Festa do Raxo de A Baña: raxo de porco na comarca da Barcala

Festa do Raxo de A Baña: o raxo de porco na comarca da Barcala

A Baña, concello situado no corazón da comarca da Barcala (provincia da Coruña), celebra cada ano unha das festas gastronómicas máis singulares e auténticas de Galicia: a Festa do Raxo. Non é unha celebración calquera; trátase dunha homenaxe directa ao raxo de porco, ese prato humilde e sabedor que durante séculos alimentou as xornadas de labranza e de feira. A festa, que xa conta con varias edicións, converteuse nunha cita ineludible para amantes da cociña tradicional, do porco galego e da boa mesa en compaña.

O raxo (tamén chamado raxo de porco ou raxo ao estilo da Barcala) é un prato de orixe profundamente enraizada na economía doméstica do rural. Consiste en carne de porco (principalmente lombo, secreto ou mesmo tenreira, pero sempre de porco) adobada con sal, pemento e allo, e logo asada ou fritida, servida en pequenos anacos como petisco de taberna ou prato principal. Pero a Festa do Raxo de A Baña eleva esta peza a rango de festa maior, con centos de quilos de carne preparados ao momento e cun programa que mestura tradición, música e xantar comunitario.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Historia da Festa do Raxo: de taberna a evento comarcal

A orixe da Festa do Raxo na A Baña hai que buscala nas antigas tabernas e polbeiras da comarca da Barcala, onde o raxo era un dos petiscos máis demandados polos tratantes de gando e labregos que acudían ás feiras. Co paso do tempo, a carne de porco adobada e fritida converteuse nun símbolo de hospitalidade. A finais dos anos 90 e comezos dos 2000, un grupo de veciños e hostaleiros locais decidiu organizar unha xornada específica para reivindicar esta preparación, facéndoa coincidir coas festas patronais de San Xoán ou coa chegada do outono.

A primeira edición documentada data do ano 2003, cando se celebrou como parte das Festas de San Xoán Bautista (patrón de A Baña). A acollida foi tan grande que a Festa do Raxo se independizou nunha data propia, normalmente o último sábado de outubro ou o primeiro de novembro, xa que é tempo de matanza e de carne fresca. Hoxe, a festa está consolidada como unha das xornadas gastronómicas máis importantes da zona, co apoio do Concello de A Baña e da Asociación de Comerciantes e Hostaleiros da Barcala.

O nome de «Festa do Raxo» non só fai referencia ao prato, senón a toda unha filosofía: «raxar» en galego tamén significa partir ou rachar, e na festa racha o pan, racha a conversa e racha a rutina. É unha celebración onde se mesturan veciños, xentes das parroquias veciñas (A Ermida, San Cibrán, Barcala, San Cosme…) e visitantes chegados de toda Galicia e mesmo do outro lado do Atlántico.

Data e programa da edición anual

A Festa do Raxo de A Baña celébrase durante unha fin de semana completa, aínda que o día grande é o sábado. A data exacta varía lixeiramente cada ano, pero adoita ser entre a última semana de outubro e a primeira de novembro, coincidindo coa fin da temporada de castañas e co inicio dos magostos. Para a edición de 2025, prevese que se celebre os días 25 e 26 de outubro, pendente de confirmación oficial polo concello.

Programa habitual (baseado nas últimas edicións):

• · Venres · 20:00 h – Apertura da carpa gastronómica e degustación de raxo por 5 euros. Actuación de grupos de pandereteiras e sesión vermú.
• · Sábado (día grande) · 10:00 h – Ruta de sendeirismo polo monte Barcela (3 km). 12:00 h – Ofrenda floral e misa na honra de San Xoán. 13:30 h – Xantar popular: raxo asado, raxo ao caldeiro, raxo con cachelos, empanada de raxo e porco asado con viño da terra.
• · Tarde · 16:00 h – Xogos tradicionais para todas as idades (carreiras de sacos, lanzamento de ferradura). 18:30 h – Actuación de orquestra e bandas de gaitas.
• · Noite · 23:00 h – Queimada popular con verbena e disco móbile. Lume de fogueira ata a madrugada.
• · Domingo · 10:30 h – Feira de produtos artesanais e de carne de porco ecolóxico. 12:00 h – Concurso de «raxo caseiro» con premio de 300 euros e trofeo. 15:00 h – Xantar de sobremesa con doces típicos (orellas, filloas e castañas asadas).

Durante toda a fin de semana, o prezo do prato de raxo con bebida é popular (entre 8 e 12 euros) e hai racións especiais para levar. O programa inclúe ademais obradoiros de cociña do porco e de adobado tradicional.

Gastronomía do porco: o raxo como estrela

A gastronomía da festa xira arredor do porco de raza autóctona (porco celta, porco do país). Na comarca da Barcala, a tradición porcina é antiga: as matanzas do mes de xaneiro son aínda un ritual familiar. O raxo é a peza que se obtén do lombo e do secretro, adobada con sal, pemento da Arnoia (doce ou picante) e allo, e deixada repousar polo menos 24 horas. O punto de fritura é crucial: debe quedar dourado por fóra e tenro por dentro.

Na festa, ademais do raxo, pódense probar outros derivados do porco: chourizo criollo, costela asada, orella á prancha, cachola (estómago) e lacón con grelos. Pero o raxo é o rei sen coroa. Tamén hai opcións para os que prefiren algo de marisco, pero a esencia da festa é a carne.

A empana de raxo (con masa de fariña de millo e recheo de raxo e cebola) é un dos produtos máis demandados, e podédese mercar directamente nas panaderías locais durante a festa. Doces como as orellas de porco (frixidas con mel) ou as filloas con torreznos completan a experiencia.

Aloxamento na comarca: durmir entre Barcala e A Baña

Aínda que a festa é principalmente de día, moitos visitantes prefiren quedar a durmir na zona para gozar sen présas. Na A Baña e na comarca da Barcala hai varias opcións de aloxamento rural:

• Casa da Barcela – Casa rural a 2 km do centro, con 6 habitacións e cea con produtos da matanza. Preto da ruta de sendeirismo.
• Pensión O Raxo (na mesma vila de A Baña) – Pensión familiar con 8 habitacións, especializada en durmir con desexo de xantar.
• Albergue de peregrinos do Camiño de Santiago (variante da Barcala) – Acolle a peregrinos e visitantes, con liteira por 15 euros.
• Hotel A Barcala (en Negreira, a 10 minutos) – 3 estrelas, con spa e ofertas para a fin de semana da festa.
• Camping Barcala – Zona de autocaravanas e tendas, aberto todo o ano.

Tamén hai casas de turismo rural nas parroquias de San Cosme, A Ermida e O Cruceiro. Recoméndase reservar con antelación, xa que a festa enche todas as prazas.

Como chegar a A Baña e á comarca da Barcala

A Festa do Raxo celébrase no recinto da Alameda de A Baña (xunto ao Concello) e na carballeira de San Xoán. O acceso é sinxelo desde varios puntos de Galicia:

📍 Coordenadas: 42.9654 N,

Te puede interesar:

Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía

Imperial Perlas — Joyería y complementos

Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas