Fiesta del Caldo Gallego en Lalín: sopa, tradición y cuchara

Unha festa con sabor a país

Na comarca do Deza, cada primavera, Lalín convértese na capital do caldo. A Fiesta del Caldo Gallego é máis que unha celebración gastronómica: é unha homenaxe á cociña de aproveitamento, á memoria do lume baixo e ás cucharas de madeira que trouxeron o agarimo a milleiros de fogares. Desde 1970, esta xuntanza reúne veciños e visitantes arredor dun mesmo prato: o caldo, humilde pero profundamente simbólico.

Historia: da necesidade á festa

O caldo de verzas, patacas, feixóns e unto non sempre foi motivo de festa. Durante séculos foi o prato cotián das casas labregas, un xeito de estirar a matanza e encher o estómago. Nos anos 70, un grupo de lalinenses decidiu reivindicar ese legado. Así naceu a festa, coa intención de poñer en valor a gastronomía popular e dinamizar a vila. O primeiro caldo repartiuse nunha ola xigante na Praza da Igrexa. Hoxe, a festa é Festa de Interese Turístico Galego e móvese entre a degustación, a música e as palabras.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Non faltan os xornais da época rexistrando a «batalla da cuchara»: un concurso informal para ver quen papaba máis cunca. O éxito foi tal que a confraría do caldo —non oficiosa, pero si sentida— mantivo viva a chama. A cada edición, o caldo de Lalín é a metáfora dun país que sabe de onde vén.

Cando se celebra: data e programa

A festa ten lugar o último sábado de marzo (nalgunhas edicións, o primeiro de abril, sempre confirmando o calendario oficial). Durante toda a xornada, Lalín respira caldo. O programa comeza cedo, coa preparación do caldo xigante —uns 3.000 litros— nas prazas principais: Manuel Blanco e a do Concello.

• 10:00 h — Apertura da feira de produtos artesanais e alimentación. Postos de pan de Ouro, queixo do Cebreiro, embutidos e, por suposto, os ingredientes do caldo: verzas, grelos, chourizo e unto.
• 12:00 h — Acto institucional e lectura do pregón (a cargo de figuras da cultura ou da cociña galega).
• 13:00 h — Degustación popular. Por un prezo simbólico, sérvese caldo en cuncas de barro (a cuchara é de madeira, non valen metais).
• 16:00 h — Concurso de caldo caseiro: confrarías, asociacións e particulares compiten pola millor receita. O xurado valora o punto de unto, a textura das verzas e o «sabor a lareira».
• 18:00 h — Actuacións de música tradicional: pandeiretas, gaitas e grupos folk. A verbena pecha a xornada.

Ademais, hai actividades para nenos: obradoiros de cociña, xogos populares e contacontos arredor do caldo. Toda a programación é de balde, agás a degustación. Recoméndase chegar cedo para non perder a cuchara.

Gastronomía: máis alá do caldo

Se o caldo é o centro, a festa convértese nunha mostra da mellor cociña de Deza. Os postos de rúa ofrecen empanadas (de zamburiñas, de pescada, de carne ó estilete), chourizos á brasa, grelos con viño, orella, lacón e, para rematar, filloas e orellas de entroido. O viño da terra, da D.O. Ribeira Sacra e do Valdeorras, acompaña todo.

Pero o caldo segue sendo o protagonista. A receita tradicional lalinense leva: feixóns brancos (da zona, se pode ser), patacas, verzas (ou grelos), unto, óso de xamón, chourizo e, ás veces, costela. O segredo está no lume lento e no punto do unto, que lle dá ese brillo e sabor inconfundible. Hai quen lle engade un dente de allo ou unhas gotas de pemento, pero os puristas defenden a receita orixinal: «caldo de tres cachos: un de unto, un de feixón e un de verza».

Para os que queiran levar un anaco a casa, venden caldo envasado —en tarros de cristal— e tamén os ingredientes por separado. As confrarías locais regalan a receita escrita en pergamiño. Unha tradición que se leva na memoria.

Onde durmir: aloxamento en Lalín e comarca

A vila de Lalín dispón de varias opcións para pasar a fin de semana. Dado que a festa atrae milleiros de persoas, é recomendable reservar con antelación. Aquí van algunhas suxestións:

• Pazo de Liñares — Hotel rural de 4 estrelas, a 2 km do centro. Antigo pazo do século XVIII con habitacións amplas, xardín e restaurante de cociña galega. Ideal para parellas ou familias.
• Hotel Torre de Núñez — No centro histórico, a 5 minutos andando da praza. Relación calidade-prezo boa. Ten garaxe privado.
• Casa Rural A Casiña de Donas — En Donas, a 8 km. Aloxamento con encanto, con lareira e comidas caseiras. Moi tranquilo.
• Pensión Ramos — Na estrada principal, económica e con bo trato. Ideal para peregrinos ou viaxeiros con pouco orzamento.
• Albergue de Lalín — No polígono, con 60 prazas. Opción compartida para grupos de amigos ou confrarías.

Tamén hai vivendas turísticas (Airbnb, Ruralca) nos arredores: en Goiás, Dozón ou Rodeiro. A comarca do Deza é tranquila e verde, con rutas de sendeirismo e mosteiros como o de Carboeiro.

Como chegar a Lalín

Lalín está no centro de Galicia, na estrada N-525. É accesible principalmente por estrada e autobús. Non ten estación de tren, pero si boas comunicacións.

• En coche: Desde Santiago de Compostela (45 min) pola AP-9 ata Silleda, despois N-525. Desde Ourense (40 min) pola N-525. Desde Lugo (1 h) pola LU-533.
• En autobús: Empresa Monforte e Freire (liñas Santiago-Lalín, Ourense-Lalín, Pontevedra-Lalín). A estación de autobuses queda a 200 m do centro.
• En avión: Aeroporto de Santiago de Compostela (Lavacolla) a 50 km. Despois coche de alugueiro ou autobús en liña directa a Lalín (1 h).
• En tren: Estación de tren máis próxima en Ourense (40 min) ou en Silleda (servizo ferroviario só de proximidade, non todos os días). Recoméndase o coche ou autobús.

Para a festa, habilitan aparcadoiros disuasorios nas avenidas de acceso. Hai bus lanzadeira dende o polígono e dende o campo da feira. Sinalización específica durante a xornada.

Unha cita coa identidade

A Fiesta del Caldo Gallego non é só unha degustación: é un xesto de memoria. Cada cuncada de caldo leva dentro séculos de traballo, de mulleres diante do lume, de fillos que volvían da escola co frío. É un prato que non se rende á modernidade. En Lalín, cada última semana de marzo, a cuchara é testemuña. E quen a levanta, está a dicir que a tradición non se perde: só se comparte.

Se queres vivir Galicia dende a súa raíz, vén con fame e con ganas. O caldo agarda, e a cuchara, tamén.