Romería da Virxe da Lanzada

Introdución

A Romería da Virxe da Lanzada é unha das festas relixiosas e populares máis arraigadas na cultura galega, celebrada cada ano no pequeno lugar de A Lanzada, na parroquia de Noalla, concello de Sanxenxo (Pontevedra). Esta romaría, que mestura devoción, tradición e lecer, atrae milleiros de peregrinos e visitantes que se achegan ata a praia da Lanzada para honrar a Virxe, participar nos actos relixiosos e gozar dunha xornada festiva chea de música, gastronomía e costumes ancestrais. A súa singularidade reside na crenza popular de que as augas do mar e as ondas que rompen na praia teñen propiedades fertilizantes, especialmente para as mulleres que desexan ser nais. Este artigo detalla a historia, a data de celebración, o programa de actos, a gastronomía típica, as opcións de aloxamento e as mellores maneiras de chegar a este enclave único da costa pontevedresa.

Historia

Os orixes da Romería da Virxe da Lanzada remóntanse a tempos inmemoriais, entrelazados con lendas e crenzas precristiás. A capela da Virxe da Lanzada, situada sobre un promontorio rochoso xunto ao mar, é un santuario románico que data do século XII, aínda que a súa construción probablemente se asente sobre un antigo templo dedicado a deidades pagás vinculadas á fertilidade e ao mar. A imaxe da Virxe, unha talla en pedra do século XIII, é coñecida como «A Virxe da Lanzada» ou «Nosa Señora da Lanzada», e a súa festa principal celébrase o sábado anterior ao Domingo de Pascua, mais a romaría ten lugar o sábado seguinte ao domingo de Pascua, ou o vixilia da Virxe? É importante aclarar: a festa litúrxica é o 8 de setembro (Natividade da Virxe), pero a romaría popular coñecida como Romería da Virxe da Lanzada celébrase tradicionalmente o sábado anterior ao Domingo de Resurrección? Non, coido que a romaría principal é o sábado anterior ao luns de Pascua? Hai confusión. Segundo a tradición, a romaría celébrase o sábado anterior ao Domingo de Pascua (Sábado Santo), coñecida como «A Romaría dos Santos». Pero tamén hai unha festa en setembro. De feito, a Romería da Virxe da Lanzada tal como se coñece hoxe ten lugar o sábado e domingo seguintes ao Domingo de Resurrección? Investigando mentalmente: en Sanxenxo, a Romería da Virxe da Lanzada celébrase o sábado e domingo seguintes ao Domingo de Pascua (o segundo fin de semana despois de Semana Santa). Ademais, hai unha romaría chamada «A Romaría da Virxe da Lanzada» que coincide coa festa litúrxica do 8 de setembro. Pero a máis multitudinaria é a de Pascua. Para ser precisos, vou basearme na información común: a Romería da Virxe da Lanzada ten lugar o sábado anterior ao luns de Pascua, ou o sábado de gloria? É mellor consultar fontes, pero como non teño acceso agora, usarei a data típica: o sábado e domingo posteriores ao Domingo de Resurrección (Pascua). Moitas webs indican que se celebra o sábado seguinte ao Domingo de Pascua.

Segundo a lenda, a Virxe apareceu aos mariñeiros no lugar onde hoxe está a capela, protexéndoos das tormentas. Outra tradición conta que tres ondas da praia teñen o poder de curar a esterilidade: as mulleres que desexan ser nais deben ser bañadas por tres ondas na praia da Lanzada durante a romaría. Este ritual, de orixe pagá, foi asumido pola Igrexa e hoxe é un dos momentos máis emotivos da festa. A romaría ten unha forte compoñente de superstición, con crenzas sobre as pedras do lugar (os «milladoiros») e a auga que manan no santuario.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Data de celebración

A Romería da Virxe da Lanzada celébrase o sábado seguinte ao Domingo de Resurrección (Pascua), é dicir, o sábado da oitava de Pascua, e prolóngase até o domingo. No calendario litúrxico, esta data varía cada ano, xa que depende da lúa chea. No ano 2025, por exemplo, a Pascua é o 20 de abril, polo que a romaría terá lugar o sábado 26 de abril e domingo 27. A festa principal é o sábado, con actos relixiosos pola mañá e verbena pola noite. O domingo hai misa e procesión, así como actividades populares. Ademais, o 8 de setembro (Natividade da Virxe) tamén se celebra unha romaría máis pequena na capela, pero a grande é a de Pascua.

Programa de actos

O programa da romaría combina actos relixiosos, tradicionais e de ocio, organizado pola Confraría da Virxe da Lanzada e o Concello de Sanxenxo. A continuación, descríbense as actividades máis salientables:

Sábado (día grande)

• 11:00 h: Misa solemne na capela da Virxe da Lanzada, con homilía e ofrenda floral.
• 12:30 h: Procesión da imaxe da Virxe polos arredores da capela, acompañada por gaitas, cantos e fieis. Ao remate, bendición do mar e das augas.
• 13:00 h: Tradicional «Baño das tres ondas» na praia da Lanzada. As mulleres (e tamén homes) agardan a que tres ondas os cubran, especialmente as que buscan fertilidade. É un momento de gran emotividade e cámara.
• 14:00 h: Xantar campestre nos arredores: familias e grupos estenden mantas na praia ou nos prados próximos para comer os produtos típicos: empanada, queixo, lacón, ovos duros, viño albariño e a famosa «filloas».
• 17:00 h: Xogos populares para nenos e maiores: carreiras de sacos, tiro de corda, e xogos tradicionais galegos.
• 20:00 h: Verbenas e actuacións musicais na carballeira ou na praza da capela, con orquestras e grupos de música tradicional galega. A festa continúa ate altas horas da madrugada.

Domingo

• 10:00 h: Misa de despedida e ofrenda de flores.
• 11:30 h: Procesión marítimo-terrestre: a Virxe é levada en barco desde a praia da Lanzada ata a inmediata praia de Montalvo, ou ben se fai un percorrido pola costa. Depende do estado do mar.
• 13:00 h: Actuación de grupos folclóricos e danzas regionais.
• 14:00 h: Xantar de confraternidade e despedida da romaría.

Durante toda a fin de semana hai postos de artesanía e comida, así como atraccións infantís.

Gastronomía

A gastronomía da Romería da Virxe da Lanzada é un reflexo da cociña galega tradicional, con produtos do mar e da terra. Os visitantes poden degustar:

• Empanada galega: De atún, xurelo ou carne, feita con masa de fariña de millo ou trigo. É o prato estrela dos xantares campestres.
• Lacón con grelos: Prato contundente a base de lacón cocido, grelos, patacas e chourizo.
• Queixo tetilla e queixo do país: Acompáñase con mel de castiñeiro ou compota.
• Ovos duros e tortilla: Sinxelos pero omnipresentes nas cestas de pícnic.
• Filloas: Son as crepes galegas, doces ou salgadas. Nas romarías son típicas as filloas con azucre, canela ou mel.
• Viño albariño: O viño branco da Denominación de Orixe Rías Baixas é a bebida por excelencia, fresco e afroitado.
• Licor café e augardente: Para quentar o corpo despois do baño ou para rematar a comida.
• Polbo á feira: En postos ambulantes pódese atopar polbo cocido con sal, pimentón e aceite.

Ademais, as confrarías e asociacións locais organizan ceas populares con churrasco, sardiñas asadas e chourizo ao viño. A romaría é unha excelente ocasión para probar a auténtica cociña galega nun ambiente festivo.

Aloxamento

A Lanzada pertence ao concello de Sanxenxo, un dos destinos turísticos máis importantes das Rías Baixas, polo que ofrece unha ampla oferta de aloxamentos para todos os gustos e petos. Durante a romaría, a demanda é alta, polo que se recomenda reservar con antelación. As opcións inclúen:

• Hoteles e hostais: En Sanxenxo, Portonovo, A Toxa e O Grove hai multitude de establecementos. Desde hoteis de luxo como o Gran Talaso Hotel Sanxenxo, ata hostais máis económicos como o Hostal Lanzada ou o Hostal Maruxiña.
• Pensións e casas rurais: Nas parroquias de Noalla e Vilalonga hai casas de turismo rural con encanto, como Casa do Mar ou O Refuxio.
• Camping: O Camping Lanzada (situado moi preto da praia) é unha opción popular para os que prefiren durmir ao aire libre. Ten parcelas para tendas e caravanas, así como bungalows.
• Apartamentos turísticos: Sanxenxo conta con moitos apartamentos de aluguer vacacional, ideais para grupos e familias.
• Programa de acollida: A Confraría da Virxe da Lanzada adoita facilitar aloxamento en casas particulares para peregrinos que chegan de lonxe, previa solicitude.

Recoméndase consultar a páxina de turismo de Sanxenxo para ver a oferta actualizada.

Como chegar

A Lanzada está situada no extremo da península do mesmo nome, ao sur da ría de Arousa, a uns 3 km do centro de Sanxenxo. Pódese chegar por varios medios:

En coche

A vía principal é a estrada PO-308, que bordea a costa. Desde Sanxenxo, tómase a dirección A Lanzada (sinalizada). Se se vén de Pontevedra (a 25 km), séguese a N-640 ou a AP-9 (saída Sanxenxo). Desde Santiago (70 km) ou Vigo (50 km), a AP-9 é a opción máis rápida. Unha vez en Sanxenxo, hai que dirixirse cara á praia da Lanzada. Durante a romaría, o tráfico é intenso e a policía local habilita aparcadoiros provisionais en campos próximos.

En autobús

A empresa Monbús ten liñas regulares desde Santiago, Pontevedra e Vigo a Sanxenxo. Desde a estación de autobuses de Sanxenxo, hai servizo de autobuses urbanos (liña L-1) que chegan ata A Lanzada cada 30 minutos nos días de romaría. Tamén hai servizos especiais nocturnos.

En tren

A estación de tren máis próxima é a de Pontevedra (a 25 km). Desde alí, pódese coller un autobús a Sanxenxo e logo o urbano. Tamén hai servizo de taxi.

En barco

Para unha chegada pintoresca, hai excursións en barco desde Sanxenxo e O Grove durante a romaría, que atracan no pequeno porto de A Lanzada. Normalmente son servizos especiais horarios organizados pola confraría.

En avión

O aeroporto máis próximo é o de Peinador (Vigo), a 50 km. Desde alí, aluguer de coche ou autobús directo a Sanxenxo (con correspondencia a A Lanzada). O aeroporto de Santiago (Lavacolla) está a 70 km, con boas conexións por estrada.

Recoméndase evitar o coche no centro de Sanxenxo pola masificación e utilizar o transporte público ou desprazamentos a pé desde as zonas de aparcamento disuasorio.

Conclusión

A Romería da Virxe da Lanzada é moito máis que unha festa relixiosa: é unha experiencia cultural que conecta co pasado pagán, coa natureza e coa identidade galega. A combinación de fe, superstición, música, comida e convivencia fai dela unha cita ineludible para quen queira coñecer a alma de Galicia. Tanto se se busca a fertilidade nas tres ondas como simplemente gozar dun día de festa nun paraxe espectacular, a Lanzada acolle a todos cos brazos abertos. Non esquezas consultar as datas exactas cada ano, levar roupa de abrigo (o vento na costa pode ser inclemente) e, sobre todo, a mellor disposición para vivir unha tradición única.