Festa do Salmón de A Pontenova

Festa do Salmón de A Pontenova: tradición, sabor e identidade

Cando o mes de maio se asoma, a vila de A Pontenova, no corazón da Mariña lucense, prepárase para render tributo ao seu peixe máis emblemático: o salmón. A Festa do Salmón de A Pontenova é unha celebración que mestura historia, gastronomía e festexo popular, atraendo a milleiros de visitantes cada ano. Trátase dunha festa declarada de Interese Turístico Galego, que se consolida como un dos eventos máis sinalados do calendario cultural da provincia de Lugo.

Esta festa non é só un reclamo turístico, senón a manifestación viva dunha cultura vinculada ao río Eo e á pesca do salmón. As súas orixes remóntanse a tempos inmemoriais, pero a celebración tal e como a coñecemos hoxe comezou a tomar forma a mediados do século XX. Neste artigo percorreremos a súa historia, a data de celebración, o programa de actos, a riquísima gastronomía que ofrece, as opcións de aloxamento e como chegar ata este recuncho cheo de encanto.

Historia da Festa do Salmón

A historia da Festa do Salmón de A Pontenova está intimamente ligada ao río Eo e á tradición pesqueira da zona. A Pontenova era un lugar de paso e comercio, e o salmón sempre foi un recurso natural de gran valor. As primeiras referencias escritas sobre a festa datan de 1950, cando un grupo de veciños e pescadores decidiron organizar unha xornada de convivencia arredor da pesca e da degustación do salmón. Con todo, a tradición oral fala de celebracións previas, xa que o salmón era o protagonista das comidas festivas e dos encontros sociais.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Na década de 1960, a festa foi adquirindo popularidade, e comezaron a organizarse concursos de pesca, verbenas e actos relixiosos. A figura do “Salmón de Ouro” como premio para os mellores pescadores xurdiu nesa época. Co paso dos anos, a festa foise profesionalizando e diversificando, sempre mantendo o respecto polo medio ambiente e a sustentabilidade do recurso. Na actualidade, a organización corre a cargo do Concello de A Pontenova en colaboración coa Asociación de Pescadores e diversas entidades locais.

Un dos fitos máis importantes foi a declaración de Festa de Interese Turístico Galego no ano 2007, o que supuxo un recoñecemento ao seu valor cultural e á súa capacidade de atraer visitantes. A pesar dos cambios e adaptacións, a Festa do Salmón segue sendo un evento arraigado na comunidade, onde se honra a tradición e se promove o consumo responsable deste peixe tan prezado.

Data de celebración

A Festa do Salmón de A Pontenova celébrase cada ano durante o último fin de semana de maio. As datas concretas varían lixeiramente segundo o calendario, pero sempre se procura que coincida con sábado e domingo para facilitar a asistencia. No ano 2025, por exemplo, a festa terá lugar os días 24 e 25 de maio. É recomendable consultar a páxina web oficial do concello ou as redes sociais para confirmar as datas exactas, xa que poden producirse cambios puntuais.

O mes de maio é especialmente propicio para a pesca do salmón no río Eo, xa que os exemplares remontan o curso fluvial para desovar. Esta circunstancia natural fai que a celebración coincida co momento de maior abundancia, garantindo a frescura e calidade do produto que se ofrece na festa.

Programa de actos

O programa da Festa do Salmón é variado e pensado para todos os públicos. Abrangue desde actividades deportivas e culturais ata espectáculos musicais e, por suposto, a degustación do salmón. A continuación, detallamos os actos máis salientables que adoitan formar parte da programación:

• Venres (previo): Inauguración da exposición de artes de pesca e fotografías antigas nas instalacións do Concello. Tamén se celebra unha charla sobre a ecoloxía do salmón e a importancia da súa conservación.
• Sábado:
  • Mañá: Concurso de pesca deportiva no río Eo, con categorías infantís e adultas. Os participantes compiten por capturar o salmón de maior tamaño, e os gañadores reciben o “Salmón de Ouro” e outros premios.
  • Mediodía: Xantar popular na Praza do Concello, onde se serve salmón á brasa, á prancha e en empanada, acompañado de viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra.
  • Tarde: Obradoiros para nenos de elaboración de artes de pesca tradicionais e contacontos sobre lendas do río.
  • Noite: Verbena coas orquestras máis populares de Galicia, que amenizan a velada ata altas horas.
• Domingo:
  • Mañá: Misa solemne na igrexa de Santiago de A Pontenova, na que se bendicen os salmóns que se degustarán durante a festa. A continuación, procesión fluvial polo río Eo con barcas decoradas.
  • Mediodía: Exhibición de cociña en directo a cargo de cociñeiros locais, que mostran técnicas para preparar o salmón de xeito tradicional e innovador.
  • Tarde: Feira de artesanía e produtos locais, con postos de queixo, mel, licores e, por suposto, salmón afumado e en conserva.
  • Clausura: Sorteo de regalos e entrega de premios do concurso de pesca, seguido dun concerto de música tradicional galega.

Gastronomía: o salmón como estrela

A gastronomía é sen dúbida o eixo central da Festa do Salmón de A Pontenova. O salmón do río Eo é famoso polo seu sabor intenso e a súa textura firme, froito das augas frías e limpas do río. Durante a festa, os asistentes teñen a oportunidade de degustar o peixe preparado de múltiples formas, que van desde as receitas máis tradicionais ata as máis vangardistas.

O prato por excelencia é o salmón á brasa, asado lentamente sobre lume de leña, aderezado só con sal e un toque de limón. Acompanhado de patacas cocidas e un bo viño branco, esta preparación é a que máis se serve no xantar popular do sábado. Tamén é habitual atopar salmón á prancha, con aceite de oliva e allos, e empanada de salmón, unha variante típica da cociña galega.

Nos últimos anos, os cociñeiros locais introduciron propostas máis creativas, como salmón en escabeche, tártar de salmón con aguacate e salmón afumado artesanal. Non faltan as sobremesas tradicionais, como as filloas con mel ou o queixo do país, e todo regado con viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra ou a augardente de herbas.

Para quen queira levar un recordo gastronómico, as conservas de salmón (en aceite, escabeche ou paté) son un excelente agasallo. Ademais, durante a festa organízanse talleres de cociña nos que se ensinan técnicas de limpeza e preparación do salmón, así como consellos para maridalo con viños e outros produtos locais.

Aloxamento en A Pontenova e arredores

A pesar de ser unha vila pequena, A Pontenova dispón de varias opcións de aloxamento para acoller aos visitantes durante a festa. É recomendable reservar con antelación, xa que a demanda é alta. Entre as alternativas destacan:

• Casas rurais: Existen varias casas de turismo rural nos arredores, moitas delas con vistas ao río Eo e rodeadas de natureza. Algunhas ofrecen servizo de almorzo e cea con produtos locais.
• Hoteles e pensións: No centro da vila hai pequenos hoteis e pensións familiares, con prezos accesibles e trato próximo. Destaca o Hotel O Salmón, que ademais alberga un restaurante especializado en salmón.
• Albergue municipal: Para grupos ou mochileros, o albergue de A Pontenova ofrece habitacións compartidas e servizos básicos.
• Camping: Nas inmediacións do río hai unha área de acampada habilitada para caravanas e tendas, con baños e zonas de lecer.

Tamén é posible aloxarse en localidades próximas como Meira, Ribadeo ou Viveiro, que ofrecen unha oferta hoteleira máis ampla e están a unha distancia de 20-30 minutos en coche.

Como chegar a A Pontenova

A Pontenova está situada ao leste da provincia de Lugo, moi preto da fronteira con Asturias. Pódese acceder por varios medios:

• En coche: A estrada principal é a LU-122, que conecta con Meira e coa A-8 (Autovía do Cantábrico). Se vén desde Lugo cidade, tómase a LU-121 e despois a LU-122. Desde Ribadeo, a viaxe é duns 30 minutos pola mesma autovía. Hai aparcadoiros habilitados nas entradas da vila durante a festa.
• En autobús: A empresa Monforte Transportes ofrece liñas regulares desde Lugo, Ribadeo e Viveiro. A parada está na praza do Concello. Durante a festa, os horarios amplíanse para facilitar a asistencia.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é a de Ribadeo (FEVE), con conexións a Ferrol e Oviedo. Desde Ribadeo pódese coller un autobús local ou taxi.
• En avión: Os aeroportos máis próximos son o de Santiago de Compostela (a 135 km) e o de Asturias (a 100 km). Desde ambos pódese alugar un coche ou tomar autobuses con transbordo.

Recoméndase utilizar o transporte público ou compartir vehículo para evitar problemas de aparcadoiro, xa que a afluencia de público é masiva.

Unha festa para gozar e respectar

A Festa do Salmón de A Pontenova é moito máis que un evento gastronómico: é a celebración da identidade dun pobo que soubo vivir en harmonía co seu río e cos seus recursos. A organización fai fincapé na pesca sostible e no respecto ás cotas autorizadas, para garantir a conservación do salmón para as xeracións vindeiras. Así, cada maio, A Pontenova convértese nun punto de encontro para amantes da natureza, da boa mesa e da cultura popular.

Se aínda non tiveches a oportunidade de asistir, anímate a planificar a túa visita. A Pontenova agarda con brazos abertos, co seu salmón á brasa, a súa música tradicional e a súa hospitalidade sen igual. Unha experiencia que, seguro, recordarás durante todo o ano.