Romería da Virxe da Cela en Mazaricos

Romería da Virxe da Cela en Mazaricos

A Romería da Virxe da Cela é unha das celebracións relixiosas e culturais máis arraigadas do concello de Mazaricos, na provincia da Coruña, dentro da comarca do Xallas. Cada ano, centos de fieis e visitantes acoden a este santuario mariano para honrar á Virxe da Cela, nunha xornada que combina devoción, tradición, gastronomía e convivencia. Esta romaría, que se celebra o primeiro domingo de setembro, forma parte do ciclo festivo do outono galego e constitúe un punto de encontro para as parroquias limítrofes e para as persoas emigrantes que regresan para a ocasión.

Historia da romaría

A orixe da devoción á Virxe da Cela remóntase a tempos medievais, aínda que as primeiras referencias documentais datan do século XVII. A lenda popular conta que a imaxe da Virxe foi atopada por uns pastores nunha cela (pequena cova ou gruta) preto do lugar onde hoxe se ergue o santuario. O achado produciuse nun momento de gran seca, e atribuíuselle á Virxe a posterior chegada da choiva, o que deu lugar a unha rápida difusión do culto. A capela orixinal, de estilo románico tardío, foi ampliada nos séculos XVIII e XIX, adquirindo o aspecto actual cunha soa nave, muros de cachotaría e un campanario de dobre oco. Durante a Guerra Civil Española, o santuario sufriu algún dano pero foi restaurado nos anos 40.

Co tempo, a romaría foise consolidando como unha das máis importantes da comarca. Non só ten un significado relixioso, senón que tamén é unha mostra da cultura popular galega, con danzas, cantos de pandeireta, e a tradicional «subida á Virxe» que realizan os romeiros desde diferentes puntos do concello. A xunta da confraría, creada en 1723, encárgase da organización do evento e da conservación do templo.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Data e programa

A romaría celébrase o primeiro domingo de setembro, aínda que os actos relixiosos e lúdicos comezan xa o sábado anterior. No ano 2025, por exemplo, terá lugar os días 6 e 7 de setembro. A continuación, detállase o programa habitual:

O programa pode sufrir variacións menores cada ano, pero sempre se mantén o espírito de participación comunitaria. Recoméndase consultar a páxina web do Concello de Mazaricos para confirmar horarios exactos.

Gastronomía típica da romaría

A romaría da Virxe da Cela é tamén unha festa para o padal. Os postos e as pulpeiras instálanse desde primeira hora da mañá para ofrecer os pratos máis representativos da cociina galega. O polbo á feira, cocido no cobre e aderezado con aceite, sal e pemento, é sen dúbida o rei da xornada. Acompáñase con cachelos (patacas cocidas con pel) e pan de centeo. Tampouco faltan as empanadas de carne, de atún ou de zamburiñas, nin os churrascos de porco e tenreira asados na brasa.

Para os amantes dos doces, as filloas con mel ou azucre, as orellas de entroido (aínda que fóra de época) e a bica de Mazaricos (un biscoito esponxoso con anís) son as opcións máis demandadas. O viño albariño e o mencía, así como as cervexas artesás locais, acompañan as comidas. Non pode faltar a queimada, preparada ao final da comida co seu ritual de esconxuro.

Moitos romeiros levan a súa propia comida e a comparten en mesas comúns de pedra habilitadas no campo da festa. A atmosfera é de confraternidade e alegría, e non é raro que se organicen improvisadas «troulas» con gaitas e pandeiros.

Aloxamento en Mazaricos

Para quen desexe pasar todo a fin de semana e gozar con calma da romaría e da contorna, Mazaricos dispón de varias opcións de aloxamento. A oferta é variada, aínda que limitada, polo que se recomenda reservar con antelación, especialmente en setembro.

• Pensión Casa do Xallas – Na parroquia de Arixón, habitacións sinxelas con encanto e restaurante propio. Prezo aproximado: 45-55 € por noite en réxime de aloxamento e almorzo.
• Turismo Rural O Souto – Casa de labranza restaurada en Chaín, con capacidade para 8 persoas, ideal para grupos ou familias. Ofrece cociña tradicional baixo petición.
• Hotel Restaurante Mazaricos – No centro do concello, con habitacións dobre e individual. Dispón de garaxe pechado. Prezo: 60-70 €.
• Casa de Turismo Rural A Espiñeira – Aloxamento con xardín e vistas ao val do Xallas. Opción de media pensión con produtos da horta.
• Axencia de aluguer vacacional Mazaricos Rural – Xestiona varias casas completas por días, con capacidade de 4 a 12 persoas. Ideal para grupos numerosos.

Existe tamén a posibilidade de acampar nunha parcela habilitada preto do santuario, pero sempre co permiso da confraría. Para máis información, pódese contactar coa oficina de turismo do concello.

Como chegar a Mazaricos

Mazaricos está situado ao oeste da provincia da Coruña, a uns 90 km de Santiago de Compostela e a 50 km de Muros. O acceso principal é pola estrada AC-550, que conecta con Cee e Muros. Para quen veña desde Santiago, recoméndase coller a AC-543 ata Negreira e continuar pola AC-550. Desde A Coruña, a AC-544 enlaza con Bertamiráns e logo a AC-550.

O santuario da Virxe da Cela atópase a uns 3 km do centro do concello, na parroquia de Arcos. Está sinalizado, mais recoméndase utilizar un navegador GPS. Durante a romaría, o Concello establece un servizo de autobuses lanzadeira desde o campo da festa ata o aparcadoiro habilitado na aldea de Sisto, debido ao gran número de visitantes.

Para aqueles que prefiran o transporte público, hai liñas de autobús desde Santiago con parada en Mazaricos (empresa Monbus). Desde a estación de autobuses de Santiago saen dous servizos diarios (consultar horarios). Unha vez en Mazaricos, pódese coller un taxi ou andar uns 40 minutos ata o santuario. Durante a romaría, a confraría organiza un servizo especial de transporte gratuíto desde a praza do Concello.

En coche particular, hai que ter en conta que as estradas locais son estreitas e con curvas, pero están en bo estado. Aconséllase chegar cedo para aparcar sen problemas. O aparcadoiro principal está nun campo de herba preto do santuario, con prazas para uns 200 vehículos.

Consellos para gozar da romaría

A romaría da Virxe da Cela é unha experiencia única que combina fe, tradición e alegría. Para gozala plenamente, recoméndase:

• Levar roupa e calzado cómodo, xa que a maior parte dos actos son ao aire libre e camíñase bastante.
• Probar o polbo á feira nos postos autorizados, que adoitan ter prezos fixos e boa calidade.
• Participar na procesión da imaxe, un momento de gran emotividade.
• Respectar os horarios relixiosos e o silencio durante a misa.
• Levar unha chaqueta ou paraugas, pois en setembro o tempo pode ser cambiante.
• Non faltar á queimada da tarde, onde se recitan os conxuros e se comparte a bebida.

En definitiva, a Romería da Virxe da Cela é unha mostra viva do patrimonio inmaterial galego, que merece a pena ser vivida polo menos unha vez na vida. A hospitalidade dos mazariqueiros e a beleza do contorno natural fan que esta festa sexa inesquecible.