Romaría de Santa Mariña de Bóveda

A Romaría de Santa Mariña de Bóveda: Patrimonio, Fe e Tradición

A pequena parroquia de Bóveda, no concello de Lugo, acolle cada 18 de xullo unha das romarías máis senlleiras e con máis arraigo de toda a comarca: a Romaría de Santa Mariña de Bóveda. Esta festa, que combina relixiosidade popular, etnografía, gastronomía e música, atrae cada ano a milleiros de visitantes e devotos que se achegan ata este recuncho da Galicia interior para honrar á santa e gozar dunha xornada de confraternidade. A romaría celébrase nas inmediacións da igrexa visigótica de Santa Mariña de Bóveda, un Monumento Nacional declarado en 1921 e considerado un dos exemplos máis singulares da arquitectura prerrománica en Galicia. A conxunción entre o valor monumental do templo e a viva tradición popular fai desta celebración unha cita ineludible no calendario festivo galego.

As orixes da romaría pérdense nos séculos, mais a tradición oral vincula a festa coa cristianización dun antigo culto ás augas e á fertilidade, pois a igrexa está asentada sobre unha antiga fonte e unha edificación romana (un ninfeo) que foi reutilizada para o culto cristián. A romaría documentada máis antiga data do século XVIII, aínda que a devoción a Santa Mariña (ou Santa Marina) é moito máis antiga en toda a bisbarra de Lugo. Durante séculos, a xornada do 18 de xullo foi día de peregrinación, ofrendas, bailes e feira, funcionando como punto de encontro para as parroquias veciñas de Bóveda, Lamas, San Pedro de Mera e mesmo de zonas máis afastadas. A festa mantívose sen grandes interrupcións ata a actualidade, sendo declarada de Interese Turístico de Galicia nas últimas décadas polo seu valor patrimonial e a súa autenticidade.

Historia e Orixes da Romaría

Para entender a Romaría de Santa Mariña de Bóveda é preciso mergullarse na historia do propio templo e da súa contorna. A igrexa de Santa Mariña de Bóveda, datada entre os séculos VI e VIII, é un edificio de orixe paleocristiá que foi ampliado e reformado ao longo da Idade Media. O seu interior conserva restos de pinturas murais, unha bóveda de canón e unha pía bautismal durante séculos relacionada con ritos de auga. A crenza popular sostén que a auga que flúe baixo a igrexa posúe propiedades curativas, especialmente para dores de ósos e enfermidades da pel. Esta crenza foi o xerme da romaría: a xente acudía ao santuario para beber a auga, lavar as feridas e deixar ofrendas.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

No século XVII e XVIII, a devoción a Santa Mariña estendeuse por toda a Galicia interior. Documentos parroquiais rexistran a celebración de misas cantadas, procesións e a organización dunha feira de gando e produtos agrícolas que coincidía co día da festa. A feira era un dos motores económicos da romaría, pois os labregos e comerciantes dos arredores acudían a vender e mercar, mentres os artesáns e xastres aproveitaban a afluencia de xente para ofrecer os seus produtos. Co paso do tempo, a feira foise diluíndo e a romaría tornouse máis festiva e relixiosa, aínda que aínda hoxe pervive un pequeno mercado de artesanía e produtos típicos durante a celebración.

A figura de Santa Mariña, virxe e mártir do século II, é particularmente venerada en Bóveda. A lenda conta que a santa apareceu na fonte milagreira para curar a un pastor coxo. Desde entón, o manancial é obxecto de devoción e, durante a romaría, os asistentes botan pan e moedas na auga como ofrenda. A tradición tamén inclúe a bendición do gando e dos campos, un rito ancestral de protección das colleitas e dos animais que lembra a estreita relación entre a relixión popular e o ciclo agrícola.

Data e Programa da Festa

A Romaría de Santa Mariña de Bóveda celébrase cada 18 de xullo. Se este día coincide en laborable, a festa principal mantense no 18, aínda que o fin de semana anterior ou posterior adoitan organizarse actividades complementarias para facilitar a asistencia de visitantes. O programa comeza ao amacer, cando as campás da igrexa convocan os devotos. A continuación, detallamos o programa típico da romaría, aínda que pode variar lixeiramente segundo a organización anual.

