Festa do Pemento de Padrón: o picante e o doce

Festa do Pemento de Padrón: o picante e o doce

No fondo dunha ría, onde as augas do Atlántico acariñan a costa galega, atópase unha vila que deu nome a un dos tesoiros gastronómicos máis universais de Galicia. Falamos de Padrón, terra de pementos pequenos, verdes e brillantes que ocultan un segredo milenario: algúns pican e outros non. A Festa do Pemento de Padrón, declarada de Interese Turístico Galego, é unha homenaxe rendida a este pequeno froito que se converteu nun embaixador indiscutible da nosa terra. Baixo a sombra e a protección da figura de Rosalía de Castro, que descansa no próximo Panteón de Quintáns, miles de visitantes reúnense cada ano para celebrar o ditado popular que di: «Os pementos de Padrón, uns pican e outros non».

Historia: A orixe dunha lenda verde

A historia do pemento de Padrón é unha auténtica viaxe no tempo e no espazo. Aínda que hoxe é un símbolo indiscutible da gastronomía galega, a súa orixe non é autóctona, senón que nos chega desde terras afastadas. Foron os franciscanos do Convento de Herbón, nos arredores de Padrón, quen no século XVI ou XVII trouxeron as sementes deste pemento desde o Novo Mundo, concretamente desde a rexión mexicana de Tabasco.

Os monxes comezaron a cultivar estas plantas nos hortos do convento, pero ao ser plantadas nunha terra cun climatoloxía tan diferente —caracterizada pola humedad e as temperaturas suaves da Ría de Arousa—, a planta sufriu unha adaptación morfolóxica. O froito orixinal reduciu o seu tamaño, adaptándose ás condicións galegas, nacendo así o que hoxe coñecemos como Pemento de Herbón, amparado hoxe baixo a Indicación Geográfica Protexida (IGP).

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Pero, de onde vén o misterio do picante? O segredo radica na xenética e na auga. O pemento de Padrón ten a capacidade de absorber a humidade do terreo. Cando as plantas sofren estrés hídrico —é dicir, cando lles falta un chisco de auga ou pasan por cambios bruscos de temperatura—, acumulan capsaicina, a substancia responsable da sensación picante. Por iso, tradicionalmente, os pementos cultivados en zonas máis altas e secas pican máis ca aqueles que medran preto do río. A primeira Festa do Pemento celebrouse no ano 1978, impulsada por un grupo de restauradores e produtores locais coa intención de exaltar este produto único e atraer o turismo ata a vila padronesa. Dende entón, non deixou de medrar.

Data: Cando gozar da festa

Se tes ganas de asistir a esta cita ineludible do verán galego, debes saber que a Festa do Pemento de Padrón ten unha data fixada no calendario: celébrase invariablemente o primeiro sábado do mes de agosto. Esta elección non é casualidade; é a época exacta na que se produce a colleita principal deste vexetal de tempada, garantindo que os visitantes poidan degustar o produto no seu punto óptimo de madurez e frescura.

A festa esténdese durante todo o fin de semana, sendo o sábado o día grande, coa macrofiesta gastronómica e os concertos, mentres que o venres adoita servir como preamble con actuacións musicais e o domingo complétase con actividades máis tradicionais e culturais. É un fin de semana no que Padrón multiplica a súa poboación por dez, converténdose nun punto de encontro incrible para amantes da boa comida, a cultura e a festa.

Programa: Que ver e que facer na Festa

O programa da Festa do Pemento é unha mistura perfecta entre tradición, devoción, gastronomía e música. Aínda que a programación pode variar lixeiramente cada ano, hai actos que son imprescindibles e que se repetiron edición tras edición:

• A Festa da Filloa e o Mel: Adóitase celebrar na rolda da vila, onde se poden ver demostracións de como se fan as tradicionais filloas á prancha, acompañadas do mellor mel da comarca.
• A Carreira Popular: Para os máis deportistas, celébrase unha carreira polas rúas da vila que percorre os lugares máis emblemáticos de Padrón.
• Ofrenda floral a Rosalía de Castro: Un dos momentos máis emotivos. As autoridades, veciños e representantes da festa achéganse ao Panteón de Quintáns, na igrexa de Santa María de Iria, para renderlle unha homenaxe floral á autora de «Cantares Gallegos», figura central da identidade galega nacida nestas terras.
• Exposición e degustación: Na praza de Galicia ou Macelo, instálanse as casetas onde se poden comprar os pementos directamente dos horteláns. Ademais, hai exposicións de maquinaria agrícola antiga e artesanía.
• A Macromostra Gastronómica: É o gran atractivo. Decenas de carpas instálanse na Carballeira de Padrón. Os asadores traballan sen descanso salteando pementos con aceite de oliva e sal gordo. Xunto cos restaurantes locais, sírvense milleiros de racións acompañadas de viño da terra, empanadas e polo asado.
• Música e verbenas: A noite pechase con concertos de grandes figuras da música galega e estatal, así como verbenas tradicionais que duran ata altas horas da madrugada.

Gastronomía: O ritual do pemento

Aínda que a festa ten moitos atractivos, o protagonista absoluto é o propio pemento de Padrón. A súa preparación é sinxela, case un ritual sacro, pero debe facerse con coidado. A receita tradicional esixe unha tixola ben quente, abundante aceite de oliva (virxe extra, se é posible) e os pementos frescos. Bótanse na tixola e vanse remexendo constantemente para que se fritan de maneira uniforme, sen chegar a queimarse. O punto perfecto é cando a pel comeza a engurrar e aparecer manchas brancas. Ao servilos, escórrense e se lles engade sal gordo por riba, xusto antes de comer, para que o sal non os amoleza.

O inicio da tempada, en maio, é cando os pementos son máis pequenos, suaves e delicados. A medida que avanza o verán, agostando a planta e facéndose máis grandes, aumentan as probabilidades de que piquen. En canto ao porqué pica, a ciencia segue a trabal-los teclados, pero a tradición popular di que ten que ver coa auga: os cultivados en zonas húmidas e con moita rega son doces; os que pasaron sede, pican.

Na festa, estes pementos non se comen sós. Acompáñanse perfectamente cunha empanada de malla ou zamburiña, un bo churrasco ou, como non, uns chocós ou polbo á feira. Todo isto regado cun viño albariño ou unha cervexa ben fría que axuda a apagar o lume cando se atrapa o pemento picante equivocado. Porque, ao final, o xogo de comer pementos de Padrón é ese, a ruleta rusa gastronómica, a emoción de non saber se o seguinte bocado será doce ou picante.

Aloxamento: Onde descansar na Terra de Iria

Se vés de fóra e queres gozar da festa sen présas, o concello de Padrón e os arredores ofrecen multitude de opcións de aloxamento para todos os petos e gustos.

Na propia vila podes atopar hoteis cun encanto especial, como é o caso do Hotel Rivender, situado nunha antiga ferrería restaurada que ofrece un ambiente rústico e acolledor. Tamén hai hostais e pensións modernas e céntricas, ideais para aqueles que queiran estar preto do ruído da festa. O Pensión Padrón ou o Hotel Venta de la Ría son opcións populares.

Para aqueles que buscan unha experiencia máis alonxada do bulicio urbano, a comarca do Sar e Ulla está chea de casas rurais e agroturismos. Antigos pazos galegos convertidos en hoteis con encanto, coma o Pazo de Lestrove, ofrecen a posibilidade de durmir en mansións histórico-artísticas rodeadas de natureza. Ademais, hai moitas casas rurais independentes perfectas para familias ou grupos de amigos que queiran gozar da tranquilidade do rural galego a poucos quilómetros da festa.

Unha alternativa moi popular e económica é o alojamiento compartido a través de plataformas como Airbnb, onde os veciños ofrecen habitacións ou pisos completos, o que permite vivir a festa como un padronés máis. Eso si, é fundamental reservar con moita anticipación, xa que ao ser unha festa tan concorrida, os aloxamentos adoitan esgotarse meses antes do mes de agosto.

Cómo chegar a Padrón: Camiños de terra e mar

Padrón é un nó de comunicacións moi ben comunicado na provincia da Coruña, situado estratexicamente entre as cidades de Santiago de Compostela e Pontevedra, o que fai que chegar sexa sinxelo e cómodo.

En coche: É a forma máis habitual. Padrón está situado a carón da autoestrada AP-9 (Autopista do Atlántico). Se vés desde o norte (A Coruña ou Ferrol), podes coller a AP-9 en dirección sur e saír na saída 122 en dirección Padrón. Se vés desde o sur (Vigo ou Portugal), colle a AP-9 en dirección norte e saída 122. Desde Santiago de Compostela, a viaxe en coche non leva máis de 25 minutos a través da VG-4.3 ou da AC-543. Na festa adoitan habilitarse aparcadoros auxiliares nas aforas da vila con servizo de guaguas lanzadeira gratuitas.

En tren: Padrón ten estación de tren (Renfe Cercanías), na liña que une A Coruña con Vigo. Parar en Padrón é unha excelente opción para evitar atascos e problemas de aparcadoiro. A estación está situada moi preto do centro histórico e das zonas de festa.

En autobús: Existen liñas regulares de autobús (Monbus) que conectan Padrón con Santiago de Compostela, Pontevedra, Ourense e outras vilas importantes de Galicia. A estación de autobuses está no centro da localidade.

O Camiño de Santiago: Non podemos esquecer que Padrón é o punto de partida histórico do Camiño de Santiago para os peregrinos que viñan por mar desde Europa. Segundo a tradición, foi aquí onde a barca de pedra que transportaba o corpo do Apóstolo Santiago atracou. Por iso, moitos visitantes elixen chegar a Padrón facendo o Camiño Portugués pola costa, unha forma magnifica de ir abrindo gota antes da gran festa.

En definitiva, a Festa do Pemento de Padrón é moito máis que unha simple feira gastronómica. É a exaltación dunha terra, da súa xente labrega, da súa literatura e, sobre todo, dun produto que soubo conquistar os paladares do mundo enteiro dende un pequeno recuncho de Galicia. Se aínda non probaches a sorte cos pementos na súa terra natal, o primeiro sábado de agosto espérancha unha experiencia inesquecible entre o doce e o picante. Venezas, veloces, velades. Ata Padrón!