Festa do Xabaril en Riotorto

A Festa do Xabaril en Riotorto é unha celebración gastronómica e cultural que ten lugar cada ano no concello lucense de Riotorto, no corazón da Terra Chá. Esta festa, que xa conta con varias décadas de historia, converteuse nun referente da cociña do porco bravo en Galicia, atraendo a centos de visitantes que buscan degustar o sabor auténtico da carne de xabaril preparada de múltiples formas. Pero a festa non é só comida: é unha xornada de convivencia, música tradicional, exposicións e posta en valor do patrimonio rural.

Historia da Festa do Xabaril

Os comezos da Festa do Xabaril remóntanse á década de 1980, cando un grupo de cazadores locais e veciños de Riotorto decidiron organizar unha comida comunitaria para aproveitar as pezas abatidas durante a tempada de caza maior. O que naceu como unha xuntanza informal no bar da parroquia foise consolidando ano tras ano, ata que no ano 1995 o Concello de Riotorto e a Asociación de Cazadores “O Rioxo” promoveron unha edición oficial, que desde entón se celebra de forma ininterrompida. A festa naceu coa intención de recuperar a tradición cinexética da zona e fomentar o consumo de carne de caza, un alimento que sempre estivo presente na dieta dos habitantes da comarca.

Co paso do tempo, a Festa do Xabaril foi medrando en popularidade. Na actualidade, considérase un dos eventos gastronómicos máis importantes do interior lucense, con capacidade para servir máis de 2.000 racións de xabaril durante a xornada central. A celebración contribuíu tamén a dinamizar a economía local, xa que Riotorto, un municipio de pouco máis de 1.200 habitantes, recibe durante ese fin de semana a milleiros de persoas. A festa recibiu o recoñecemento de Festa de Interese Turístico de Galicia no ano 2022, o que supuxo un pulo definitivo para a súa proxección fóra das fronteiras autonómicas.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data e programa

A Festa do Xabaril celébrase tradicionalmente o segundo fin de semana de novembro. En 2025, as datas serán os días 8 e 9 de novembro, cun programa que combina actividades para todos os públicos. O sábado 8 pola tarde ten lugar a apertura das exposicións de trofeos de caza, artesanía e fotografía de natureza, así como obradoiros para nenos sobre rastros de animais. Pola noite, verbena coa orquestra “Paraíso” e queimada popular amenizada con contos de lobos e xabarís da tradición oral chairega.

O domingo 9 é o día grande. A partir das 10:00 h ábrese o recinto feiral na Alameda de Riotorto, con postos de venda de produtos locais (queixo do Cebreiro, mel, embutidos) e unha exposición de maquinaria agrícola tradicional. Ás 12:00 h ten lugar a misa na capela de San Xoán, seguida da procesión coa imaxe do santo patrón dos cazadores. Ás 13:30 h comeza a degustación popular de xabaril, que se prolonga ata as 16:00 h. A música corre a cargo do grupo de gaitas “Airiños da Terra” e da charanga local “Os do Río”. No programa infantil destaca o concurso de disfraces de animais do monte ás 17:00 h.

Gastronomía: o xabaril en todas as súas formas

O prato estrela é, sen dúbida, o xabaril estofado, cocido a lume lento durante horas co seu propio xugo, viño tinto da Ribeira Sacra, loureiro, cebola e pemento. Sérvese acompañado de patacas cocidas ou pan de centeo. Pero a oferta gastronómica vai moito máis alá: nas distintas casetas pódense probar pinchos de xabaril á prancha con pemento de Padrón, xabaril en adobo (tipo “caza ao estilo vello”), empanada de xabaril con masa de millo, costelas asadas con salsa de mazá, e incluso hamburguesas de xabaril para os máis novos. Un dos pratos máis aplaudidos nos últimos anos é o “lacón de xabaril asado con grelos e cachelos”, unha adaptación dun clásico galego.

Para quen queira levar un recordo gastronómico, hai postos de venda de embutidos artesanais: chourizo, salchichón e lomo de xabaril afumado. Tamén se comercializan tarros de paté de xabaril con arandos e marmelada de xabaril ao licor café, que sorprende aos paladares máis aventureiros. A repostería tampouco falta: filloas con mel de castiñeiro, roscón de xabaril (sen carne, aromatizado con graxa de porco bravo) e o famoso “bico de xabaril”, un doce de améndoa e canela con forma de cacho de marra. O viño recomendado para maridar é un tinto novo da D.O. Ribeira Sacra, aínda que moitos veciños prefiren a cervexa artesá “Lobeira”, producida na comarca.

Aloxamento no concello e arredores

Riotorto dispón dunha pequena oferta de aloxamentos rurais. A Casa Rural “O Souto”, con capacidade para 8 persoas, é a máis próxima ao recinto da festa (a 5 minutos andando). Outras opcións son a pensión “O Rioxo” (4 habitacións) e o albergue municipal “A Veiga”, con 20 prazas en literas, ideal para grupos de cazadores ou mochileiros. Para quen prefira un maior confort, a 15 km en coche atópase o Parador de Vilalba (4 estrelas) ou o Hotel Terra Chá en Castro de Rei. Durante o fin de semana da festa, as reservas énchense con rapidez, polo que é aconsellable contactar con antelación. Existe tamén unha zona de autocaravanas habilitada na área recreativa do río Trimaz, con servizos básicos.

Como chegar a Riotorto

Riotorto está situado no norte da provincia de Lugo, a uns 30 km da capital lucense. O acceso principal é a estrada LU-111, que conecta con Mondoñedo e Vilalba. Desde Lugo cidade, tómase a N-640 en dirección a Mondoñedo e despois desvíase cara a Riotorto pola LU-111 (aproximadamente 30 minutos). Desde a autovía A-8, a saída máis próxima é a de Mondoñedo (saída 537), desde onde se percorren 20 km por estrada comarcal. Para quen viaxe en autobús, a empresa Monforte realiza un servizo diario Lugo-Riotorto, con varias paradas no concello. En tren, a estación máis próxima é a de Lugo, desde onde se pode coller un autobús ou taxi. A festa sinaliza convenientemente todos os accesos con carteis, e o recinto dispón de aparcadoiro gratuíto para 1.000 vehículos.

En definitiva, a Festa do Xabaril en Riotorto é moito máis que unha festa gastronómica: é unha xornada de encontro coa natureza, coas tradicións cinexéticas e coa xenerosidade da xente da Terra Chá. Visitala é un plan perfecto para unha escapada de outono, saborear a cociña máis brava e levar un anaquiño da cultura galega no peto. Non faltes ás vindeiras edicións.

Artigo publicado en engalicia.info · Redacción: Cultura Galega · 2025