Festa dos Fachós en Castro Caldelas: antorchas, fuego y simbología invernal

A finais de xaneiro, cando a noite invernal se estende sobre a serra de San Mamede, a vila de Castro Caldelas vive unha das súas noites máis maxestosas e ancestrais. A Festa dos Fachós, declarada de Interese Turístico de Galicia, converte as rúas empedradas nun río de lume, onde as antorchas (fachós) non só iluminan o camiño, senón que simbolizan a purificación, a renovación e a loita contra a escuridade do inverno.

Unha lumeira no tempo: historia e significado

A orixe da Festa dos Fachós perde no tempo, ligada a ritos pagáns prehistóricos relacionados co solsticio de inverno e o culto ao lume. Coa chegada do cristianismo, a celebración integrouse na festividade de San Sebastián, patrón da vila, celebrado o 20 de xaneiro. Tradicionalmente, interpretábase como un rito de purificación contra a peste e as enfermidades, onde o lume queimaba os males do ano viejo.

Hoxe, o seu significado mantén esa dualidade: é un acto de fe e agradecemento ao santo, pero tamén unha reafirmación da identidade comunitaria. O facho, feito cun pau longo e un feixe de pallas atado no extremo, representa a luz colectiva que vence á escuridade individual. Prendelo e levalo en procesión é un acto de pertenza a Castro Caldelas.

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelos a Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data e protagonista: San Sebastián e a noite do lume

A festa célbrate a noite do 19 de xaneiro, véspera do día de San Sebastián. O punto culminante é a gran queima dos fachós sobre as 22:00 horas, precedida pola misra e a procesión coa imaxe do santo. É un espectáculo emocionante ver como centos de puntos de luz avanzan xuntos pola vila ata confluír nunha única e colossal lumeira no adro da igrexa ou na praza principal.

Programa da festa: ritos, lume e foliada

O día 19 de xaneiro segue un programa cargado de simbolismo e alegría:

• Tarde: Preparación dos fachós. Moitas familias e grupos de amigos elaboran os seus propios fachós, un ritual en si mesmo.
• 18:30 – 19:30: Misa solemne na honra de San Sebastián na Igrexa Parroquial.
• 19:30: Procesión tradicional coa imaxe do santo polas rúas da vila.
• 21:30: Concentración de participantes cos seus fachós no punto de partida (xeralmente na parte baixa da vila).
• 22:00 (aproximadamente): Gran Procisión dos Fachós. As antorchas acéndense e comeza a marcha lumínica ata o lugar designado para a queima colectiva.
• Finalizada a queima: Foliada popular con música tradicional, viño queimado e produtos da terra para celebrar ata altas horas da noite.

Nota: É recomendable confirmar os horarios exactos cada ano co Concello de Castro Caldelas ou a Oficina de Turismo.

Gastronomía invernal para combater o frío

O lume do facho tamén se traslada á cociña. Para combater o frío da noite, a festa ve acompañada dos sabores robustos da gastronomía ourensá de inverno:

• Viño queimado ou augardente: O clásico para entrar en calor.
• Empadada de Bonito ou Lacón con Grelos: Empanadas tradicionais, perfectas para comer de pé.
• Caldo Galego: Un reconfortante esencial en calquera celebración invernal.
• Carne ao Caldeiro: Refleito da cociña colectiva e festeira.
• Doces: Filloas e orellas: Para rematar con algo doce.

Os restaurantes da vila e as sociedades gastronómicas adoitan ofrecer menús especiais para a ocasión.

Onde durmir: aloxamento en Castro Caldelas e contorna

Castro Caldelas, dentro da comarca da Terra de Caldelas, ofrece varias opcións para quedar:

• Casas de Aldea e Aloxamento Rural: A opción máis auténtica, dispersa polas parroquias do concello. Ideal para buscar tranquilidade.
• Hoteis e Pensiones no núcleo urbano: Para quen prefira a comodidade de estar no centro da vila, a pé de todo.
• Campings e Áreas de Autocaravanas: Na contorna, para os amantes da natureza.

Recoméndase reservar con antelación, xa que a festa atrae a numerosos visitantes.

Cómo chegar a Castro Caldelas

Castro Caldelas está no leste da provincia de Ourense. As vías de acceso principais son:

• Por estrada desde Ourense: A máis directa. Tomar a autovía A-52 ( dirección Benavente/Zamora) ata a saída 84 (San Pedro do Sil/Castro Caldelas). Desde alí, uns 20 minutos pola OU-533. Distancia total uns 50 km.
• Desde Monforte de Lemos (Lugo): Seguir a estrada LU. P.-5401/OU-533. Un percorrido de uns 45 minutos por unha estrada sinuosa pero de paisaxes espectaculares.
• En transporte público: A opción é o autobús. Existen servizos regulares desde Ourense coas empresas de transporte da zona. Para maior flexibilidade, o coche de alugueiro ou o privado son recomendables.

Unha vez na vila, o mellor é estacionar nas áreas habilitadas na entrada e subir a pé ao centro histórico, peado durante a celebración.

A Festa dos Fachós é moito máis que un espectáculo pirotécnico. É unha viaxe sensorial ao corazón do inverno galego, onde o lume antigo aínda garda a memoria do community, a superstición e a esperanza na renovación cíclica da natureza. Unha experiencia que quema, no mellor sentido, na memoria de quen a vive.