Festa do Xurelo en Cedeira

A Festa do Xurelo de Cedeira: tradición mariñeira e sabor atlántico

Cedeira, vila mariñeira do norte da Coruña, celebra cada ano unha das festas gastronómicas máis senlleiras do litoral galego: a Festa do Xurelo. Esta exaltación do peixe máis humilde e saboroso da costa atlántica converteuse nun referente turístico e cultural, atraendo a milleiros de visitantes que gozan da súa ambientación popular, da calidade do produto e da hospitalidade dun pobo que mira ao mar con orgullo.

O xurelo (Trachurus trachurus), coñecido noutras latitudes como chicharro ou xarda, é un peixe azul de carne firme e sabor intenso que durante séculos foi a base da alimentación das xentes do mar. En Cedeira, a súa presenza na cociña tradicional é constante: asado, frito, en escabeche ou en empanada. Pero a festa vai máis aló do culinario: é unha homenaxe aos mariñeiros, ás redeiras, aos canteiros e a toda unha cultura que se resiste a desaparecer.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Historia da Festa do Xurelo

A orixe da Festa do Xurelo hai que buscala nos anos finais do século XX, cando un grupo de veciños e comerciantes de Cedeira decidiu poñer en valor un produto que ata entón apenas tiña consideración nas feiras e mercados. Na década de 1990, co auxe do turismo gastronómico, varias vilas costeiras comezaron a organizar certames dedicados a especies locais. Cedeira non foi unha excepción.

Segundo relatan os fundadores, a primeira edición celebrouse en 1995 na Praza do Concello, cunhas poucas grelladas e unha barra de madeira. O éxito foi inesperado: esgotáronse os xurelos antes do mediodía e a xente pediu repetir. A partir de aí, a festa medrou ano tras ano. Na actualidade, está declarada Festa de Interese Turístico de Galicia e conta co apoio da Xunta, do Concello e de distintas asociacións locais.

A evolución da festa reflicte tamén o cambio na percepción do xurelo: de ser considerado “peixe pobre” a converterse nun manxar reivindicado pola alta cociña. Varios cociñeiros con estrela Michelin participaron en edicións anteriores, ofrecendo demostracións e receitas innovadoras. Pero a esencia segue sendo a mesma: o xurelo feito ao momento, acompañado de pan de Cedeira, viño albariño ou cervexa artesá, e o son das pandeiradas e das gaitas.

Cando se celebra: data e horarios

A Festa do Xurelo ten lugar normalmente o primeiro sábado do mes de xullo. A data concreta varía cada ano, pero sempre se enmarca dentro do calendario estival, aproveitando o bo tempo e a afluencia de veraneantes. No ano 2025, a celebración será o sábado 5 de xullo, con actividades dende a mañá ata ben entrada a noite.

O programa oficial comeza ás 11:00 h coa apertura da carpa gastronómica e o sorteo de racións de xurelo entre os primeiros asistentes. Ao mediodía ten lugar a “Xurelada Popular”, con miles de peixes grellados. Pola tarde, obradoiros infantís, música tradicional e, a partir das 20:00 h, verbena coas orquestras locais. Todo isto na zona portuaria e na Alameda do Campo da Feira.

Programa detallado da festa

O programa é amplo e pensado para todas as idades. A continuación, os actos principais dunha edición tipo:

Mañá (11:00 – 14:00 h)

• 11:00 h: Inauguración oficial coa intervención das autoridades locais e a Banda de Gaitas de Cedeira.
• 11:30 h: Demostración de cociña en vivo a cargo do chef Álvaro Villasante (Restaurante O Curral). Elaboración de “xurelo confitado con algas e vexetais”.
• 12:30 h: Comeza a Xurelada Popular. Venda de racións (xurelo grellado, pan, viño ou refresco) a prezos populares.

Tarde (16:00 – 20:00 h)

• 16:00 h: Obradoiros infantís de redeiras e artesanía mariñeira.
• 17:30 h: Concurso de empanadas de xurelo (con premios ás mellores receitas).
• 19:00 h: Actuación do grupo de pandereteiras “As Xureleiras”.

