Festa do Pemento de Herbón: pemento de Herbón en Padrón

Artículo: ‘Festa do Pemento de Herbón: pemento de Herbón en Padrón’

No corazón das Rías Baixas, entre os campos verdes que abrazan o río Ulla, nace unha tradición que tingue de vermello intenso a paisaxe e a cultura de Galicia. A Festa do Pemento de Herbón, celebrada no concello de Padrón, é moito máis que unha feira gastronómica: é un ritual de exaltación do produto máis emblemático desta terra, unha celebración dos sentidos e unha homenaxe á paciencia dos agricultores que, xeración tras xeración, domesticaron o picante e o sabor.

Este pemento, coñecido popularmente como pemento de Padrón aínda que a súa orixe e denominación oficial sexa de Herbón, ten unha historia fascinante que se entrelaza coa chegada dos frades franciscanos no século XVII. Foron eles quen, no seu convento de Herbón, comezaron a cultivar estas sementes traídas de América, seleccionando as mellores variedades ata crear unha cepa única que hoxe é denominación de orixe protexida. Dicir que «uns pican e outros non» converteuse nunha frase popular en toda España, pero poucos coñecen a complexidade detrás desta afirmación.

Historia e orixe do pemento de Herbón

A historia do pemento de Herbón comeza no convento franciscano de Santa María de Herbón, fundado no século XIV pero reformado no XVI. Ao redor de 1630, os frades plantaron as primeiras sementes de Capsicum annuum traídas polos colonizadores de América. A lenda conta que un monge, que fora enviado a México e regresara a Galicia, trouxo consigo sementes que, ao ser plantadas no fértil val de Herbón, deron lugar a unha variedade excepcional.

O segredo deste pemento está na combinación única de solo e microclima. O val de Herbón, protexido dos ventos mariños e cunha alta humidade, xunto coas augas do río Ulla, crean unhas condicións perfectas. O chan areoso-arcilloso, rico en materia orgánica, e as mansas noites galegas permiten que o pemento desenvolva esa textura fina e ese sabor agridoce que, cando menos se espera, se converte en picante. Non é unha casualidade: o nivel de capsaicina varía segundo a exposición solar, a cantidade de rega e o punto exacto de madurez.

Desde aqueles primeiros cultivos monacais ata hoxe, o pemento de Herbón mantivo unha tradición de cultivo artesanal. As familias labregas de Padrón e das parroquias de Herbón, Carcacía, Santa María de Cruces e outras aprenderon os segredos dos frades e hoxe sementan, cultivan e recollen manualmente entre xuño e setembro. Aínda que o pemento de Padrón invite a xogar, os auténticos amantes do produto saben que o seu verdadeiro valor está na tradición.

Datas e programa da festa

A Festa do Pemento de Herbón celébrase cada ano o último domingo de agosto, unha data que marca o punto álxido da colleita. En 2025, como en cada edición, o domingo 31 de agosto será o día grande, aínda que as actividades comezan a xoves ou venres anteriores. A festa, declarada de Interese Turístico de Galicia, atrae a milleiros de visitantes que se achegan a Padrón para gozar do pemento no seu máximo esplendor.

Programa típico da Festa do Pemento de Herbón

Durante catro días, Padrón convértese nun escenario de celebración. O programa comeza o xoves coa Feira Tradicional do Pemento na Praza da Madalena, onde os produtores locais montan os seus postos con cestas e sacos de pementos. Os prezos son xustos e a calidade, insuperable. O venres, os restaurantes locais ofrecen menús especiais nunha ruta gastronómica chamada «A Ruta do Pemento», onde cada establecemento compite por ofrecer a mellor receita.

O sábado pola mañá, os visitantes que dormen nos aloxamentos rurais ou urbanos de Padrón e arredores poden asistir a unha xornada de portas abertas nos campos de cultivo. As familias labregas explican o proceso de sementeira, rega e recoleta. É unha experiencia sensitiva: sentir a terra húmida, o olor a herba e a capsaicina. Ao mediodía, comeza a Degustación Popular na Praza da Madalena, onde centos de pementos son asados á brasa e servidos con sal gorda.

O domingo é o día grande. A misa na honra ao pemento e ao patrón de Herbón, San Francisco, é ás 12:00 horas na igrexa parroquial de Santa María de Herbón. Despois, a procesión e a bendición dos campos. Ás 14:00, a Gran Comida Popular: pratos de pementos asados, pementos recheos, pementos con chourizo e pementos en tapa. A música galega (gaitas, pandeiretas, acordeóns) enche as rúas ata que a noite cae.

