Romería da Virxe de Guadalupe en Ponteareas

A Romaría da Virxe de Guadalupe é unha das festas máis sentidas e concorridas da comarca do Condado, en Ponteareas. Cada ano, coincidindo co inicio do outono litúrxico, milleiros de devotos e visitantes achéganse ao santuario situado na parroquia de Guláns para honrar a patroa da vila e gozar dunha xornada na que se mesturan a fe, a tradición e a gastronomía popular. Esta romaría, declarada Festa de Interese Turístico de Galicia en 2014, é un dos mellores exemplos do patrimonio inmaterial galego que aínda hoxe conserva toda a súa frescura.

Historia da devoción á Virxe de Guadalupe en Ponteareas

A orixe do culto á Virxe de Guadalupe en Ponteareas remóntase ao século XVIII, cando segundo a tradición oral, un veciño da zona atopou unha imaxe da Virxe agochada entre a maleza, preto do lugar onde hoxe se ergue o santuario. A lenda conta que a figura foi trasladada en varias ocasións á igrexa parroquial de Guláns, pero que misteriosamente regresaba ao punto do achado, interpretándose como un sinal divino para construír alí unha pequena capela.

A primeira ermida data de 1740, aínda que o templo actual, de estilo barroco rural con engadidos posteriores, foi remodelado en varias ocasións ao longo dos séculos XIX e XX. A imaxe venerada é unha talla de madeira policromada que representa a Virxe co Neno, cunha tipoloxía que a relaciona con outras advocacións marianas típicas do noroeste peninsular, aínda que a súa iconografía non garda relación directa coa coñecida Guadalupe de Estremadura.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Co paso do tempo, a devoción foi medrando, e a Virxe de Guadalupe converteuse na patroa de Ponteareas, sendo coroada canonicamente en 1954 nunha cerimonia que congregou unha multitude. O santuario, rodeado de carballos e castiñeiros centenarios, é hoxe un dos lugares de peregrinación máis queridos da provincia de Pontevedra, especialmente frecuentado polas xentes do Condado, O Baixo Miño e a área metropolitana de Vigo.

Cando se celebra a romaría?

A festa grande ten lugar na fin de semana máis próxima ao 8 de setembro, día da Natividade da Virxe María. Aínda que os actos relixiosos principais concéntranse no domingo, a romaría comeza xa o sábado pola tarde cun ambiente festivo que se prolonga ata ben entrada a noite. O domingo é o día grande, coas celebracións litúrxicas e a tradicional procesión, seguidas dunha xornada campestre que en moitos casos se alonga aínda o luns, se este é festivo local. É recomendable consultar o programa concreto do ano, xa que ás veces se poden adiantar ou atrasar algúns actos en función do calendario litúrxico e da dispoñibilidade das autoridades eclesiásticas.

Setembro regala case sempre un clima benigno, con días aínda calorosos e tardes suaves, o que favorece a celebración ao aire libre e anima a familias e grupos de amigos a montar a súa propia merenda nas carballeiras que circundan o santuario. A romaría adoita coincidir tamén coa vendima na comarca do Condado do Tea, unha circunstancia que engade un atractivo extra para quen se achega ata estas terras.

Programa festivo

O programa da Romaría da Virxe de Guadalupe combina, como é tradicional nestas manifestacións da relixiosidade popular galega, actos estritamente relixiosos cun amplo abano de propostas lúdicas e culturais. Velaquí un esquema habitual:

Actos relixiosos

• Sábado pola tarde: Rezo do Rosario e novena dedicada á Virxe. Á tardiña, moitos veciños e peregrinos participan nunha pequena procesión de candeas que percorre as inmediacións do santuario.
• Domingo pola mañá: Misa solemne cantada pola Coral Polifónica de Ponteareas e outras formacións convidadas. A homilía adoita ser presidida polo bispo da diocese de Tui-Vigo ou por un párroco destacado da comarca. Durante a eucaristía realízase a tradicional ofrenda dos froitos da terra, coa participación de representantes de distintas parroquias.
• Procesión: Ás 12:30 aproximadamente, a imaxe da Virxe de Guadalupe percorre a carballeira e os camiños arredor do santuario, portada a ombros polos devotos. É un momento cargado de emoción, acompañado polo son das gaitas, o repenique das campás e o estoupido dos foguetes. A procesión remata coa bendición solemne e o canto dos himnos tradicionais.

Actos populares

• Actuacións musicais: Ao longo de toda a fin de semana actúan grupos de gaitas, bandas de música, charangas e formacións folclóricas da contorna. O sábado pola noite celébrase unha verbena popular con orquestras de sona, e o domingo pola tarde soan os grupos tradicionais, dando paso a unha sesión de baile máis informal na carballeira.
• Xogos e actividades para a cativada: Inchables, obradoiros de artesanía e xogos populares completan a oferta para as familias.
• Feira de artesanía: Instálanse postos de venda de produtos típicos, desde cerámica e coiro ata pezas de palilleira e encaixe de Camariñas, unha boa oportunidade para levar un recordo da festa.
• Queima de fogos: A medianoite do sábado e o peche do domingo disparan espectáculos pirotécnicos que iluminan o monte de Guadalupe e reciben o aplauso do público.

Un dos momentos máis esperados é a actuación das agrupacións de danzas tradicionais. Dependendo do ano, poden verse bailes como a Danza de Espadas, a Muñeira do Condado ou outras pezas recuperadas do patrimonio coreográfico da comarca. Estes grupos, vestidos cos traxes rexionais, ofrecen unha mostra viva da cultura popular galega.

Gastronomía típica

A romaría sería impensable sen o seu compoñente gastronómico. A carballeira énchese de fume e aroma a grella desde primeira hora, e os asistentes adoitan facer longas paradas nos distintos postos e pulpeiras. Os sabores protagonistas da xornada son os seguintes:

• Polbo á feira: Cocido en caldeiros de cobre, cortado en rodelas e aliñado con aceite de oliva, sal gordo e pemento. É a raíña de calquera romaría galega que se prece.
• Churrasco e costela asada: Ao lume de carbón vexetal, con patacas e pementos de Padrón.
• Empanada galega: De millo ou de trigo, con recheos de zorza, bacallau con pasas, atún ou lamprea en tempada.
• Filloas e orellas: Sobremesas tradicionais feitas á prancha ou fritidas, espolvoreadas con azucre e canela.
• Queixo e mel: Non faltan postos de queixos artesáns do país acompañados de mel local.
• Viño do Condado: Trátase dunha denominación de orixe con séculos de historia, excelente para maridar tanto os grellados como os petiscos lixeiros. Brancos, tintos e algún excepcional espumoso adoitan estar presentes nas mesas improvisadas.
• Augardentes e licores: Para rematar, nada mellor que un café de pota ben quente e un chopo de augardente de herbas ou unha queimada, recitando o conxuro se a ocasión o merece.

Unha recomendación: malia que hai moitos postos de venda, moitas familias e grupos de amigos optan por levar a súa propia comida e bebida, despregando manteles e tendais sobre a herba. É parte do encanto da romaría, mais convén chegar con tempo para pillar un bo sitio á sombra.

Aloxamento en Ponteareas e arredores

Para quen desexe prolongar a visita e gozar da contorna con calma, existen diversas opcións de aloxamento en Ponteareas e nos concellos veciños. A oferta non é masiva, polo que se aconsella reservar con antelación, especialmente durante a fin de semana da romaría.

• Hoteis e pensións no casco urbano: Ponteareas conta con algúns hoteis de dúas e tres estrelas no centro vila, así como pensións familiares que ofrecen bo prezo e localización conveniente.
• Casas rurais: As parroquias dos arredores, como Guláns, Areas, Ribadetea ou Cristiñade, albergan varias casas de turismo rural rehabilitadas con mimo. Algunhas delas dispoñen de piscina e xardíns, e ofrecen almorzos con produtos da terra.
• Albergues e vivendas de uso turístico: Para grupos grandes ou estancias máis autónomas, a aplicación de plataformas de aluguer vacacional permite atopar vivendas completas con varios cuartos.
• Aloxamento en concellos limítrofes: Salvaterra de Miño, Mondariz, Mondariz-Balneario, As Neves e A Cañiza distan apenas quince ou vinte minutos en coche e dispoñen de hoteis balnearios, cámpings e establecementos rurais con encanto.
• Cámping e áreas de autocaravanas: Nas inmediacións do santuario adóitase habilitar unha zona de acampada libre temporal para as noites da romaría, ademais de áreas para estacionar autocaravanas. Nas vindeiras edicións é probable que se regule con permisos específicos, polo que convén informarse no Concello.

Se o obxectivo é só acudir o domingo, moitos visitantes chegan de mañá cedo e regresan pola noite, xa que Ponteareas está ben comunicada e

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas