Romería da Virxe de Fátima de Ponteareas

Historia

A Romería da Virxe de Fátima de Ponteareas ten as súas raíces na devoción mariana que se espallou por Galicia tralas aparicións de Fátima en 1917. No caso de Ponteareas, a festa naceu a mediados do século XX, cando un grupo de veciños do barrio de Fátima decidiu erixir unha pequena capela na honra da Virxe. A primeira romaría documentada data de 1955, coincidindo coa colocación da primeira pedra do santuario. Desde entón, a celebración medrou ata converterse nunha das romarías máis senlleiras da comarca do Condado.

A orixe da devoción está ligada a unha promesa feita por labregos da zona durante unha seca severa. Segundo a tradición oral, tras encomendarse á Virxe de Fátima, as choivas chegaron e as colleitas salváronse. En agradecemento, os veciños comprometéronse a organizar unha romaría cada ano. A capela orixinal foi ampliada nas décadas de 1970 e 1990, e hoxe acolle a imaxe da Virxe, unha talla de madeira policromada traída desde Portugal en 1958.

Durante a guerra civil española e a posguerra, a romaría serviu como punto de encontro para a comunidade, que vía na Virxe un símbolo de esperanza. Coa chegada da democracia, a festa incorporou elementos lúdicos como verbenas e competicións deportivas. Actualmente, a Romería da Virxe de Fátima está declarada Festa de Interese Turístico Local, e cada ano atrae a milleiros de peregrinos e visitantes de toda Galicia e do norte de Portugal.

Data da romaría

A Romería da Virxe de Fátima celébrase o segundo domingo de maio, con actos previos que comezan o sábado anterior. Non obstante, cando o 13 de maio (data da primeira aparición en Fátima) cae en sábado ou domingo, a festa adáptase a esa data. No ano 2025, por exemplo, a romaría terá lugar os días 10 e 11 de maio (sábado e domingo), co día grande o domingo 11.

O calendario varía lixeiramente cada ano, polo que se recomenda consultar a páxina web do Concello de Ponteareas ou as redes sociais da parroquia para confirmar as datas exactas. A comisión de festas, formada por veciños e veciñas, publica o programa definitivo un mes antes do evento.

Programa

O programa da romaría combina actos relixiosos cun amplo abano de actividades lúdicas e culturais. A continuación, detallamos o programa habitual:

• Sábado:
  • 18:00 h: Apertura da feira de artesanía e produtos locais na praza do Santuario.
  • 20:00 h: Pregón da romaría a cargo dunha personalidade vencellada á cultura galega.
  • 22:00 h: Verbena popular coa actuación de orquestras como “Os do Taboada” ou “Compasso”.
  • 00:00 h: Espectáculo de fogos de artificio.
• Domingo (día grande):
  • 09:00 h: Alborada polas rúas do barrio de Fátima a cargo da Banda de Gaitas “Airiños do Condado”.
  • 10:30 h: Misa solemne na capela, cantada polo coro parroquial.
  • 12:00 h: Procesión da Virxe de Fátima arredor do santuario, acompañada de xentes, danzas e ofrendas florais.
  • 13:30 h: Xantar popular no adro con pratos típicos (pulpo, empanada, churrasco).
  • 16:00 h: Xogos tradicionais para nenos e maiores (carreiras de sacos, tiro de corda, etc.).
  • 18:00 h: Actuación de música tradicional: pandeireteiras e grupos de folk.
  • 20:00 h: Sorteo da romaría e queima da fachada.
  • 22:00 h: Gran verbena de despedida coa orquestra “Mar de Fonforrón”.

Ademais, durante toda a fin de semana hai postos de comida, atraccións infantís e un mercado de artesanía. O luns seguinte, ás 12:00 h, celébrase unha misa polos romeros falecidos.

Gastronomía

A romaría é unha excelente oportunidade para degustar a cociña tradicional galega, especialmente os produtos da terra do Condado. Entre os pratos máis demandados destacan:

• Pulpo á feira: Cocido e aderezado con aceite, pemento e sal groso. Sérvese en pratos de madeira.
• Empanada de carne e de peixe: Con masa de fariña de millo e recheo de xoubas, bacallau ou costela.
• Churrasco: Carne de porco ou tenreira asada á brasa, adobada con allo e loureiro.
• Caldo galego: Sopa de verzas, patacas, feixóns e unto.
• Queixo do país: Queixo de tetilla ou Arzúa, acompañado de marmelo.
• Doces: Filloa, orella e bica de manteiga.

Para beber, non falta o viño albariño da Denominación de Orixe Rías Baixas, ou ben o viño tinto da subzona de Condado. Tamén hai augardente e licor café. Moitos asistentes levan a súa propia comida para comer no campo, pero as pulpeiras e as barracas ofrecen menús a prezos populares.

Aloxamento

Ponteareas dispón de varias opcións de aloxamento para quen queira pasar a fin de semana da romaría. As máis recomendadas son:

• Hotel Condado: Situado no centro da vila, a 10 minutos a pé do santuario. Ofrece habitacións con baño privado e restaurante. Prezo medio: 60–80 € a noite.
• Casa Rural A Cepa: Aloxamento integrado nunha antiga adega con viñedos, a 2 km do lugar da romaría. Ideal para grupos e familias. Prezo: 50–70 € por noite.
• Pensión O Cruceiro: Pensión sinxela pero acolledora, con lareira e xardín. As habitacións comparten baño nalgunhas. Prezo: 30–40 €.
• Albergue de Peregrinos: Xestionado pola parroquia, acolle a romeiros con saco de durmir. Ofrece cama e almorzo por 10 €. É necesario reservar con antelación.

Tamén hai apartamentos turísticos en alugueiro temporal, sobre todo a través de plataformas dixitais. Recoméndase reservar con varias semanas de antelación, xa que a demanda é alta durante a romaría.

Como chegar

Ponteareas está situada no suroeste da provincia de Pontevedra, a 30 km de Vigo e a 20 km da fronteira portuguesa. Pódese acceder por varias vías:

• En coche:
  • Desde Vigo: tomar a AP-9 dirección Tui, saída 13 (Ponteareas). A viaxe dura uns 20 minutos.
  • Desde Santiago: AP-9 até Pontevedra, despois N-550 dirección Tui, ou continuar pola AP-9. Aproximadamente 1 hora e 15 minutos.
  • Desde Ourense: A-52 e despois N-120 até Ponteareas. 1 hora e 30 minutos.
  • Desde Portugal: pola A3 (Porto-Vigo), saída en Tui e despois N-550 até Ponteareas.
• En autobús: A empresa Monbus ofrece servizos regulares desde Vigo, Tui e Redondela. A estación de autobús de Ponteareas está na rúa Rosalía de Castro, a 15 minutos a pé do santuario.
• En tren: Ponteareas ten estación de ferrocarril na liña Vigo-Guillarei. Os trens de Media Distancia (RENFE) paran aquí. A estación municipal atópase a 1 km do centro.
• En avión: O aeroporto máis próximo é o de Peinador (Vigo), a 35 km. Desde alí pódese coller un taxi (uns 40 €) ou un autobús até Vigo e logo enlace a Ponteareas.

Durante a romaría, habilítase un aparcadoiro gratuíto no campo da festa, con capacidade para 500 vehículos. Tamén hai servizo de autobuses lanzadeira desde o centro da vila cada 20 minutos.

En resumo, a Romería da Virxe de Fátima de Ponteareas é unha cita ineludible para quen queira vivir a tradición, a gastronomía e a ledicia do pobo galego. Xa sexa por devoción, por curiosidade ou por gozar dunha fin de semana festiva, esta romaría ofrece unha experiencia única nun entorno natural privilexiado.