Rapa das Bestas en Sabucedo: caballos salvajes y valor tradicional

Rapa das Bestas en Sabucedo: cabalos salvaxes e valor tradicional

No corazón da comarca de Tabeirós-Terra de Montes, no concello pontevedrés da Estrada, celébrase cada mes de xullo un dos eventos máis espectaculares, visceralmente potentes e profundamente arraigados de cantos conforman o calendario festivo de Galicia. A Rapa das Bestas de Sabucedo non é un simple espectáculo; é unha demostración de forza, destreza e respecto pola natureza que se mantén intacta a través dos séculos. Neste recuncho de Galicia, o ser humano e o cabalo conviven nunha batalla que non é de dominio, senón de supervivencia e tradición.

Diferentemente doutras rapas que se celebran en diversas localidades galegas, en Sabucedo o protagonismo recae de forma exclusiva sobre os aloitadores. Non se utilizan cadeas, nin背景下cordas, nin ferramentas de suxeición de ningún tipo. Os homes e mulleres, divididos en parellas, enfróntanse corpo a corpo cos equinos nun rectángulo de terra baleira, utilizando unicamente a súa intelixencia, axilidade e valentía para derrubar e rapar as bestas. Este carácter único converte a nosa Rapa nun evento de Interese Turístico Internacional.

Historia e orixes dun loita ancestral

A orixe da Rapa das Bestas en Sabucedo pérdese na néboa dos tempos, aínda que os historiadores sitúan o seu xerme hai máis de catrocentos anos. A tradición naceu da pura necesidade práctica. Durante séculos, os cabalos viviron en estado semisalvaxe nas serras e montes circundantes, organizados en mandas lideradas por un garañón. Unha vez ao ano, os veciños subían aos cumes para recoller estes animais, marcales co ferro da propiedade, desparasitalos e, sobre todo, rapar as súas crinas e colas.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

A crina e a cola do cabalo galego eran produtos de inmenso valor económico. A seda de cabalo utilizábase para elaborar finísimos tecidos, para a confección de colchas, almofadas e, moi especialmente, para as cordas dos instrumentos musicais e os manguitos das campanas. Este traballo comunal, coñecido como «facer o curro», permitía controlar a poboación equina, curar feridas e asegurar a propiedade do gando, nunha terra onde o lobo e a escaseza de recursos eran ameazas constantes.

O que comezou como unha xornada de traballo duro e pragmático transformouse co paso das xeracións nun evento social e cultural de primeira orde, onde a destreza física se converteu en motivo de orgullo veciñal. O acto de derribar un cabalo cunha man no lombo do animal e outra na cola, coñecido como «o pecho» e «o sobaco», segue sendo a crista da destreza do aloitador.

Data: Cando visitar Sabucedo

A Rapa das Bestas de Sabucedo celébrase tradicionalmente na fin de semana do primeiro, segundo ou terceiro domingo de xullo. O comezo da festa está suxeito á liturxia tradicional, marcado pola «Misa do Gañán» na pequena igrexa parroquial. As festas principais adoitan durar catro días, comezando o xoves pola noite e rematando o domingo, co momento máis multitudinario na mañá do domingo, co espectacular «curro». Recomendamos sempre confirmar as datas exactas no sitio oficial do Concello da Estrada ou na páxina web da Asociación O Braveito, pois poden variar lixeiramente cada ano.

Programa: O ritual do curro

As xornadas festivas en Sabucedo están cheas de actos que combinan o lúdico, o relixioso e o puramente tradicional.

• A Rapa no Monte: Días antes do curro principal, os aloitadores e os xente soben aos montes de Sabucedo para arrear as bestas. É un traballo extenuante que pode durar horas, empurrando as mandas de cabalos cara ao curro pechado na aldea.
• A Misa do Gañán: O domingo pola mañá celébrase unha misa na honra de San Lourenzo, patrón de Sabucedo. É costume que os gañáns e aloitadores asistan coa súa mellor vestimenta tradicional, dalgunha vez cos seus chíscaros (panos brancos) e sombreiros, bendicindo os animais antes do inicio do espectáculo.
• O Curro: É o momento cume. Ás 10:00 ou 11:00 horas da mañá, o rectángulo de terra encha de area onde se celebra o curro énchese de público nas bancadas. Os aloitadores, vestidos de branco e cos seus distintivos, entran no curro e comeza a «loita». É posible ver pelexas espectaculares onde o aloitador debe evitar as cozadas e, ao mesmo tempo, suxeitar ao animal. As agudas crinas dos garañóns son cortadas coas tesoiras, deixando ao animal máis limpo e aliviado do calor.
• Arrieiro e verbena: Á noite, Sabucedo énchese de música. Son típicas as orquestras tradicionais galegas e as charangas que fan bailar aos asistentes ata a madrugada na praza da aldea.

Gastronomía de Tabeirós: O sabor da tradición

Non se pode entender unha visita a Sabucedo sen probar a excelente gastronomía da zona, que se basea na cozina tradicional galega, cunha forte presenza de produtos da horta e da cerna.

O prato estrela destas datas é a «Pataca con sangue», tamén coñecida como «Pataca guisada con unto e touciño». Este prato contundente, elaborado con patacas, unto de porco, cebola, allo, folla de loureiro e, en ocasións, chourizo e sangue de porco, é o perfecto combustible para os duros días de traballo no monte. Tamén é imprescindible probar a «Ropa Vella», un prato que se elabora cos restos do cocido galego, esmigallado e refogado.

Para os máis golosos, non se poden perder as Filloas de Sabucedo, elaboradas de forma tradicional con sangue de porco, fariña de trigo e ovos, e fritidas na lareira. A acompañar estes manxares, nada mellor que un bo viño tinto da Ribeira do Ulla ou a quizais unha augardente branca para facilitar a dixestión.

Aloxamento e como chegar

Sabucedo é unha pequena aldea da parroquia de Santiago de Sabucedo, pertencente ao concello da Estrada, a uns 40 quilómetros de Pontevedra e a uns 30 quilómetros de Santiago de Compostela.

Como chegar: A maneira máis sinxela de chegar é en coche. Desde Santiago de Compostela, pode coller a autovía AG-11 en dirección a Ourense, e despois coller a saida 138 en dirección a Tabeirós / A Estrada. A partir de aí, segue as indicativas cara a Sabucedo. Dado o grande número de visitantes durante os días da Rapa, adóitanse habilitar aparcadoiros nas aforas da aldea, con servizo de autobuses lanzadeira.

Aloxamento: Sabucedo dispón de poucos aloxamentos no interior da aldea, case sempre casas rurais que deben reservarse con moitos meses de antelación. Non obstante, na vila da Estrada, a uns 15 quilómetros de distancia, hai unha ampla oferta de hostais, pensións e hoteis. Outra opción moi popular entre os visitantes é aloxarse en Santiago de Compostela ou Pontevedra e facer unha excursión de medio día para asistir ao curro de mañá.

Notas sobre un patrimonio vivo

A Rapa das Bestas de Sabucedo foi declarada en 2012 Festa de Interese Turístico Internacional, un recoñecemento fundamental para un evento que enfronta o reto da modernidade e a despoboación rural. Aínda que nalgunhas edicións se debateu sobre a súa dureza, a realidade é que a tradición mantense grazas ao respecto polo animal e por unhas normas estritas de seguridade vixiladas por médicos veterinarios. Máis alá do espectáculo visual de forza e valentía, a Rapa é a vida mesma: o esforzo comunal, a pasión pola terra e a innegabebele conexión emocional entre un pobo e os seus cabalos salvaxes.

Para calquera amante da cultura, da natureza e da autenticidade, a Rapa das Bestas en Sabucedo é unha experiencia obrigada, unha viaxe no tempo onde o corazón de Galicia late con máis forza coas patas dos seus garañóns.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas