Romería da Virxe da Franqueira de Campo Lameiro

Romería da Virxe da Franqueira de Campo Lameiro

A Romería da Virxe da Franqueira é unha das celebracións relixiosas e populares máis emblemáticas do concello pontevedrés de Campo Lameiro. Cada ano, milleiros de devotos e visitantes acoden ó santuario situado no cumio do Monte da Franqueira para honrar á Virxe, nunha xornada que mestura fe, tradición e natureza. Esta romaría non só representa un momento de encontro espiritual, senón tamén unha oportunidade para gozar da gastronomía local, da música tradicional e da paisaxe que rodea este lugar único.

O Monte da Franqueira, con 503 metros de altitude, ofrece unhas vistas impresionantes sobre a comarca do Baixo Miño e as Rías Baixas. O santuario, de orixe medieval, atópase nun entorno de frondosos bosques de carballos e castiñeiros, o que fai da romaría unha experiencia que combina o sagrado co contacto directo coa natureza. A Virxe da Franqueira é considerada a padroeira de Campo Lameiro e a súa festa ten raíces que se perden no tempo, sendo un dos referentes do calendario festivo galego.

Historia e orixe da romería

A historia da Romería da Virxe da Franqueira está intimamente ligada á lenda do descubrimento da imaxe da Virxe por un pastor no século XII. Segundo a tradición oral, un pastor que coidaba o seu gando no monte atopou unha imaxe da Virxe María escondida entre as rochas. Ó intentalo levar para a aldea, a imaxe volvía milagrosamente ó lugar onde fora achada. Interpretouse como un sinal divino de que alí se debía erguer un templo. Así, no século XIII construíuse unha pequena ermida que co tempo se converteu no actual santuario barroco.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O nome “Franqueira” procede do termo medieval franqueira, que facía referencia a terras exentas de impostos ou privilexiadas. Isto relacionouse con que a zona foi un lugar de acollida para peregrinos e viaxeiros, que atopaban refuxio e protección baixo o amparo da Virxe. A primeira referencia documentada da romaría data de 1520, cando o arcebispo de Santiago autorizou a celebración dunha misa solemne cada primeiro domingo de maio. Desde entón, a festa non se interrompeu, agás durante episodios de guerra ou pandemias, mantendo viva a devoción popular.

Durante os séculos XVII e XVIII, o santuario foi ampliado e decorado con retablos barrocos. A imaxe da Virxe, unha talla románica de madeira policromada do século XIII, é obxecto de gran veneración. Cada ano, o primeiro domingo de maio, a imaxe é trasladada en procesión dende a capela ata a explanada exterior, onde se celebra a misa campal. A romaría adquiriu co tempo un carácter profundo de identidade cultural, e en 2017 foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, o que a consolidou como un evento imprescindible no panorama festivo galego.

Hoxe, a Romería da Virxe da Franqueira non é só un acto relixioso, senón tamén unha manifestación da cultura popular: as gaitas, as danzas tradicionais, as antigas cantigas e a convivencia veciñal son parte indisoluble da festa. As asociacións culturais de Campo Lameiro traballan durante todo o ano para organizar o programa e preservar as tradicións ligadas a esta romaría.

Data de celebración

A Romería da Virxe da Franqueira celébrase o primeiro domingo de maio de cada ano. Esta data foi elixida historicamente por ser o mes dedicado á Virxe María e por coincidir coa primavera, cando o monte está no seu máximo esplendor. Aínda que o día grande é o domingo, os actos preparatorios comezan o sábado anterior, coa novena e outras actividades relixiosas. É recomendable confirmar o programa exacto cada ano, xa que pode variar lixeiramente en función do calendario litúrxico ou de eventos complementares.

O horario da romaría comeza a mediodía coa procesión, seguida da misa solemne. Pola tarde, hai verbena e xogos populares. A xornada remata coa queima de fogos artificiais e o canto de alboradas. Para o ano 2025, a data prevista é o domingo 4 de maio, con actos desde o sábado 3. Sempre é aconsellable consultar a páxina web do Concello de Campo Lameiro ou a da parroquia para obter información actualizada.

Programa de actos

O programa da Romería da Virxe da Franqueira combina actos relixiosos con festexos populares, nun equilibrio que atrae tanto a peregrinos como a turistas festivos. A continuación descríbense as actividades máis salientables, que se desenvolven ao longo do sábado e domingo.

Sábado anterior

• Novena: Durante os nove días previos ao domingo, celébranse misas na ermida. O sábado anterior, ás 20:00 horas, ten lugar a última novena, cunha especial bendición dos panos e obxectos relixiosos.
• Recebimento de romeros: Grupos de veciños e irmandades chegan a pé desde distintas parroquias, acompañados de gaitas e bombos. Á noite, hai unha pequena foliada na praza do santuario.

Domingo grande

• 10:00 horas: Apertura do recinto con postos de comida, artesanía e pulpeiras. Os romeros comezan a encher a carballeira.
• 11:30 horas: Saída da procesión. A imaxe da Virxe da Franqueira é levada en andas polos homes e mulleres do lugar, agochada baixo un manto de flores. O percorrido vai desde a capela ata a parte alta do monte, onde se realiza unha parada para o “Encontro” coa Virxe dos Milagres de Puxeiros (dúas parroquias veciñas que participan na tradición).
• 12:30 horas: Misa campal na esplanada, oficiada polo bispo da diocese de Tui-Vigo ou un representante. Durante a misa, cántase o “Himno da Franqueira” e bendicense os panos e os ramos que logo se reparten entre os asistentes.
• 14:00 horas: Comida campestre. As familias estenden manteles na herba e comparten viño, empanada, queixo e filloas. As pulpeiras ofrecen polbo á feira con cachelos.
• 16:00 horas: Xogos populares: carreiras de sacos, tiro de corda, lanzamento de ferradura e competición de “truco” gaiteiro.
• 18:30 horas: Actuación de grupos de música tradicional galega: gaiteiros, pandeireteiras e cantigas de alalá. Destaca a “Roda de cantares” onde calquera pode unirse.
• 21:00 horas: Verbena coa orquestra “Compostela” ou outras formacións contratadas. A noite remata con fogos artificiais que iluminan o monte.

Ademais, durante todo o día hai un mercado de produtos tradicionais: queixos, mel, licores caseiros, cerámica e encaixes. Os nenos poden participar en talleres de confección de “ramallos” (ramos decorados con flores e pan) que logo ofrecen á Virxe.

Gastronomía tradicional na romaría

A gastronomía é un dos piares da Romería da Virxe da Franqueira. Os asistentes aproveitan a xornada para degustar os pratos típicos da cociña galega, con especial protagonismo dos produtos da terra e do mar. A oferta gastronómica divídese entre as postas fixas dos pulpeiros e as merendas que levan as familias.

• Polbo á feira: O polbo cocido con sal, pemento e aceite de oliva, servido en táboas de madeira, é a estrela indiscutible. As pulpeiras máis coñecidas veñen de Lalín e da comarca de Deza, e preparan o polbo en grandes potas de cobre.
• Empanada galega: As empanadas de zamburiñas, de xoubas ou de carne son habituais. A masa fina e o recheo saboroso fan que sexa un prato ideal para comer ao aire libre.
• Queixo do país: Queixos de leite de vaca, de San Simón da Costa (ahumados) e de tetilla, acompañados de marmelo ou membrillo.
• Licores caseiros: Augardente de herbas, de café ou de froitas, así como licor de canela, que se adoita tomar despois da comida.
• Filloas e orellas: Doces típicos galegos, feitos con leite, ovos e azucre. As filloas poden ser doces ou salgadas (con chourizo).
• Viño da terra: O viño albariño da Denominación de Orixe Rías Baixas é o maridaxe perfecto para o polbo. Tamén se consome tinto da variedade mencía.

Non pode faltar o “pan de millo” cocido en fornos de leña, nin as “castañas asadas” que se venden nos postos. A gastronomía desta romaría reflicte a cultura alimentaria galega, baseada na proximidade, estacionalidade e tradición familiar.

Aloxamento e recomendacións

Para gozar plenamente da Romería da Virxe da Franqueira, moitos visitantes optan por pasar a fin de semana na zona. Campo Lameiro e as localidades próximas ofrecen opcións variadas de aloxamento, desde casas rurais ata pequenos hoteis. A continuación, enuméranse algunhas posibilidades:

• Casas rurais: “O refuxio do monte” a 2 km do santuario, con capacidade para 8 persoas e vistas ó val. “A Eira do Xisto”, conxunto de tres casas reformadas con cheminea e hórreo.
• Pensións e hostais: Hostal “Ruta da Franqueira” en Campo Lameiro (a 5 km) con cuartos dobres e almorzo incluído. Pensión “San Xurxo” en Moraña, a 10 km de distancia.
• Hoteles: Hotel “Pazo de Lestrove” en A Estrada (a 18 km), de 4 estrelas, e Hotel “Campo de Marte” en Pontevedra (a 25 km) para quen prefira a cidade.
• Área de autocaravanas: Existe unha zona habilitada preto do santuario, con servizos básicos, aínda que a capacidade é limitada.

Recoméndase reservar con antelación, especialmente se se asiste en grupo. Dado que a romaría é multitudinaria, moitos aloxamentos envorcan todo o seu stock para esa fin de semana. Alternativamente, pódese durmir en Pontevedra capital ou en Vilagarcía de Arousa, a media hora en coche.

Quen desexe vivir a experiencia de forma máis auténtica, pode participar no “peregrinaxe a pé” desde as parroquias veciñas (Puxeiros, Berdugido ou Couso) que comeza o sábado á tarde. Algúns grupos organizan durmir no propio santuario, con autorización previa da parroquia, nun esforzo de revivir a tradición medieval dos romeiros.

Como chegar á Romaría da Franqueira

O Santuario da Virxe da Franqueira está situado no Monte da Franqueira, a uns 7 km do núcleo de Campo Lameiro (provincia de Pontevedra). Accédese a el por estradas locais e pistas asfaltadas. A continuación detállanse as principais vías de acceso:

En coche

• Desde Pontevedra (25 km): Tomar a PO-542 en dirección a Lalín-Pontevedra, logo desviarse pola PO-223 ata Campo Lameiro. Desde alí, seguir a sinalización “Santuario da Franqueira” por unha estrada local que sube ao monte (aproximadamente 15 minutos). A ruta está asfaltada, con curvas e pendentes, pero é accesible para turismos.
• Desde Santiago de Compostela (60 km): Autovía AP-9 saída 31 (Caldas de Reis), despois PO-223 pasando por Cuntis e Campo Lameiro. O mesmo traxecto final.
• Desde Vigo (50 km): Autovía A-55 ata Porriño, continuar pola PO-552 e despois PO-223. Tamén se pode optar pola estrada nacional N-550.
• Desde Lalín (40 km): PO-542 ata Agolada, despois PO-223 pasando por Rodeiro.

O día da romaría habilítase un aparcadoiro organizado na carballeira, con capacidade para máis de 500 vehículos. As prazas de estacionamento son gratuítas, pero é recomendable chegar cedo (antes das 10:30) para evitar colas e atopar sitio. Tamén existe un servizo de autobuses lanzadeira desde Campo Lameiro que opera cada 30 minutos durante as horas centrais.

En transporte público

• Autobús: A empresa Monbus ten unha liña que une Pontevedra con Campo Lameiro (duración 40 minutos, frecuencias limitadas). Na parada de Campo Lameiro hai que tomar un taxi ou o autobús lanzadeira (gratuíto) que sobe ao santuario durante a romaría. O custo aproximado do billete de ida e volta desde Pontevedra rolda os 6 euros.
• Taxi: Desde Campo Lameiro, o custo aproximado é de 10-12 euros ata o cumio. Pódese contratar con antelación no teléfono do Concello.
• Combina tren e autobús: A estación de tren máis próxima é Vilagarcía de Arousa (a 30 km), con servizos de Ren

  Te puede interesar:

  Imperial Perlas — Joyería y complementos

  Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria

  Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía

  ¿Listo para tu viaje a Galicia?

  Ahorra hasta un 25% en Expedia

  Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas