Romaría de San Lázaro de Brión: unha xornada de fe e tradición no corazón de Galicia
A Romaría de San Lázaro de Brión é unha das celebracións máis senlleiras do calendario festivo galego. Cada ano, milleiros de persoas acoden a esta parroquia do concello de Brión para render homenaxe ao santo leproso, San Lázaro, nunha mestura de devoción popular, gastronomía, música e encontro social. A romaría ten lugar nun fermoso contorno natural, rodeada de bosques e campos que durante eses días se enchen de vida, cor e olor a incenso e a comida tradicional.
Esta festa non só representa un acto relixioso, senón tamén unha oportunidade única para coñecer a fondo a cultura galega, desde as súas danzas ata os seus pratos máis representativos. Ao longo deste artigo, percorreremos a súa historia, as datas clave, o programa de actos, a gastronomía típica do evento, así como as opcións de aloxamento e as mellores rutas para chegar ata alí.
Historia da Romaría de San Lázaro de Brión
A orixe da romaría remóntase a varios séculos atrás, cando a figura de San Lázaro comezou a ser venerada nesta zona de Galicia. segundo a tradición, San Lázaro é o santo protector dos leprosos e dos enfermos da pel, e a súa imaxe está ligada a milagres de curación. Na parroquia de Brión, a devoción popular foise consolidando arredor dunha capela ou ermida dedicada ao santo, da que se teñen rexistros documentais desde o século XVII.
Conta a lenda que unha grave epidemia de lepra asolou a comarca no pasado, e os veciños, desesperados, encomendáronse a San Lázaro. Ao cesar a enfermidade, a gratitude materializouse nunha romaría anual que se foi enriquecendo con rituais como a bendición dos animais, herdanza das antigas feiras de gando. Co paso do tempo, a festa foise secularizando sen perder o seu carácter relixioso: xunto á misa e a procesión, apareceron postos de venda, xogos populares, bailes e unha variada oferta gastronómica que hoxe en día atrae a visitantes de toda Galicia e de máis alá.
Outro elemento histórico relevante é a presenza da Orde de San Lázaro, que durante a Idade Media tivo hospitais para leprosos en varios puntos do Camiño de Santiago. Aínda que non existe constancia dun lazareto en Brión, a influencia da ruta xacobea puido favorecer a difusión do culto. Hoxe, a romaría segue sendo un punto de encontro para peregrinos que, camiño de Santiago, fan un alto para pedir protección ou agradecer favores.
Data de celebración
A Romaría de San Lázaro de Brión celébrase habitualmente o segundo domingo do mes de agosto, aínda que algúns anos se axusta a festividade ao sábado máis próximo para facilitar a asistencia. Esta data foi escollida por tradición, xa que é un período de bo tempo e de vacacións, o que favorece a participación de xente nova e de familias enteiras. Non obstante, convén consultar o programa oficial do Concello de Brión cada ano para confirmar o día exacto, xa que puntualmente pode variar por razóns litúrxicas ou de organización.
A duración da romaría adoita ser dun día, desde primeira hora da mañá ata ben entrada a noite. Con todo, moitos visitantes aproveitan para prolongar a estancia durante a fin de semana completa, participando noutros actos paralelos como verbenas nocturnas ou rutas de sendeirismo polos arredores.
Programa de actos
O programa da Romaría de San Lázaro de Brión combina actos relixiosos con actividades lúdicas e culturais. A continuación, repasamos os momentos máis destacados:
- Misa solemne e procesión: A xornada comeza coa celebración da Eucaristía na capela de San Lázaro, oficiada por un sacerdote que bendice os alimentos e os animais. Tras a misa, a imaxe do santo percorre as rúas da parroquia nunha procesión acompañada por músicos, danzantes e fieis que portan candeas e ofrendas.
- Bendición dos animais: Un dos rituais máis emotivos. Os veciños traen os seus animais de compañía (cans, gatos, cabalos) e tamén gando vacún e ovino para que sexan bendicidos, pois San Lázaro é tamén protector dos animais. Este acto atrae a curiosos e fotógrafos.
- Feira e mercado artesanal: Nas inmediacións da igrexa instálanse postos de venda de produtos artesanais: cerámica, cestos, queixos, mel, doces e licores. Tamén hai postos de roupa e obxectos relixiosos.
- Actuacións musicais e baile: Ao mediodía e pola tarde, grupos de música tradicional galega (gaitas, pandeiros, acordeóns) amenizan a contorna. Organízanse bailes populares con participación do público, especialmente a “muiñeira” e a “jota” galega.
- Xogos populares e actividades infantís: Para os máis pequenos, hai carreiras de sacos, tiro de corda, xogos de mesa e inchables. Os maiores participan en torneos de dominó ou partidas de cartas.
- Verbena nocturna: Ao caer a noite, celébrase unha verbena con orquestra ou grupo musical que prolonga a festa ata altas horas. É o momento ideal para desfrutar da gastronomía local nun ambiente festivo.
Ademais, non é raro que dentro do programa se inclúa unha misa de honra polos devotos finados e unha ofrenda floral ao santo.
Gastronomía típica da romaría
Un dos grandes atractivos da Romaría de San Lázaro de Brión é a súa oferta gastronómica, que representa o mellor da cociña tradicional galega. Nestas xornadas, os postos e as tendas de campaña ofrecen unha gran variedade de pratos que deleitan a todos os asistentes:
- Pulpo á feira: O prato estrela. Cociñado en caldeiras de cobre, aderezado con aceite de oliva, pemento e sal gordo. Sérvese en cuncas de madeira con pan de millo.
- Empanada galega: De carne, atún, xoubas ou berberechos. É un clásico que se pode degustar en calquera hora do día.
- Churrasco e costeladas: As grelladas enchen o aire de fume e aromas. A carne de porco e de tenreira é habitual, acompañada de pementos de Padrón e patacas asadas.
- Queixo e mel: Os queixos artesáns da comarca (culler, tetilla) son ideais para picar. O mel de Brión, de gran calidade, véndese en tarros para levar ou se sirve sobre filloas.
- Doces tradicionais: Filloas con azucre, bica (bizcocho), rosquillas e orellas. Todo elaborado con receitas de avós.
- Bebidas: O viño da terra (tinto ou branco) é indispensable, así como a sidra, o licor de café e a queimada, que se prepara ao vivo con rituais de meigas.
Moitos dos produtos pódense adquirir directamente nos postos para levar a casa, especialmente queixos, mel e doces. Non faltan tampouco as pulpeiras que despachan racións sentadas en mesas de madeira ao aire libre.
Aloxamento na zona de Brión
Aínda que a romaría se celebra nun só día, son moitos os que prefiren quedar a durmir para gozar con calma da contorna e das actividades complementarias. Brión e os concellos limítrofes ofrecen diversas opcións de aloxamento:
- Casas de turismo rural: En parroquias como Bastavales, Lestedo ou Brión mesmo, existen casas restauradas con encanto que ofrecen aloxamento en réxime de aluguer por cuartos ou enteiras. Son ideais para grupos ou familias.
- Pensións e hostais: No centro do concello e nas inmediacións da romaría hai pensións sinxelas que ofrecen habitacións con baño compartido ou privado. Prezos moderados e trato familiar.
- Hoteles en Santiago de Compostela: A 20 quilómetros de Brión, Santiago conta cunha ampla oferta hoteleira de todas as categorías. Moitos visitantes escollen esta opción para combinar a romaría cunha visita á catedral.
- Camping: Existen áreas de autocaravanas e algún camping próximo, como o de Rois ou o de Padrón, a menos de 15 minutos en coche.
Recoméndase reservar con antelación, especialmente durante a semana da romaría, xa que a demanda aumenta considerablemente. Os prezos varían entre os 40 e os 80 euros por noite en pensións, e poden chegar aos 120 euros en hoteis de Santiago.
Cómo chegar á Romaría de San Lázaro de Brión
Brión está situado na comarca de Bergantiños? Non, Brión pertence á comarca de Compostela, na provincia da Coruña. As vías de acceso son boas e cómodas, tanto para vehículos particulares como para transporte público:
- En coche dende Santiago de Compostela: Coller a AP-9 dirección Vigo (ou a autovía de acceso a Santiago) e despois a saída cara a Brión. Tamén se pode ir pola N-550 ata o cruzamento coa C-543. O percorrido leva uns 20-25 minutos. Hai aparcadoiros habilitados nas aforas da romaría.
- En coche dende A Coruña: Tomar a AP-9 en dirección sur ata a saída de Brión (saída 60). O traxecto dura aproximadamente 40 minutos.
- En autobús dende Santiago: A empresa Monbus ofrece liñas regulares que comunican Santiago con Brión varias veces ao día. A parada máis próxima é a de Bastavales ou a de Lestedo, a uns 2 km do lugar da romaría. Na propia festa adoitan habilitarse servizos especiais de ida e volta.
- En tren: A estación máis próxima é a de Santiago de Compostela (a 20 km). Desde alí, pódese alugar un coche ou coller un autobús.
- En bicicleta: Moitos peregrinos do Camiño de Santiago (Variante Espiritual) pasan por Brión, polo que é unha opción ecolóxica e saudable para acudir á romaría.
Unha vez en Brión, a festa está sinalizada con carteis e bandeiras. O recinto principal é a contorna da igrexa e a carballeira anexa, onde se concentran os postos e as actividades.
Conclusión
A Romaría de San Lázaro de Brión é máis que unha festa relixiosa: é un símbolo da identidade galega, un punto de encontro