Romería da Virxe da Franqueira na Cañiza

A Romería da Virxe da Franqueira é unha das celebracións relixiosas e culturais máis emblemáticas da comarca da Paradanta, no sur da provincia de Pontevedra. Cada ano, miles de devotos e visitantes acoden ao Santuario da Virxe da Franqueira, situado no cumio do monte Franqueira, no concello da Cañiza, para honrar á padroeira da zona. Esta romaría, que combina fe, tradición e festa, é unha mostra viva do patrimonio inmaterial galego.

Historia da romaría

A orixe da romaría remóntase ao século XVII, cando segundo a lenda, un labrego atopou unha imaxe da Virxe nunha fraga próxima ao monte. A imaxe, que se cre que foi escondida durante a invasión mourisca, foi trasladada á igrexa parroquial, pero desapareceu milagrosamente e volveu aparecer no mesmo lugar do achado. Interpretado como un sinal divino, decidiuse construír unha ermida no cumio do monte, dando lugar ao actual santuario.

A primeira capela era de pequenas dimensións, pero co paso dos séculos foi ampliada e reformada. A finais do século XVIII, coa crecente devoción popular, erixiuse o templo actual, de estilo barroco rural. A romaría comezou a celebrarse de xeito oficial a partir de 1700, cando o bispo de Tui aprobou o culto. Desde entón, a festa mantívose ininterrompidamente, agás durante períodos de guerra ou pandemias.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

No século XX, a romaría adquiriu unha dimensión comarcal, con participación de freguesías veciñas como Crecente, Arbo ou A Lama. Nos anos 70, a construción da estrada de acceso ao santuario facilitou a chegada de peregrinos de toda Galicia. Hoxe, a Romería da Virxe da Franqueira é un referente do calendario festivo galego, declarada de Interese Turístico de Galicia.

Data de celebración

A romaría celébrase o primeiro domingo de setembro, aínda que os actos relixiosos e lúdicos se estenden durante a fin de semana completa. No ano 2025, a data central será o domingo 7 de setembro. O venres anterior ten lugar a novena, e o sábado realízase a vixilia nocturna con cantos e ofrendas florais.

Programa de actos

O programa da romaría combina oficios relixiosos, música tradicional e actividades para todos os públicos. O sábado pola tarde, comeza a concentración de romeiros no santuario. Á noite, celébrase a vixilia da Virxe, con cánticos, rezos e a tradicional «queimada» para afastar os malos espíritos.

O domingo, día grande, comeza ás 8 da mañá coa diana de gaitas e bombos. Ás 10, misa solemne na praza do santuario, oficiada por varios sacerdotes da comarca. Ao rematar, procesión ao redor do monte cos andores da Virxe e dos santos acompañantes, mentres os devotos cantan a «Salve á Franqueira». Ás 12.30, ofrenda floral e himno oficial.

Pola tarde, a festa continúa con xogos populares, carreiras de cintas a cabalo, xincanas infantís e actuacións de grupos de música celta e bandas de gaitas. ás 7 da tarde, novo oficio relixioso e despedida da imaxe. A xornada do luns ofrécense visitas guiadas ao santuario e ao miradoiro natural, con vistas á serra da Paradanta.

Gastronomía típica

Durante a romaría, os postos de comida e as pulpeiras ofrecen o mellor da gastronomía galega. O prato estrela é o polbo á feira, cocido en caldeiras de cobre e aderezado con sal gordo, pemento e aceite de oliva. Ademais, non faltan as empanadas de lacón e grelos, os churrascos de porco e as filloas doces.

Para beber, a queimada é a protagonista, preparada con augardente, café, azucre e rodajas de limón. Tamén se consome viño da terra, da Denominación de Orixe Rías Baixas, e licor café. Como sobremesa, as filloas con mel, os roscóns de anís e as castañas asadas se son tempada.

Nos postos ambulantes pódense atopar rosquillas, bica (bizcocho tradicional) e orejas de abad (doces fritidos). A gastronomía da romaría é un verdadeiro reflexo da cultura rural galega.

Aloxamento

Para quen desexe pasar a fin de semana completa, existen varias opcións de aloxamento na Cañiza e arredores. O concello conta con casas rurais como «Casa dá Fonte» e «O Pousadoiro», con capacidade para grupos e servizo de comidas. Tamén hai pequenos hoteis como «Hotel A Cañiza» (rúa principal) e «Pensión As Viñas», ambos con habitacións limpas e accesibles.

Para unha experiencia máis auténtica, as aldeas próximas ofrecen aluguer de vivendas turísticas, con cheminea e terraza. Durante a romaría, o concello adecúa zonas de acampada gratuíta para os peregrinos que chegan a pé. É recomendable reservar con antelación, xa que a demanda é alta.

Como chegar

O Santuario da Virxe da Franqueira está situado no monte Franqueira, a uns 8 km do centro da Cañiza. Para chegar en coche, a ruta máis directa é por estrada desde a autovía A-52 (saída 299) cara a Cañiza. Unha vez no pobo, tómase a PO-410 en dirección a Crecente e despois a estrada local que sobe ata o cumio (sinalizada como «Santuario»). O acceso está asfaltado pero con curvas; recoméndase precaución durante a romaría debido ao tráfico.

En transporte público, existen autobuses desde Vigo, Pontevedra e Ourense ata a estación de autobuses da Cañiza (compañías como Monbús e Autna). Desde a estación, hai servizo de taxis e microbuses especiais durante a romaría. Tamén se pode optar por realizar o Camiño de Santiago Portugués, desviándose na variante pola Paradanta.

Para os que prefiran sendeirismo, existen rutas a pé sinalizadas, como a PR-G 148, que parte do pobo da Cañiza e ascende 3 km ata o santuario, cun desnivel de 200 m. O percorrido dura unha hora aproximadamente e ofrece vistas panorámicas do val.

Conclusión

A Romería da Virxe da Franqueira na Cañiza é moito máis que unha festa relixiosa: é unha xornada de convivencia, tradición e contacto coa natureza. Quen a visita vive unha experiencia única que combina a maxia do monte, a emoción da fe popular e a riqueza da cultura galega. Sen dúbida, un plan imprescindible para setembro.

Artigo elaborado por engalicia.info

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas