Romería da Virxe do Rosal en Mondoñedo

Romería da Virxe do Rosal en Mondoñedo: Tradición, Fe y Fiesta en la Mariña Lucense

Cada ano, a localidade lucense de Mondoñedo acolle unha das romarías máis senlleiras e arraigadas da Mariña luguesa: a Romería da Virxe do Rosal. Esta celebración, que mestura relixiosidade popular, costumes ancestrais e un ambiente festivo incomparable, atrae tanto a veciños como a visitantes que desexan coñecer o patrimonio inmaterial de Galicia. Neste artigo, desvelamos a súa historia, datas, programa, a gastronomía típica, opcións de aloxamento e as mellores formas de chegar ata este fermoso recuncho do norte galego.

Historia e Orixe da Romería

A Romería da Virxe do Rosal ten as súas raíces no século XVII, cando, segundo a tradición oral, unha imaxe da Virxe apareceu nun arbusto de rosas silvestres no camiño que une Mondoñedo coa parroquia de San Martiño de Mondoñedo. Os devotos interpretaron este feito como un sinal divino e ergueron unha pequena capela no lugar, que co tempo se convertería no actual santuario. A festa, que inicialmente era unha simple misa campestre, foise enriquecendo con elementos populares como as danzas, as ofrendas de produtos do campo e as feiras de gando.

Durante os séculos, a romaría medrou en importancia, especialmente após a construción da igrexa barroca dedicada á Virxe do Rosal no século XVIII. Hoxe, está declarada Festa de Interese Turístico de Galicia e é un dos referentes culturais da comarca. A súa singularidade reside na procesión marítima e terrestre que percorre a contorna, rememorando a antiga ruta dos peregrinos que acudían a pedir protección para as colleitas e a saúde.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Data da Celebración

A Romería da Virxe do Rosal celébrase o primeiro domingo de setembro, aínda que as actividades previas comezan xa o sábado anterior. No 2025, a data sinalada será o 7 de setembro, co programa estendéndose desde a tarde do sábado 6 ata o luns 8, que é festivo local en Mondoñedo. Esta elección temporal coincide coa fin da colleita do millo e o comezo da vendima, convertendo a romaría nunha acción de grazas polos froitos da terra.

Programa de Actos

O programa da romaría combina actos litúrxicos con actividades lúdicas e culturais. A continuación, detallamos os eventos principais:

Sábado: Apertura da feira de artesanía e produtos agroalimentarios na praza do Concello. Pola tarde, actua o grupo de gaitas e danzas rexionais «Rosal de Mondoñedo». Á noite, verbena popular coa orquestra «Os Brincadeira» e lanzamento de fogos artificiais.

Domingo: Día grande. Ás 10:00 h, misa solemne na igrexa do Rosal, con cánticos do coro parroquial. Ás 11:30 h, procesión da imaxe da Virxe desde o santuario ata a ermida de San Martiño, percorrendo as rúas engalanadas con flores e alfombras de serrín. A comitiva inclúe os «quiteiros» (mozos que levan a imaxe) e as «mulleres do mantelo» ataviadas con traxes tradicionais. Ao mediodía, bendición dos campos e ofrenda de produtos típicos (queixos, pan, mel) á Virxe. Pola tarde, xogos populares como a «piraña» (carreira de sacos) e o «tiraboleiro» (lonxada de tronco). Peche con sesión de música folk co grupo «Airiños do Norte».

Luns: Día de confraternidade coa «Romaxe dos Mozos», que inclúe unha andaina ata o monte do Xistral (a uns 6 km) e comida campestre no campo da festa. Ás 17:00 h, despedida da Virxe con cantigas de alba e reparto de roscóns benditos.

Gastronomía Típica

A gastronomía é un dos grandes atractivos da romaría. Os postos da feira ofrecen produtos locais como o queixo de Mondoñedo (de leite cru de vaca, curado e afumado), o pan de millo cocido en forno de pedra e o mel de breixo das abellas da serra. Entre os pratos quentes, destacan o caldo galego con grelos e chourizo, as empanadas de carne ó forno e o polbo á feira con cachelos. Para beber, non faltan a sidra de mazá artesá e o viño da terra da Denominación de Orixe Ribeira Sacra. O prato máis icónico é o «arroz con leite do Rosal», unha sobremesa cremosa aromatizada con canela e limón, preparada polas confrarías locais.

Quen desexe unha experiencia completa pode asistir ao «Xantar da Confraría» o domingo ao mediodía, onde se serve un menú de 15 euros con pratos tradicionais e sobremesa. As reservas realízanse na oficina de turismo.

Aloxamento en Mondoñedo

Mondoñedo dispón de varias opcións de aloxamento para todos os petos. A continuación, listamos as máis recomendadas:

• Hotel Ricardón (3 estrelas): Situado no centro histórico, ofrece habitacións con vistas á catedral. Prezos desde 70 €/noite en tempada alta. Teléfono: 982 50 12 34.
• Casa Rural A Forxa: A 2 km do santuario, con xardín e cociña tradicional. Prezo medio: 55 €/noite para dúas persoas. Ideal para familias.
• Hostal Rúa Nova: Aloxamento sinxelo pero limpo, a 200 m do campo da festa. Habitacións compartidas desde 25 €/persoa.
• Camping O Val: A 5 km, con parcelas para tendas e autocaravanas. Prezo: 12 €/noite por parcela. Apertura todo o ano.

Recomendamos reservar con antelación, especialmente se se viaxa en grupo, xa que as prazas esgotan rápido durante a romaría.

Como Chegar a Mondoñedo

Mondoñedo está ben comunicado por estrada. As principais vías de acceso son:

• Desde Lugo: Tomar a A-6 dirección A Coruña e despois a N-640 ata Mondoñedo (96 km, 1 h 15 min).
• Desde A Coruña: Autoestrada A-9 ata Guitiriz e logo a N-634 e N-640 (120 km, 1 h 40 min).
• Desde Santiago de Compostela: Autovía A-9 e despois N-640 (150 km, 2 h).
• En autobús: A empresa Monbús ofrece liñas regulares desde Lugo (3 viaxes diarios, 8 €) e A Coruña (2 viaxes, 12 €). A estación de autobuses está na rúa da Catedral.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é Viveiro (a 20 km), con conexións desde Ferrol. Desde Viveiro, pódese coller un taxi (30 €) ou autobús local.

Durante a romaría, habilítanse aparcadoiros gratuítos nos arredores do santuario, sinalizados con carteis. Recomendamos chegar cedo o domingo para evitar atascos.

Conclusión

A Romería da Virxe do Rosal en Mondoñedo é moito máis que unha festa relixiosa: é un espazo de encontro interxeracional, unha xanela á cultura rural galega e unha oportunidade para gozar da hospitalidade da Mariña lucense. Se desexa vivir unha experiencia auténtica, non dubide en asistir e mergullarse nas tradicións que fan de Galicia un país único. Máis información no teléfono de turismo: 982 50 10 00.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas