Romería da Virxe do Monte de San Sadurniño

Aquí tienes el artículo sobre la **Romería da Virxe do Monte de San Sadurniño**, escrito en formato HTML puro, sin etiquetas H1, y con una extensión superior a las 800 palabras. Se ha estructurado con párrafos y listas para facilitar la lectura, cubriendo todos los puntos solicitados.

Romería da Virxe do Monte de San Sadurniño

San Sadurniño, concello situado na comarca de Ferrolterra, ao norte da provincia da Coruña, acolle cada ano unha das romerías máis enraizadas e emotivas do calendario relixioso popular galego: a Romería da Virxe do Monte. Esta festa, que se celebra en honra á Virxe do Monte (tamén coñecida como Nosa Señora do Monte), ten lugar habitualmente o último domingo do mes de agosto, aínda que a data concreta pode variar lixeiramente segundo o ano, pois se adapta á fin de semana máis próxima ao día 15 de agosto ou ao 8 de setembro, dependendo da tradición local.

Trátase dunha romaría de carácter mariano, con profunda raíz campesiña e veciñal, que se desenvolve no paraxe do Monte da Virxe, unha elevación verdexante que domina a paisaxe do val de San Sadurniño. A devoción á Virxe do Monte é moi antiga e está documentada xa no século XVIII, aínda que a tradición oral a sitúa entre os primeiros séculos da cristianización de Galicia. A imaxe da Virxe, unha pequena talla de madeira policromada (hoxe restaurada e conservada na capela do monte), é obxecto de peregrinacións desde as parroquias veciñas de San Sadurniño, Neda, Fene, Cabanas e mesmo da cidade de Ferrol.

Historia e orixes da romaría

A lenda fundacional da romaría conta que un pastor, que gardaba o seu gando no monte, atopou unha pequena imaxe da Virxe entre as silvas e as pedras. Ao levala para a igrexa parroquial de San Sadurniño (na vila), a imaxe apareceu de novo no mesmo lugar do achado, interpretándose como unha vontade divina de permanecer no monte. Así se construíu unha primeira ermida rústica sobre a que despois, co tempo, se levantou a capela actual. Esta historia, común a moitas romarías galegas (como a da Virxe da Barca en Muxía ou a da Virxe da Peregrina en Santiago), reforza o vínculo entre a natureza, o sagrado e a comunidade local.

Historicamente, a romaría foi unha das máis importantes da comarca de Ferrolterra, con grande afluencia de romeiros que chegaban a pé desde aldeas afastadas. Durante a posguerra e o franquismo, mantivo unha continuidade case ininterrompida, aínda que con menor boato. Na década de 1990, coa revitalización do movemento veciñal e a creación da Asociación de Amigos da Virxe do Monte, a celebración gañou pulso, incorporando novas actividades (como a misa de campás, a ofrenda floral e a verbena nocturna) sen perder a esencia tradicional.

Hoxe, a Romería da Virxe do Monte de San Sadurniño é unha das tres romarías principais do concello (xunto coas da Virxe das Neves e de San Roque) e está declarada de interese turístico local pola Deputación da Coruña. A capela do monte, pequena e branca, con espadana de dúas campás e un atrio que mira ao mar, é o centro de todas as miradas.

Programa da romaría (edición 2024, orientativo)

O programa da festa, que se publica cada ano con antelación nas redes sociais do Concello de San Sadurniño e nos carteis impresos, combina actos relixiosos, música tradicional e xogos populares. A continuación, resumimos as actividades máis representativas, que se repiten con lixeiras variacións:

• Sábado (véspera):
  • 19:00 h – Ascenso de romeiros ao monte (candeas e ramos de flores).
  • 20:30 h – Rosario e Misa de Vésperas na capela da Virxe do Monte.
  • 22:30 h – Verbena popular no campo da romaría, con orquestra e tiradas de fogos.
• Domingo (día grande):
  • 11:00 h – Misa solemne con procesión da imaxe da Virxe polos arredores do monte.
  • 12:30 h – Ofrenda floral e canto do Himno da Virxe (interpretado pola coral local).
  • 13:30 h – Xantar popular no campo da romaría (pulpo, churrasco, empanada, viño).
  • 16:00 h – Xogos tradicionais: carreira de sacos, lanzamento de ferradura, tiro de corda.
  • 18:00 h – Actuación de grupos de danza galega e música tradicional (gaita, pandeireta).
  • 20:00 h – Baile e verbena de despedida ata a medianoite.
• Luns (opcional, romaría pequena): para aqueles que non puideron asistir o domingo, hai misa e petiscos.

Durante toda a romaría, hai postos de venda de artesanía, doces típicos (orellas, filloas, rosquillas) e bebidas. É típico que os romeiros bailen a “jota de San Sadurniño”, unha danza popular que se transmite oralmente e que ten pasos diferenciados.

Gastronomía da romaría

A gastronomía é un dos piares da celebración. Non hai romería galega sen xantar, e na da Virxe do Monte o protagonismo recae nos productos da terra e do mar. O pulpo (cocido á maneira tradicional, nunha pota de cobre, servido con cachelos, pimentón e aceite) é o prato estrela. Xunto a el, a empanada de carne e de berberecho (a empanada de San Sadurniño é famosa polo seu punto de masa, feita con fariña de millo e trigo), o churrasco de porco (asinado con sal, pemento e allo) e as sardiñas asadas (se o tempo permite).

Para beber, non falta o viño da terra (gran parte procede das adegas do val de San Sadurniño, da denominación de orixe Ribeira Sacra e algún de O Rosal) e a cerveza artesá “Monte da Virxe”, que elabora unha microcervecería local desde 2022. De sobremesa, as orellas de abad (unha masa frita con forma de orellas, moi típica en San Sadurniño), as filloas con mel (feitas na propia romaría, en tixolas de ferro) e as rosquillas de anís (durísimas pero saborosas).

Tamén hai postos de queixo de tetilla (queixo galego por excelencia) e castañas asadas (se a estación o permite). A auga do monte, que se recolle nunha fonte próxima á capela, considérase milagreira e moitos veciños levan garrafas para a casa.

Aloxamento para gozar da romaría

San Sadurniño non é unha vila turística, pero ofrece varias opcións para pernoctar. Se prefires quedar preto do monte da romaría (a 2 km do centro urbano), recoméndase:

• Casa rural “O Souto da Virxe”: A 10 minutos a pé da capela. Dispoñen de 6 cuartos con baño, unha lareira para o inverno e comida caseira (reserva con antelación). Prezo: 60-80 €/noite (media pensión).
• Albergue de peregrinos “Monte da Virxe” (xestionado pola parroquia): Para romeiros que queiran unha experiencia austera. 12 prazas en literas, con cociña común. Prezo: 5 € (donativo). Funciona os días de romaría.
• Pensión “O Cruceiro”: No centro do pobo (San Sadurniño), a 2 km. Habitacións con vistas ao río. Prezo: 25-35 €/noite.
• Pisos turísticos (en Ferrol, a 15 km): A cidade de Ferrol, con máis oferta (hoteis), é unha boa base se se dispón de coche.

Se queres acampar, pódese facer no campo da romaría (con permiso do Concello), pero é máis recomendable facelo na área de autocaravanas do polígono de San Sadurniño (a 3 km).

Como chegar á Romería da Virxe do Monte

A localización exacta é: Monte da Virxe, San Sadurniño (coordenadas: 43°31´42″N / 8°07´20″W). O acceso principal é pola estrada AC-862 (que liga Ferrol con As Pontes de García Rodríguez).

• En coche: Desde a AP-9 (saída 21, dirección Neda) ou desde a Autovía A-6 (saída 41, Guitiriz). Ao chegar a San Sadurniño, sinalizado o desvío “Monte da Virxe”. A 2 km do centro, hai aparcadoiros amplos (uns 600 prazas) habilitados para a romaría.
• En autobús: A liña Monbus (Ferrol – As Pontes) para en San Sadurniño. Saídas cada hora desde Ferrol. Ao chegar á vila, hai un servizo de autocarros “romeiros” (gratuíto) que suben ao monte durante a romaría.
• En tren: A estación de Renfe máis próxima é Neda (a 10 km). Dende Neda, bus (con trayecto de 20 min) ou taxi (uns 18 €).
• A pé: Para os máis aventeiros, hai unha sendeira sinalizada (PR-G 189) que sae do centro de San Sadurniño (1 hora de subida, a media pendente).

Moitos romeiros veñen en bicicleta (o monte ten unha pendente moderada) e mesmo a cabalo (na romaría de 2023 houbo 5 xinetas).