• 08:30 horas – Repique de campás e apertura do santuario. Os primeiros romeros xa se achegan para beber da fonte e facer as súas ofrendas.
• 10:00 horas – Misa solemne cantada na igrexa de Santa Mariña, presidida polo párroco de Bóveda e concelebrada por sacerdotes das parroquias veciñas. Durante a misa, béndense as augas e os panos cos que logo se curaren os doentes.
• 11:30 horas – Procesión pola aldea de Bóveda. A imaxe de Santa Mariña, portada por catro mulleres vestidas de branco, percorre as rúas entre cantos de pandeiro e foguetes. A comitiva para en varios cruceiros e fontes para rezar e bendicir o termo.
• 13:00 horas – Xantar campestre nos terreos da contorna da igrexa. As familias e grupos estenden mantóns e toallas na herba e comparten comida e bebida. É costume levar viño, empanada, queixo e doces caseiros.
• 16:00 horas – Actuación de grupos de música tradicional galega: pandeiretas, gaitas e corais. Tamén hai bailes e xogos populares para os máis cativos (carreiras de sacos, tiro de corda, cucaña).
• 18:00 horas – Sesión de verbena a cargo dun grupo de orquestra ou quinteto, que anima a tarde con pasodobres, muiñeiras e música actual. A verbena prolongase ata a medianoite.
• 20:00 horas – Ofrenda floral a Santa Mariña e queima de fogos de artificio no adro da igrexa.
• 23:00 horas – Últimos bailes e despedida da romaría. Moitos asistentes quedan a durmir en vivendas particulares ou en aloxamentos próximos, pois ao día seguinte hai continuación nalgúns casos con misa de difuntos e romaría pequena.

Ademais, durante toda a xornada funciona un bar solidario organizado pola asociación de veciños, con bebidas e petiscos a prezos populares. Non faltan os postos de artesanía (cerámica, xoiaría de cunchas, cestos) e produtos locais como mel, licor café e filloas.

Gastronomía da Romaría

Como en toda romaría galega que se prece, a gastronomía ocupa un lugar central na celebración de Santa Mariña de Bóveda. O día 18 de xullo é unha xornada de abundancia na que as mesas se enchem dos productos máis representativos da terra luguesa. O prato rei é a empanada de millo, rechea de carne de porco, cebola e pemento, cocida en forno de pedra e servida en grandes pezas que se comparten entre familia e amigos. Tamén son típicas as empanadas de zamburiñas e de atún, aínda que a de carne é a máis tradicional nesta zona.

Outro alimento imprescindible é o lacón con grelos, prato de cocido galego que adoita prepararse o día anterior e que se come frío ou temperado durante o xantar campestre. As filloas, doces ou salgadas, son a sobremesa máis estendida; cócense en directo no adro da igrexa por mulleres da parroquia que ofrecen filloas con mel, nata ou chocolate. O queixo de tetilla e o mel de Bóveda (de abellas que pastan nos montes de Louzara) completan a oferta doce.

Para beber, o viño branco da Ribeira Sacra (subzona de Amandi) e o albariño das Rías Baixas son os máis demandados, pero tamén hai quen opta pola queimada con augardente de herbas, preparada ao lume durante a verbena. A tradición manda que durante a queimada se recite o esconxuro para afastar os malos espíritos e as meigas, un espectáculo que atrae a curiosos e fotografías. Como aperitivo, non faltan as cuncas de caldo galego (con grelos, pataca e unto) e as empanadiñas de berberechos.

A feira gastronómica paralela á romaría permite aos asistentes adquirir produtos para levar para a casa: embutidos (chourizo, cecina, botelo), pan de millo, tortas de manteiga e rosquillas de anís. Todo isto nun ambiente de confraternidade que fai da comida un ritual de identidade e pertenza.

Aloxamento en Bóveda e Arredores

A parroquia de Bóveda dispón de poucos aloxamentos propios, pero a súa proximidade á cidade de Lugo (a uns 15 km) permite acceder a unha ampla oferta de turismo rural e hoteleiro. A continuación, ofrecemos algunhas recomendacións para durmir durante a romaría.

• Casa Rural Os Vilares – Situada na aldea dos Vilares, a 5 km de Bóveda, é unha antiga casa labrega restaurada con cociña común e lareira. Dispón de 4 cuartos dobres e capacidade para 10 persoas. Ideal para grupos que buscan autenticidade. Prezo por noite: 60-80 €.
• Hotel Rural Pazo de Bóveda – No centro da parroquia, a 10 minutos andando da igrexa. É un pazo do século XIX con xardíns e piscina. Ofrece 12 habitacións con baño completo e restaurante propio. Ao ser o máis próximo, as reservas con meses de antelación son recomendables. Prezo: desde 85 €.
• Pensión San Marcos – En Lugo cidade, r/ San Marcos, 24. Pensión sinxela pero limpa e ben comunicada. Habitacións dobres con baño e TV. Prezo: 40-50 €. A 15 minutos en coche de Bóveda.
• Camping Municipal de Lugo – Para os que prefiren unha opción económica e con espazo para caravanas ou tendas. Está na Avda. de Madrid, a 20 km de Bóveda. Dispón de duchas, supermercado e área de autocaravanas. Prezo por parcela: 12-18 €.
• Casas de Turismo Rural en Lamas – A 5 km ao leste de Bóveda, a aldea de Lamas conta con varias casas de aluguer integral (catro ou seis prazas) que se alugan por fins de semana ou por días. Preguntar na Oficina de Turismo de Lugo.

Recomendamos facer a reserva con tempo, xa que a romaría atrae a moitos visitantes de toda Galicia e as prazas nos aloxamentos máis próximos voan. Se prefires unha experiencia máis auténtica, podes contactar coa asociación de veciños de Bóveda, que ás veces ofrece acollemento en casas particulares para peregrinos ou grupos organizados.

Como Chegar a Bóveda (Lugo)

A parroquia de Bóveda localízase no concello de Lugo, a uns 15 km ao sur da cidade. A romaría celébrase na contorna da igrexa de Santa Mariña, sinalada nas estradas comarcais. Existen varias vías de acceso:

• En coche: Desde Lugo capital, tómase a estrada LU-530 en dirección a Sarria. A 10 km, á altura do lugar de Vilapene, desvío á esquerda pola LU-P-2901 que leva directamente a Bóveda (3 km). O percorrido total é duns 20 minutos. Durante o día da romaría, habilítanse aparcadoiros provisionais en leiras e campos próximos. É recomendable chegar cedo para evitar atascos (sobre as 09:00).
• En autobús: A empresa Monbus ofrece servizo desde a estación de autobuses de Lugo a Bóveda (liña Lugo-Sarria). O bus para na estrada LU-530, a 2 km da igrexa. Desde a parada, pódese ir a pé (20 minutos) ou coller un autobús lanzadeira que a organización pon en marcha cada hora (só o día da romaría). Horarios de ida: 08:15, 10:30, 12:45; volta: 17:00, 19:30, 22:00. Prezo do billete: 2,50 €.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é a de Lugo (liña A Coruña-Madrid). Desde alí, autobús urbano (liña 5) ata a estación de autobuses e conexión con Bóveda. Existe un servizo de taxi desde Lugo por uns 20 €.
• En bicicleta: A ruta desde Lugo é chaira e transcorre por estradas secundarias con pouco tráfico (30 km ida e volta). É unha opción popular entre os cicloturistas, que poden deixar a bicicleta en aparcadoiros vixiados.
• A pé: Para os peregrinos que queiran facer o Camiño de Santiago (variante do Camiño Primitivo), existe un ramal que pasa por Bóveda. A romaría é un bo momento para unha parada espiritual na igrexa.

Para máis información, pódese contactar coa Oficina de Turismo de Lugo (981 27 23 00) ou coa Asociación de Amigos da Romaría de Bóveda (Facebook: Romaría Santa Mariña Bóveda). A organización recomenda non levar vehículos grandes (autocaravanas) fóra das zonas habilitadas debido ao estreito das rúas.

Patrimonio e Natureza: O Valor Engadido da Romaría

A igrexa de Santa Mariña de Bóveda é, por si mesma, un atractivo turístico de primeiro orde. A súa arquitectura prerrománica, con restos romanos e visigodos, convértea nun fito histórico

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas