Festa do Xamón de A Estrada: xamón cocido e feira gastronómica

Festa do Xamón de A Estrada: tradición e sabor no corazón de Galicia

A Festa do Xamón de A Estrada é unha cita ineludible para os amantes da gastronomía galega. Esta celebración, que xira arredor do xamón cocido artesanal, converteuse nun dos eventos máis emblemáticos do calendario festivo da comarca de Tabeirós-Terra de Montes. Cada ano, veciños e visitantes reuníronse para gozar dunha xornada de feira, música e, por suposto, do sabor inconfundible dun dos produtos máis apreciados da cociña tradicional: o xamón cocido estradense. A festa non só é un escaparate da excelencia culinaria, senón tamén unha homenaxe á cultura labrega e ao traballo dos artesáns que manteñen vivo este oficio.

O evento ten lugar no centro urbano de A Estrada, nun ambiente festivo que combina postos de venda, degustacións, actuacións musicais e actividades para todas as idades. A organización corre a cargo do Concello de A Estrada, coa colaboración de asociacións locais e produtores da zona. A Festa do Xamón non só promove o produto estrela, senón que tamén pon en valor outros produtos da Terra: queixos, embutidos, viños, doces e artesanía. É, en definitiva, unha celebración do gusto e da identidade galega.

Historia da Festa do Xamón de A Estrada

A tradición do xamón cocido en A Estrada remóntase a varias xeracións atrás, cando as matanzas do porco eran un ritual doméstico que aseguraba o abastecemento de carne durante o inverno. As familias preparaban o xamón cunha receita sinxela: sal, loureiro, pementa e unha cocción lenta que daba como resultado unha carne tenra, suculenta e chea de sabor. Co paso do tempo, esta preparación foi perfeccionándose e pasou de ser un alimento caseiro a un produto artesanal de recoñecido prestixio.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

A festa naceu a finais dos anos 80, impulsada por un grupo de produtores locais e o Concello, como unha forma de dar a coñecer este manxar e de promocionar a comarca. A primeira edición foi un éxito rotundo, e desde entón non deixou de crecer. Hoxe en día, a Festa do Xamón de A Estrada é un referente dentro do calendario gastronómico galego, atraendo a milleiros de persoas de toda Galicia e de fóra dela. No ano 2023, a celebración foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, un recoñecemento que subliña a súa importancia cultural e económica.

Un dos fitos máis importantes da súa historia foi a creación da Marca de Garantía Xamón de A Estrada, que asegura a orixe e a calidade do produto. Os xamóns que se venden na festa deben cumprir uns estritos estándares: proceder de porcos criados en Galicia, ser cocidos artesanalmente sen aditivos e presentar un sabor e textura característicos. Este selo de calidade contribuíu a consolidar a fama do xamón estradense e a diferenciarse doutros xamóns cocidos do mercado.

Data de celebración

A Festa do Xamón de A Estrada celébrase cada ano no terceiro fin de semana de outubro. As datas concretas varían lixeiramente, pero a organización adoita confirmalas con varios meses de antelación. En 2024, a festa terá lugar os días 19 e 20 de outubro. O sábado comeza pola tarde coa apertura dos postos e actividades infantís, e o domingo é o día grande, coa xornada de degustación intensiva e a feira de produtos locais.

É recomendable consultar a páxina web oficial do Concello de A Estrada ou as redes sociais do evento para estar ao tanto de calquera cambio. A coincidencia co outono é ideal, xa que o clima fresco convida a gozar de pratos quentes e a pasear polas rúas sen as aperturas do verán. Ademais, nesa época do ano os campos galegos ofrecen unha paisaje espectacular, con castiñeiros e carballeiras cubertas de cores outonais.

Programa de actividades

Sábado (19 de outubro de 2024)

• 17:00 h. Apertura da feira de produtos artesanais e gastronómicos na Praza do Concello.
• 17:30 h. Obradoiro infantil de cociña tradicional: «Como se fai un xamón cocido?» (con inscrición previa).
• 19:00 h. Exhibición de corte de xamón a cargo de mestres cortadores.
• 20:00 h. Degustación popular de xamón cocido con pan de Cea e viño da Denominación de Orixe Ribeiro.
• 21:00 h. Actuación musical coa banda tradicional «Os Estradenses».
• 23:00 h. Folión nocturno con grupos de gaitas e percusión.

Domingo (20 de outubro de 2024)

• 10:00 h. Apertura da feira e postos de venda.
• 11:00 h. Xornada de portas abertas na Fábrica de Xamóns Artesanais «Xamóns da Estrada» (r/ Rosalía de Castro, 12).
• 12:00 h. Concurso de tapas con xamón cocido, con premio ao mellor bocado.
• 13:00 h. Ruta de degustación: percorrido por catro establecementos hostaleiros que ofrecen pratos especiais con xamón cocido.
• 14:00 h. Xantar popular na carpa da festa: xamón cocido, cachelos, grelos e chourizo.
• 17:00 h. Música en directo co grupo folclórico «Airiños da Ulla».
• 19:00 h. Clausura da festa e sorteo de lotes de produtos locais entre os asistentes.

O programa pode sufrir modificacións de última hora, polo que se recomenda estar atento ás novidades. Todos os eventos son de acceso gratuíto, agás o xantar popular que require a compra de ticket anticipado ou na propia feira.

Gastronomía: o xamón cocido e outros tesouros

O gran protagonista é, sen dúbida, o xamón cocido de A Estrada. Trátase dun xamón de porco branco, cocido durante horas nunha mestura de auga, sal, loureiro e pementa, que lle confire unha textura suave e un sabor delicado pero intenso. A diferenza do xamón serrano, é tenro e húmido, ideal para comer en bocadillos, con pan de Cea, ou como parte de pratos máis elaborados. Na festa pódese adquirir en múltiples formatos: enteiro, en pezas cortadas ou en tapas para degustar.

Pero a oferta gastronómica vai moito máis alá. Nos postos da feira tamén se poden atopar outros produtos típicos da comarca:

• Queixo do Cebreiro e Arzúa-Ulloa: queixos cremosos e de sabor suave.
• Embutidos artesanais: chourizo, salchichón e lacón.
• Viños da Denominación de Orixe Ribeiro: brancos e tintos con carácter.
• Doces de cuchara: filloas, leite frito e arroz con leite.
• Miel da Terra de Melide e compotas artesanais.

Ademais, os restaurantes de A Estrada preparan menús especiais durante a festa, con pratos como crema de xamón cocido, xamón á prancha con pementos de Padrón, ou o clásico «xamón con cachelos e chourizo». Non falta o licor café e as augardentes de herbas para rematar a comida. A Festa do Xamón é unha oportunidade única para facer unha inmersión na cultura gastronómica galega.

Aloxamento en A Estrada e arredores

A vila de A Estrada dispón de varias opcións de aloxamento para todos os orzamentos. O máis recomendable é reservar con antelación, xa que durante a festa a demanda é alta. A continuación, algunhas opcións destacadas:

• Hotel A Estrada (r/ Conde de Gondomar, 3): hotel de 3 estrelas con habitacións amplas e restaurante propio. Ofrece descontos para asistentes á festa.
• Pensión Casa Manolo (r/ Rosalía de Castro, 45): pensión familiar con prezos económicos e boa localización.
• Casa Rural O Souto (Souto de Arriba, a 5 km): casa rural con encanto, ideal para grupos, con cociña común e xardín.
• Complexo Turístico A Barca (Estrada a Pontevedra, km 3): hotel con piscina e zonas verdes, perfecto para familias.

Tamén hai albergues e apartamentos turísticos no centro. Se se prefire algo máis apartado, as vilas veciñas de Cuntis, Caldas de Reis e Silleda ofrecen aloxamentos a menos de 20 minutos en coche. O Concello de A Estrada publica unha guía de aloxamentos no seu sitio web, con información actualizada.

Como chegar a A Estrada

En coche

A Estrada está ben comunicada por estrada. As principais vías de acceso son:

• Desde Santiago de Compostela: pola estrada N-525 (Ouurense) ata o cruzamento con A Estrada (uns 20 minutos).
• Desde Pontevedra: pola N-541 (dirección A Estrada) en aproximadamente 30 minutos.
• Desde Ourense: pola N-525 ata o desvío na altura de Silleda, logo pola PO-205.
• Desde Vigo: pola AP-9 ata Pontevedra e despois N-541.

Hai varios aparcadoiros habilitados no centro, pero durante a festa recoméndase usar o aparcadoiro disuasorio habilitado no polígono de Toedo, con servizo de autobuses lanzadeira gratuítos cada 15 minutos.

En transporte público

A Estrada conta con estación de autobuses con servizos regulares desde Santiago de Compostela, Pontevedra, Vigo e Ourense. A empresa MonBus opera varias frecuencias diarias. Desde a estación, o centro da vila queda a 10 minutos a pé. Tamén hai taxis e un servizo de aluguer de bicicletas municipais (gratuíto con DNI).

Para os que cheguen en tren, a estación máis próxima é Santiago de Compostela (a 20 km), con conexións de alta velocidade e rexionais. Desde Santiago, pódese coller un autobús ata A Estrada.

En avión

O aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro (SCQ) é o máis próximo, a uns 30 minutos en coche. Hai voos desde Madrid, Barcelona, unllares europeos e, en tempada, desde algunhas cidades latinoamericanas. Desde o aeroporto, pódese alugar un coche ou tomar un taxi ata A Estrada (prezo aproximado 40 €).

Consellos prácticos

• Levar roupa de abrigo e calzado cómodo, xa que en outubro o tempo pode ser fresco e chuvioso.
• Comprar os tickets para o xantar popular con antelación no Concello ou en establecementos colaboradores.
• Non esquecer unha bolsa para levar os xamóns e outros produtos adquiridos na feira.
• Participar no concurso de tapas: é unha forma divertida de descubrir novas combinacións de sabores.
• Respectar as indicacións de tráfico e aparcadoiro para evitar multas.

Conclusión

A Festa do Xamón de A Estrada é moito máis que unha feira gastronómica: é unha celebración da identidade galega, do traballo artesanal e do gusto por un produto que forma parte do patrimonio inmaterial de Galicia. Co seu programa variado, a súa oferta de aloxamento e a facilidade de acceso, é un plan perfecto para unha escapada de outono. Tanto se es un experto en cociña como se simplemente queres gozar dun bo xamón cocido, esta festa non te defraudará. Agardámoste en A Estrada para vivir unha experiencia única de sabor e tradición.