O luns, para pechar, hai unha feira de gando e produtos da terra, onde tamén se venden queixos tetilla, chourizos ceboleiro e viños da denominación Rías Baixas.

Día	Actividade principal	Horario
Xoves	Feira do Pemento	10:00 – 20:00
Venres	Ruta Gastronómica	12:00 – 23:00
Sábado	Xornada de cultivo + degustación	10:30 – 17:00
Domingo	Gran Festa + Comida Popular	12:00 – 20:00
Luns	Feira de gando e produtos	09:00 – 18:00

Gastronomía: o pemento de Herbón na mesa

O pemento de Herbón é o rei da gastronomía local. A súa versatilidade é lendaria. Asado, frito, cocido, en ensalada, como guarnición ou como prato principal. Cada receita descubre un matiz diferente. O pemento asado é o máis popular: lume de brasa, sal gorda e un chisco de aceite. Quen o proba xamais esquece ese sabor amargo que se converte en doce, e ese picante sorpresa.

Na Feira do Pemento, os postos venden pementos en manoxos de 10 ou 12 unidades, e tamén en conserva. O pemento en conserva é ideal para levar a casa: envasado en aceite de oliva virxe extra ou en vinagre suave. Os expertos din que o mellor é o asado ao momento, pero a conserva permite gozar do sabor durante todo o outono.

Os restaurantes de Padrón ofrecen pratos que honran a tradición: pementos recheos de polbo, pementos con cachelos (patacas cocidas), ou pementos con chourizo asado. O viño albariño das Rías Baixas é o compañeiro perfecto, a súa acidez corta o picante e realza o sabor. Tamén se recomenda unha torta de Santiago de postre, que equilibra o picante co doce da améndoa.

Para os aventureiros, existe o «Pemento de Herbón con marisco»: mexillóns ao vapor con pementos picados. Un prato de fusión que demostra como o galego sabe adaptar o seu produto ás influencias do mar. A feira tamén ofrece degustacións de queixos tetilla con pemento, unha combinación cremosa e picante.

Aloxamento: onde durmir en Padrón

Para gozar da festa con calma, o mellor é aloxarse en Padrón mesmo ou nas parroquias próximas. Hai aloxamentos rurais como as casas de turismo rural nas parroquias de Herbón, Carcacía e Santa María de Cruces. A Casa da Pementeira, por exemplo, é unha casa labrega rehabilitada que ofrece ceas con pementos do seu propio xardín.

Tamén hai hoteis no centro de Padrón, como o Hotel A Casa do Frade, a 5 minutos do convento de Herbón, ou o Hotel Rías Baixas, con vistas ao Ulla. Os prezos son accesibles, desde 45 euros por noite en habitación dobre. Ao ser festa, recoméndase reservar con meses de antelación, especialmente para o sábado e domingo.

Para os aventureiros, hai campings no río Ulla, como o Camping da Madalena, con parcelas e cabanas de madeira. A distancia a pé da festa é de 20 minutos.

Como chegar a Padrón e á Festa

Padrón está ben comunicado. En coche, desde Santiago de Compostela tómase a estrada N-550 en dirección Pontevedra, uns 20 minutos. Desde Pontevedra, 30 minutos. A AP-9 sae no quilómetro 54, dirección Padrón. O aparcamento é gratuíto nos arredores do campo da festa, aínda que con bus lanzadeira desde a praza do Concello.

En tren, a estación de Padrón está na liña Vigo-A Coruña. Dous trens por hora: un rápido e outro rexional. En autobús, as liñas Monbus e Arriva conectan con Santiago (cada 30 minutos) e con Pontevedra (cada hora). O prezo do billete é de 4,50 euros.

Recoméndase levar calzado cómodo, protección solar e unha bolsa para levar pementos. A festa é unha experiencia que enche o corpo de sabor e a alma de tradición.

En definitiva, a Festa do Pemento de Herbón é unha celebración da identidade galega. Non só do pemento, senón da terra, da xente e da súa cultura. Unha vez ao ano, Padrón convértese no epicentro do sabor picante, e quen vai, volve. E quen non vai, sempre ten unha escusa: «uns pican, outros non». Pero todos, sen excepción, merecen vivir esta experiencia.