Festa do Pemento de Oímbra: producto DOP con sabor Ourensano

Por Redacción | enGalicia.info – Sección de Cultura e Tradicións

Introdución: O ouro vermello do Val de Monterrei

No corazón da comarca de Verín, asentada na fermosa Comarca de Monterrei e bañada por un microclima excepcional que fa cara ao parque natural do Invernadeiro, atópase Oímbra. Este concello ourensán, limítrofe con Portugal, é coñecido por un motivo que vai máis aló da súa beleza paisaxística e do seu patrimonio histórico: é a capital mundial dun dos tesouros gastronómicos máis prezados de Galicia. Estamos a falar do Pemento de Oímbra, un produto que conta coa protección da Denominación de Orixe Protexida (DOP) e que é o gran protagonista absoluto dun dos eventos máis saborosos e ancestrais do calendario festivo galego: a Festa do Pemento de Oímbra.

Este artigo de enGalicia.info convida ao lector a adentrarse nunha tradición que fusiona o agro, a historia, a gastronomía de excelencia e a mellor cultura popular. Prepárese para descubrir por que este pequeno froito vermello, verde ou bicolor é capaz de reunir a miles de persoas cada ano nunha celebración de identidade e sabor inconfundibles, e para tal, propoñémoslle unha guía completa con todo canto precisa saber para vivir esta festa en primeira persoa.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Historia: Da terra á mesa, un legado de séculos

A historia do pemento de Oímbra non é un simple capítulo agrícola, senón unha verdadeira epopea de identidade cultural. Aínda que a chegada do pemento a Europa se debe á colonización de América, no Val de Monterrei esta hortaliza atopou un fogón e un terreo excepcionais. Os solos de orixe granítica, combinados cunha alta taxa de humidade e choivas abundantes durante o verán, facilitaron que os agricultores da zona fosen seleccionando as sementes das plantas máis robustas e saborosas ao longo de multitude de xeracións, dende hai xa varios séculos.

A Festa do Pemento naceu no ano 1984 como unha humilde xuntanza veciñal, cun claro obxectivo: reivindicar o labor dos hortelanos e dar a coñecer a calidade insuperable deste produto local. O que comezou como un pequeno mercado comarcal, axiña se converteu nun referente, recibindo o recoñecemento de Festa de Interese Turístico Galego. Ao longo das súas case catro décadas de traxectoria, a cita non só fomenta o consumo da variedade local, senón que xoga un papel fundamental na loita contra a despoboación rural e na valorización do traballo do agro galego.

O produto goza dende 1997 da Denominación de Orixe Protexida baixo a marca «Pemento de Oímbra», distinguíndose pola súa forma triangular, a súa pel brillante, a súa carne grosa e, sobre todo, polo seu inconfundible sabor, que oscila entre o doce e un lixeiro toque picante, coñecido popularmente como «a punto de pique«. Este selo de calidade garante que o pemento foi cultivado, seleccionado e envasado na zona xeográfica delimitada, seguindo uns estritos controis de calidade que pasan de pais a fillos como o máis sagrado dos legados inmaterialis.

Unha data esperada: Cando se celebra?

Tradicionalmente, a Festa do Pemento de Oímbra celébrase durante a segunda quincena do mes de agosto, adoitando coincidir co día grande que marca o ecuador do verán, a miúdo arredor do 14 ou 15 de agosto, aproveitando a afluencia de veraneantes e emigrantes que volven á súa terra natal para gozar das vacacións. Con todo, convidámoslle a que mire regularmente a nosa axenda cultural e a web do Concello de Oímbra, xa que as datas oficiais dos actos centrais poden sufrir lixeiros axustes anuais na programación para optimizar a experiencia de visitantes e veciños. Sexa cal for o día exacto, trátase sempre dun fin de semana de efervescencia total no concello ourensán.

Programa: Máis aló do produto

A Festa do Pemento é unha auténtica explosión de cor, sabor e tradicións. Aínda que o pemento asado é a estrela indiscutible, o programa de actividades está deseñado para disfrutar en familia e homenaxear todos os aspectos da etnografía galega e local. Os actos adoitan repartirse ao longo do venres, sábado e domingo.

Actos centrais que non te debes perder:

• O Gran Banquete Popular: O prato estrela é o espectacular «mercado da praza» ou recinto habilitado. Baixo grandes carpas, milleiros de persoas rexúntanse para comer sen prisa e con bo humor. O menú é simple pero divino: quilos e máis quilos de pementos asados, acompañados de carne ao forno, lacón, chourizo e, por suposto, un bo pan de millo ou trigo de obradoiro local.
• O Certame de Explotacións Agrícolas: Un dos momentos de maior tensión e emoción. Os agricultores locais presentan as súas mellores colleitas para optar a prestixiosos premios. Avalíase a cor, a textura, a forma e o sabor. É unha verdadeira ode ao esforzo do traballo manual no campo.
• Música e Tradición: Durante todo o fin de semana, as rúas e prazas de Oímbra énchense de charangas, xóvenes e veteranos, así como actuacións de bandas de música e espectáculos de folclore galego. Non faltan os grupos de gaitas que fan vibrar aos asistentes coa súa enerxía, rendendo tributo aos sons tradicionais.
• Feira Artesanal e Cultural: Decenas de postos instálanse no centro histórico ofrecendo produtos artesáns da zona, queixos de Ourense, mel, empanadas e todo tipo de obxectos de artesanía útil e decorativa. Ademais, adoitarse organizar exposicións etnográficas sobre os apeiros de labranza tradicionais.
• Actividades paralelas: Dependendo do ano, pódense disfrutar de xincanas infantís, obradoiros gastronómicos para aprender a asar e pelar o pemento correctamente, sendeiras polos camiños rurais de Oímbra e exhibicións de deportes tradicionais galegos, como a billarda ou a chave.

Gastronomía: O segredo está na brasa

Falar do Pemento de Oímbra é falar de excelencia culinaria. Mentres que outras variedades se empregan principalmente como acompañamento ou condimento, o pemento ourensán asume o papel de auténtico protagonista do prato. A súa carne suave, con ese equilibrio perfecto entre o doce do sol e o «pique» sutil que deixa unha grata sensación no padal, convérteo nunha delicadesa.

A preparación tradicional é simple, pois cando se ten un produto de primeira calidade, o mellor é non enmascarar o seu sabor. Os pementos ásanse directamente sobre as brasas, tradicionalmente de leña de castiñeiro ou carballo, que lle outorgan un matiz afumado inigualable. Unha vez asados, pélense con coidado (aínda que algunhas receitas inclúen un refrixerado previo para soltar a pel) e sírvense cun chorro de aceite de oliva virxe extra, preferiblemente galego, e unhas escamas de sal mariño grosa.

Na comarca, o pemento de Oímbra tamén se integra en receitas máis complexas: acompañando unha reposada caldeirada, como recheo de peixes como o bacallau ou a troita do río Támega, ou formando parte do sofrito perfecto para as tradicionais patatas meneadas ou unhas zorzas de primeiro premio. A súa versatilidade converteuno nun produto de alta cociña, moi apreciado polos chefs de vangarda das cidades, que non dubidan en empregalo nas súas creacións, levando o nome de Oímbra por todo o Estado.

Aloxamento: Onde descansar na comarca de Verín

Para disfrutar plenamente da experiencia da Festa do Pemento, unha boa opción é quedarse a durmir na zona e aproveitar para explorar os encantos do Val de Monterrei e da limítrofe comarca de Verín. Oímbra atópase a escasos 15 quilómetros da vila de Verín, o que ofrece multitude de posibilidades de aloxamento.

• Hostais e Pensións en Oímbra e Verín: Ideais para unha estancia sinxela e cómoda, cerca de todos os actos. En Verín atopará unha ampla oferta de pensións tradicionais.
• Hotéis Rurais e Casas de Turismo Rural: A comarca está chea de fermosas casas rehabilitadas que ofrecen unha experiencia de turismo rural auténtica. Durmir nunha «Casa Grande» ou nun pazo reconverteu é unha experiencia única que permite conectarse aínda máis co contorno natural, histórico e cultural galego.
• Paradores Nacionais: Para os que busquen un aloxamento con maior luxo e servizos completos, o Parador de Verín (situado no edificio histórico do Balneario de Fontenova) é unha opción inmejorable, famoso polas súas augas termais e a súa excelente gastronomía. Bañarse nas súas piscinas de auga quente despois dun día de festa é o mellor remedio.

Recomendámoslle encarecidamente que reserve o seu aloxamento con varias semanas ou incluso meses de antelación, xa que a alta demanda durante a celebración da festa e durante o período estival na comarca fai que as prazas se esgoten axiña.

Cómo chegar a Oímbra: Rutas ao corazon de Ourense

Llegar a Oímbra é relativamente sinxelo, e a viaxe en si mesma xa é un espectáculo visual que discorre entre viñedos (famosos polos seus viños da Denominación de Orixe Monterrei) e paisaxes montañosas de gran beleza. Oímbra atópase no extremo sureste da provincia de Ourense, moi preto da fronteira con Portugal.

• En coche particular: É a opción máis recomendable para gozar da liberdade de movemento. Desde Ourense capital, pode tomar a autovía A-52 (Autovía das Rías Baixas) en dirección a Verín/Poboación do Pereiro. Deberá saír na saída 196 ou 200 cara a Verín. Unha vez en Verín, tome a estrada comarcal Ou-104 en dirección a Oímbra, un percorrido sinxelo que dura apenas uns 15 minutos e está sinalizado de forma clara e axeitada.
• En autobús: A empresa Monbus opera liñas regulares que conectan a Estación Intermodal de Ourense coa localidade de Verín con alta frecuencia unida a un servizo de excelencia e modernidade. Unha vez en Verín, poderá tomar un taxi ou un servizo de transporte local que adoita reforzarse especialmente durante os días da Festa do Pemento.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima atópase en Verín. Conta con conexións de Media Distancia que a unen de maneira directa con importantes cidades como Ourense e a capital de España, Santiago de Compostela, Pontevedra e Vigo, sendo unha excelente alternativa sustentable para viaxar tranquilamente e sen problemas de aparcamento.

Conclusión

A Festa do Pemento de Oímbra é, en esencia, unha celebración da vida rural e da identidade máis fonda de Galicia. É unha invitación aberta a sentar na mesa, a compartir conversa e bo momento con amigos, vellos e novos coñecidos, baixo a sombra das carballeiras mentres se saborea o «ouro vermello» da provincia de Ourense. Se aínda non tivo a fortuna de probar un pemento de Oímbra recentemente asado ou de participar nesta mestura de ledicia, cultura popular e gastronomía, o próximo mes de agosto é o momento perfecto para facer as maletas e descubrir por que esta festa é un orgullo para os ouresanos e un pracer para os paladares de todo o mundo. Non se arrepentirá de achegarse a esta pequena xoia da Terra de Celanova e Monterrei!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas