Rapa das Bestas de Candaoso: caballos, monte y tradición viva en Viveiro

«A vibración dos cascos na terra, o alento do monte e a forza dunha tradición que se resiste a desaparecer. Así vivimos a Rapa das Bestas.»

No coração da comarca da Mariña, en plena provincia de Lugo, o concello de Viveiro atesoura un dos eventos máis potentes e visuais do etnográfico galego: a Rapa das Bestas de Candaoso. Moi lonxe de ser un simple espectáculo para turistas, esta celebración é unha demostración de forza, respectada conexión entre o ser humano e a natureza, onde os cabalos salvaxes son os auténticos protagonistas. A través deste artigo, convidámosche a coñecer a fondo unha das rapas máis coñecidas de Galicia, repasando a súa historia, o programa habitual, a gastronomía da zona e todo o que precisas saber para vivir esta experiencia en primeira persoa.

Historia e orixes da Rapa das Bestas

A tradición das Rapas das Bestas en Galicia ten unha orixe ancestral, profundamente ligada á propiedade comunal e á economía agropecuaria. Nos montes de Candaoso (pertencentes á parroquia de Galdo), os cabalos viven en estado semisalvaxe, coñecidos como bestas ou garranos. Historicamente, unha vez ao ano, os propietarios destes animais (os «besteiros») organizaban unha batida para reúne-los, baixalos do monte e traelos a un curro pechado.

O obxectivo principal desta práctica era, e segue sendo, puramente práctico e sanitario. Unha vez os equinos están encerrados no curro, procédese á talla ou rapado das crinas (daí o nome de «rapa»). Este acto serve para marca-los animais máis novos, identificar a que dono pertencen, así como para desparasitalos e realizar un control veterinario. Ademais, é o momento idóneo para castrar os machos que non van ser destinados á reprodución, garantindo así a orde e a viabilidade da manda.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

A Rapa de Candaoso distínguese pola brutal cantidade de cabalos que chegan a congregarse (a miúdo superando o cento ou os douscentos exemplares) e polo espectáculo visual e auditivo que supón. O bramido dos garañóns, o po levantado polas pezuñadas e a coraxe dos homes no interior do curro, agarrando as bestas coas mans, conforman unha carteira de imaxes inesquecibles que nos conecta directamente cos nosos devanceiros. É unha loita limpa, onde o respecto ao animal é a norma suprema; un home xurdiu como vencedor non por facerlle dano á besta, senón por demostrar destreza, axilidade e fortaleza física.

Data oficial: Cando se celebra?

A Rapa das Bestas de Candaoso ten un calendario fixo que se repite ano tras ano. Esta cita ineludible celébrase sempre o primeiro domingo de setembro. É unha data estratéxica, pois coincide co final do verán e serve como un gran brote de ouro para a tempada estival en Viveiro. Ao tratarse dun evento ao aire libre e moi condicionado pola climatoloxía e os ciclos da natureza, manter a data a principios do mes nove é unha garantía de que o tempo acompaña e os cabalos xa remataron a súa etapa de cría principal na montaña.

Programa de actos: O que non podes perderte

Aínda que a xestión do evento pode variar lixeiramente dun ano para outro, a esencia do programa mantense intacta. A xornada adoita estar concibida para que tanto os veciños como os visitantes poidan gozar da tradición en todo o seu esplendor. O fío condutor dos actos é o seguinte:

• 01:00 – 03:00 | A Alborada: A xornada comeza moi cedo na madrugada do sábado ao domingo (ou na mesma mañá do domingo). Veciños e propietarios soben aos montes de Candaoso para comezar a batida. Con pitos, berros e perros pastores, van conducindo as mandas de cabalos dende as zonas máis altas ata o val onde se atopa o curro.
• 08:30 – 09:30 | A Chegada ao Curro: É o momento máis bucólico e emocionante. Ver centos de cabalos baixando en liberdade polos sendeiros do monte, rodeados de brétema matinal, é unha auténtica marabilla visual.
• 10:00 – 14:00 | A Rapa no Curro: O corazón da festa. O recinto péchase e comeza a acción. Os «agarrafadores» (os homes encargados) entran no curro para suxeitar os cabalos polas crinas e orellas, dominalos momentaneamente e proceder á rapada. Os visitantes poden observar esta loita dende as ladeiras naturais ou valados habilitados para tal efecto. É costume que tamén se faga unha mostra de doma natural galega.
• 14:30 | Xantar Popular: Unha vez finalizada a xornada no curro, a tradición marca que hai que recuperar forzas. Adoita organizarse un gran xantar de confraternización no que non faltan as racións de carne ao estilo da zona, acompañadas de viño e bo humor.

Gastronomía de Viveiro: O que probar

Se hai algo que marca o ritmo de calquera festa en Galicia é a súa gastronomía, e a Rapa das Bestas non é unha excepción. A Mariña lucense é un paraíso para os amantes do bo comer. Aprendendo da tradición, o concello de Viveiro ofrece unha cociña mariñeira e de interior que deixa a ninguén indiferente.

1. A carne de tenreira galega

Na propia comarca prodúcese unha carne de excelencia, protexida baixo a Indicación Xeográfica Protexida (IXP) Ternera Gallega. Grilada ao forno ou á prancha, acompañada de patacas e pementos de Padrón (que tamén se cultivan por estas latitudes), é o prato principal de calquera xantar popular que se precie durante a Rapa.

2. Os mexillóns e os percebes

A proximidade da Ría de Viveiro fai que o marisco destaque nas mesas dos restaurantes locais. Uns mexillóns ao vapor ou unhas fabas con ameixas son as tapas perfectas para comezar. Non esquezas probar tamén os percebes e, se tes sorte, algunhas zamburiñas grelladas con aceite e allo.

3. A empanada

Non pode faltar nunha cita popular unha boa empanada. En Viveiro, as de berberechos, xoubas ou zamburiñas son as raíñas. Feitas cunha masa fariñada依照纺织品 e un recheo suculento (o que se coñece como «escaldada»), son manxar ideal para levala ao curro e comer mentres se agarda a que entren os cabalos.

4. Repostería: Filloas e Leite Frito

Para rematar, a dozura dos postres tradicionais. As filloas (semellantes aos crepes pero feitas con sangue de porco ou masa doce) e o leite frito son as opcións clásicas nos banquetes de Candaoso, xunto cuns churros con chocolate para os máis pequenos (e non tan pequenos) nas barracas da zona.

Aloxamento: Onde durmir en Viveiro

A Rapa das Bestas atrae a centos de persoas, polo que é fundamental reservar aloxamento con antelación. A oferta en Viveiro é ampla e variada, axeitándose a todos os petos.

Hoteis e Pensións

Se buscas confortabilidade, o centro urbano de Viveiro dispón de establecementos de alta calidade. O Hotel Correo ou o Hotel Bo habitacións son excelentes opcións. Moitos deles están situados preto do casco histórico e da ría, permitíndoche gozar dunhas fermosas vistas e estar a só uns quilómetros de distancia dos montes de Candaoso.

Casas Rurais e Turismo Rural

Para unha experiencia máis enraizada co entorno da Rapa, a mellor opción é durmir nunha Casa Rural. As casas tradicionais galegas de pedra, restauradas con todas as comodidades, están espalladas polas parroquias que rodean o curro. Non só estarás máis preto do evento, senón que poderás gozar da paz dos campos lucenses. Procura aloxamentos en Galdo, Chavín ou Valcarría.

Camping e Áreas de Autocaravanas

Para os afeccionados ao turismo itinerante, a comarca conta con campings e áreas habilitadas para autocaravanas. A Área de Autocaravanas de Viveiro adoita estar moi concorrida nestas datas, pero é unha opción moi económica e funcional para familias numerosas.

Cómo chegar a Candaoso

A accesibilidade a Viveiro é relativamente sinxela, aínda que algúns viaxeiros poden atopar as estradas montañosas un pouco retortas.

En Coche

A vía principal para chegar a Viveiro desde o interior de Galicia é a AG-64, unha autovía que conecta Ferrol con Vilalba e que permite chegar facilmente á comarca da Mariña. Desde Asturias ou a Meseta, pódese coller a N-634 ou a autovía do Cantábrico (A-8) ata Rinlo, para logo coller desviacións en dirección a Ribadeo e Viveiro.

Unha vez en Viveiro, para chegar ao lugar de Candaoso (no concello de Ourol, limítrofe e profundamente conectado con Viveiro), débese coller a estrada comarcal que vai cara ao interior, seguindo as indicacións da Policía Local e Protección Civil que se colocan expresamente para o evento.

En Autobús

A compañía ALSA e outras concesionarias locais operan rutas regulares que conectan Viveiro con Lugo, Santiago de Compostela e A Coruña. Durante o período de verán, adoitan aumentar as frecuencias.

En Tren

Viveiro conta cunha fermosa estación de tren, pero é importante saber que forma parte da liña de ferrocarril de vía estreita (FEVE / Renfe Cercanías AM). O «Ferrobús» que conecta Ferrol con Ribadeo ten un percorrido pintoresco pola costa, pero non é a opción máis rápida para quen ven de moi lonxe.

Sexa cal sexa o medio de transporte que elixas, a viaxe a Viveiro sempre será un camiño cheo de fermosas paisaxes do norte de Lugo que anuncian a forza e maxia que che agarda no curro de Candaoso.

En resumo, a Rapa das Bestas de Candaoso non é só unha xornada de espectáculo. É a viva expresión da cultura galega, onde o labor do home se funde coa memoria do monte e a beleza dos animais en estado puro. Anímoste a vir, pero recorda: vén con respeto, bo calzado e moitas ganas de sentir a forza de Galicia.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas