galicia: A forma máis rápida é coller a autovía AG-53 (Autovía do interior de Galicia) dirección Ourense-Lugo, para desvíarse pola N-525 ata Ourense. Desde alí, continúa pola autovía A-52 (Autovía das Rías Baixas) dirección Verín/Península. Tomar a saída 206 ou 209 hacia Verín, e desde Verín, coller a estrada OU-301 que leva directamente a Vilardevós, a uns 15 minutos en coche.
• Desde Portugal (Fronteira Norte): O acceso é moi doado cruzando a fronteira por Chaves ou Uorigo. Desde Chaves, coller a estrada en dirección a Verín (N-532 en Portugal / OU-103 en Galicia) e seguir as indicacións até Vilardevós.
• En transporte público: A estación de tren máis próxima é a de Ourense, que ten conexións de longa distancia (Alvia) con Madrid, Barcelona e outras cidades importantes. Desde a estación de Ourense, pódese coller un autobús da liña Ourense-Verín, e desde Verín utilizar taxis ou os escasos servizos de bus que conectan coas aldeas do concello.

Unha vez en Vilardevós, o traxecto á ermida está debidamente sinalalizado. É posible chegar en coche ata o aparcadoiro habilitado a escasos metros da zona da festa, pero a auténtica experiencia é facer o camiño a pé desde a aldea, gozando da paz do entorno e preparándose mentalmente para a marabilla que se esconde entre as árbores.

Unha experiencia inesquecible

A Romería de San Amaro de Vilardevós é moito máis ca unha festa; é un testemuño vivo do noso pasado, unha aperta ao noso presente e unha esperanza para o futuro. É a mostra de que, a pesar dos cambios sociais e tecnolóxicos, a conexión do pobo galego coa súa terra, as súas tradicións e as súas crenzas mantense inquebrantable. Se tedes oportunidade, non dubidedes en achegarvos a esta marabilla cultural que en engalicia.info recomendamos coa convicción de que voltaredes namorados das nosas terras.