Romaxe de San Campio de la Pastoriza: curas de rogos, tradición medicinal, peregrinación campesina

Romaxe de San Campio de A Pastoriza: Un Xeito de Fe, Terra e Memoria

No corazón da Terra Chá lucense, onde o ceiro se confunde co horizonte e a pedra garda a sabedoría antiga, celébrase cada ano unha das romarías máis singulares e profundamente arraigadas de Galicia: a Romaxe de San Campio de A Pastoriza. Máis aló da festividade relixiosa, trátase dunha confluencia única de fe, tradición medicinal, peregrinación campesiña e unha forza simbólica que mergulla as súas raíces no tempo precristián. É o reino das «curas de rogos», un ritual de intercesión e sanación que converte esta celebración nun patrimonio vivo e emocionante.

Historia e Significado: Da Pedra ao Santo

A orixe deste culto é un claro exemplo do sincretismo que caracteriza moitas das nosas tradicións. San Campio, un soldado romano martirizado, é invocado como abogado contra a rabia e as doenzas do gando, mais a súa figura superpúxose a un culto anterior, probablemente celta, ligado á pedra e á curación. O epicentro da romaxe é a Fonte de San Campio e, sobre todo, o chamado «Cama de San Campio«, unha gran lousa de pedra onde, segundo a crenza, o santo durmiu e deixou a marca do seu corpo.

É nesta pedra onde se realizan as coñecidas como «curas de rogos» ou «pasar o rogo». Os pais colocan aos seus fillos pequenos (tradicionalmente ata os tres anos) sobre a marca, frotándoos suavemente ou «pasándoos» sobre ela. Este acto, acompañado de oracións e promesas ao santo, ten como obxectivo protexer aos nenos de doenzas, garantir un bo crecemento e curar, en especial, o «rago» (a rabia ou certas enfermidades da pel). É un ritual de transferencia simbólica, onde a pedra actúa como canal da graza do santo, amalgamando a forza telúrica da terra co poder da fe cristiá.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Durante séculos, esta romaxe foi un punto de encontro fundamental para a comunidade campesiña de toda a comarca, que acudía en peregrinación para pedir pola saúde das súas familias e dos seus animais, en unha economía baseada na gandería. Era, e segue sendo, un acto de comunión co territorio e de renovación da esperanza.

Data e Celebración: Cando a Fe Se Fai Romaxe

A romaxe principal celébrase o día 31 de agosto. Non obstante, a festividade comeza uns días antes, normalmente arredor do 25 de agosto, con diversos actos relixiosos e lúdicos no recinto da capela. O día grande é, sen dúbida, o 31, cando centos de persoas chegan ao humilde e pintoresco lugar da capela para participar nos ritos principais.

Programa da Romaxe: Rito, Misa e Folganza

O día 31 segue unha estrutura marcada pola tradición, mesturando a solemnidade relixiosa co ambiente festivo.

• Mañá: Desde primeiras horas, as familias comezan a chegar ao chan da capela. A cola para «pasar o rogo» na pedra fórmase con paciencia e devoción. É un momento íntimo e familiar, de fortes emocións.
• Procesión e Misa Maior: Ás 12 do mediodía, celébrase a solemne Misa Maior na capela, seguida dunha colorida procesión coa imaxe do santo arredor do campo. Os romeiros acompañan cantando e rezando.
• «Curas de Rogos» Colectivas: Despois da misa, o ritual na pedra intensifícase. É o momento máis visible e emocionante da xornada.
• Comida Campestre: Logo dos actos relixiosos, as familias e grupos de amigos estenden os mantéis na herba para unha comida campestre baixo as árbores. O ambiente é de alegría, compartindo viño e viandas.
• Tarde de Folganza: A tarde dedícase á parte máis lúdica. Habitualmente hai música tradicional, baile (moitas veces con presenza de grupos folclóricos), verbena e actividades para os máis cativos.

Gastronomía da Terra Chá: O Sabor da Romaxe

Unha romaxe galega nunca se entende sen a súa mesa. En San Campio, a gastronomía é sinxela, sañosa e ligada á terra.

• Caldo Galego: O prato rei para comezar, reconfortante e enerxético.
• Carne ao Caldero: Xeralmente vacún ou de porco, cocida lentamente nun caldeiro, simbolizando a cociña comunal.
• Pulpo á Feira: A pesar de non ser zona mariñeira, é un clásico imprescindible en calquera festa.
• Embutidos da Terra: Botelo, chourizo, lacón… productos da matanza que son santo e seña da comarca.
• Queixo con Mel: De acompañamento ou sobremesa, o queixo fresco da zona con mel é unha delicia.
• Augardente: Para «baixar» a comida e brindar pola saúde.

Moitos romeiros levan a súa propia comida, mais tamén é habitual que se instalen paradas de comida onde se poden probar estes pratos.

Aloxamento: Onde Dormir Preto de San Campio

Para quen queira pernoctar na zona e desfrutar con calma da romaxe, as opcións máis próximas atópanse na capital municipal e nas localidades veciñas:

• Na Vila de A Pastoriza: A uns escasos 3-4 km do lugar da capela, a vila ofrece algúns hostais e casas de turismo rural. É a opción máis cómoda e próxima.
• En Lugo: A cidade de Lugo está a aproximadamente 30-35 minutos en coche. Ofrece unha ampla oferta hoteleira, dende hostais ata hotéis de catro estrelas, sendo unha boa base para explorar a comarca.
• Casa Rurais e Aldeas Turísticas: A comarca da Terra Chá está salpicada de encantadoras casas rurais que ofrecen paz e un contacto total coa natureza. É a opción máis auténtica para vivir a esencia do territorio.

Cómo Chegar a San Campio de A Pastoriza

A capela de San Campio atópase na parroquia de Reigosa, no concello lucense de A Pastoriza. Está nun lugar rural, ben sinalizado desde as estradas principais.

• En Coche:
  • Desde Lugo: Tomar a LU-12 / LU-P-2601 en dirección a A Pastoriza. Preto da vila, haberá desvíos sinalizados cara á Capela de San Campio (Reigosa). O percorrido son uns 35 km.
  • Desde A Coruña ou Santiago: O máis directo é tomar a AP-9 / A-6 até Lugo e despois seguir as indicacións anteriores.
  • Desde Ourense ou Monforte de Lemos: Acceder á autovía A-6 en dirección Lugo, saír en Lugo Leste e tomar a estrada local cara a A Pastoriza.
  É recomendable aparcar no amplo campo que hai arredor da capela, aínda que o día grande pode atoparse moi concorrido.
• En Transporte Público: É máis complicado, pois non hai liñas directas ata o sitio da ermida. Pódese tomar un autobús (empresas como Monbus ou Alsa) ata A Pastoriza ou até Lugo. Desde alí, sería necesario contratar un taxi para chegar ao lugar, pois a distancia desde a vila é curta pero non hai servizo regular.

A Romaxe de San Campio é moito máis que un día de festa. É unha inicisión á memoria colectiva de Galicia, un ritual vivo que nos conecta coas nosas raíces máis profundas, onde a pedra, a auga, o santo e a xente se unen nun grito común pola vida e a saúde. Unha experiencia cultural e espiritual única que todo galego debería coñecer, polo menos, unha vez na vida.