Noite (20:30 – 00:00 h)

• 20:30 h: Cea popular con produtos locais (pulpada, carne ao caldeiro, xurelo en escabeche).
• 22:00 h: Verbena coa Orquestra “Mar de Ardora” e queimada final.

Nota: O programa pode sufrir modificacións. Recoméndase consultar a páxina web do Concello de Cedeira uns días antes.

Gastronomía: máis aló do xurelo grellado

Se algo define a Festa do Xurelo é a súa oferta gastronómica. O prato rei é, sen dúbida, o xurelo asado nas brasas, sazonado con sal gordo e acompañado de pementos de Padrón e cachelos. Pero hai moito máis:

• Xurelo frito: especialidade dos bares da vila, cunha textura crocante.
• Empanada de xurelo: con cebola, pemento e tomate, un clásico.
• Xurelo en escabeche: conserva artesanal que se pode mercar para levar.
• Xurelo afumado: elaborado nos fumadoiros de Cedeira, con madeira de carballo.

Os viños recomendados son os brancos da Denominación de Orixe Rías Baixas (Albariño, Godello) ou os tintos da Ribeira Sacra. Como sobremesa, non faltan as filloas, o queixo de San Simón e a tarta de mazá.

Ademais, durante a festa instálase unha feira de produtos agroalimentarios onde se poden degustar e mercar conservas, mel, licores caseiros e pan de Cedeira (famoso pola súa codia dura e miolo esponxoso).

Aloxamento: onde durmir en Cedeira

Cedeira conta con opcións de aloxamento para todos os petos, dende hoteis con encanto ata casas rurais. A continuación, algunhas recomendacións:

• Hotel A Ría (rúa Real, 12): hotel de 3 estrelas con vistas ao porto. Habitacións dobres desde 70 €/noite.
• Casa do Mar (lugar de Teixido): casa rural con xardín e piscina. Ideal para familias. Prezos desde 50 € por persoa.
• Pensión O Xurelo (rúa do Porto, 5): pensión económica con restaurante propio. Habitacións desde 40 €.
• Apartamentos Mar de Ardora (zona da Praia de Cedeira): apartamentos turísticos con cociña. Dende 90 € a noite (mínimo 2 noites).

Se se prefire un ambiente máis tranquilo, nos arredores (San André de Teixido, Pantín) hai casas de turismo rural. É aconsellable reservar con antelación, especialmente en xullo.

Como chegar a Cedeira

Cedeira está situada a uns 70 km de Ferrol e a 90 km de Santiago de Compostela. As vías de acceso son:

En coche

• Dende Ferrol: tomar a N-651 ata Valdoviño, logo a AC-862 (45 minutos).
• Dende A Coruña: AP-9 ata Ferrol e seguir indicacións (1 hora 15 min).
• Dende Santiago: AP-9 dirección Ferrol, saída 25 (1 hora 30 min).

En autobús

• Liña regular dende Ferrol (Monbus) con saídas cada 2 horas. Billete de ida: 3,50 €.
• Dende A Coruña: autobús directo os sábados (só durante o verán).

En avión

O aeroporto máis próximo é o de A Coruña (LCG), a 80 km. Dende alí, alugar un coche ou coller autobús a Ferrol (1 hora).

En tren

A estación de ferrocarril de Ferrol ten conexións co resto de Galicia. Dende Ferrol, autobús ou taxi ata Cedeira (20 km).

Unha vez na vila, todo se pode percorrer a pé. A zona da festa (porto e Alameda) está ben sinalizada.

Consellos prácticos para gozar da festa

• Chegar cedo para conseguir mesa na carpa (a primeira hora hai menos aglomeracións).
• Levar roupa fresca e calzado cómodo, pois o chan é de lousa nalgunhas zonas.
• Probar os xurelos en distintas preparacións: o afumado e o frito son imperdibles.
• Participar no concurso de empanadas: aínda que non se gañe, as degustacións son gratuítas.
• Se se viaxa con nenos, os obradoiros de redeiras son un acerto.
• Non esquecer a cámara de fotos: as vistas da ría e a animación popular merecen un recordo.