Festa do Mel de Doniños: dozura natural en Ferrolterra

Por: Redacción engalicia.info

No segredo e salvaxe areal de Doniños, no concello de Ferrol, celébrase cada ano un dos eventos máis doces e atractivos do calendario festivo de Galicia: a Festa do Mel de Doniños. Este encontro, que combína a tradición apícola galega coa exaltación dos produtos da terra, converteuse nunha cita ineludible para os amantes da gastronomía, a natureza e a cultura popular. Nun contorno natural incomparábel, onde as dunas se encontran co mar Cantábrico, a dozura do mel local derrótese para recibir a miles de visitantes que buscan a esencia máis pura de Ferrolterra.

Historia: A ouré do esfórzo apícola

A Festa do Mel de Doniños naceu co obxectivo de dignificar e dar a coñecer o labor dos apicultores da comarca de Ferrolterra. A tradición da apicultura en Galicia remóntase a miles de anos, con testemuños que se perden na memoria dos tempos. Nos montes e vales que arrodean a ría de Ferrol, a abella autóctona (Apis mellifera iberica) atopou un hábitat ideal, beneficiándose dun clima suave e dunha flora diversa onde medran o toxo, a xara, o castiñeiro e multitude de herbas aromáticas.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Nas últimas décadas, coa modernización dos sistemas de extracción e cun crecente interese da sociedade pola alimentación natural e ecolóxica, os apicultores da zona decidiron unir forzas. O resultado foi a creación desta festa, que comezou como unha pequena feira local e hoxe é un evento de amplitude comarcal. Non se trata só de vender mel, senón de educar, de mostrar o proceso dende a flor á colmea, e de reivindicar a sostibilidade e o coidado do medio ambiente, tan ameazado polo cambio climático e polos pesticidas.

A elección de Doniños como sede non é casualidade. Este espazo natural, catalogado pola súa importancia ecolóxica, representa a dobre identidade de Ferrolterra: mariña e campestre. A festa rende homenaxe a aqueles homes e mulleres que, cun esfórzo silencioso,-madeiras e fumes, extraen o chamado «ouro líquido» galego.

Data: Cando celebrar a dozura

Se ben as datas poden sufrir lixeiras variacións cada ano dependendo do calendario organizativo, a Festa do Mel de Doniños celébrase invariablemente durante o mes de outubro, coincidindo habitualmente co primeiro ou segundo domingo do mes. Outubro é unha época maxenta na Galicia costeira: o outono empeza a pintar os bosques e a temperatura é aínda suave, o que permite gozar do areal e das actividades ao aire libre sen os calores do verán nin os fríos invernais.

Na mañá do domingo, o areal de Doniños e as zonas anexas comezan a encherse de tendas brancas, cheirando a cera, a flores e a repostería recentemente feita. É unha xornada intensa que adoita arrincar sobre as 10:00 horas e se prolonga ata bien entrada a tarde.

Programa: Actividades para todos os públicos

O programa da Festa do Mel está pensado para combinar o entretemento familiar coa divulgación cultural e gastronómica. Aínda que cada edición trae novidades, estas son as actividades que estructuran a xornada:

• Feira expositiva: O corazón da festa. Decenas de stands onde os apicultores locais e doutras zonas de Galicia amosan e venden os seus mels (milflores, de monte, de castiñeiro, de eucalipto), xunto con outros produtos derivados como o pole, a própole, a cera e cosmética natural.
• Catas e degustacións guiadas: Expertos enoloxos e apicultores ensinan aos asistentes a diferenciar os mels pola súa cor, textura e aroma. Unha viaxe sensorial que sorprende ata aos padais máis exixentes.
• Posta en escena de apicultura tradicional: Uno dos momentos máis agardados é a demostración de como se traballaba cos cortizos (as colmeas tradicionais feitas de codollo de árbore) antes da modernización. Os «abelleiros» amosan o oficio vestindo os antigos traxes de protección.
• Area infantil: A nova xeración non queda esquecida. Contan con obradoiros educativos onde os cativos poden construír candelas de cera, pintar colmeas ou aprender sobre a bioloxía das abellas mediante xogos.
• Música e folclore: Ningunha festa en Galicia está completa sen son. Durante todo o día, grupos de gaitas, charangas e orquestras tradicionais animan o recinto, rematando a xornada con grandes verbenas ou concertos populares.
• Concurso de repostería: Os mellores cociñeiros da zona participan nun certamen para elaborar a mellor sobremesa tendo o mel como ingrediente principal. Pódense probar pasteis, filloas e tortas espectaculares.

Gastronomía: O ouro líquido na cociña

A presenza do mel na gastronomía galega é inmensa e vai moito máis aló do simple acompañamento do pan ou do iogur. Na Festa do Mel de Doniños, a gastronomía asalta o protagonismo. Os stands de comida ofrecen unha ampla variedade de produtos típicos de Ferrolterra e das Rías Altas, mesturados maxistralmente co ingrediente estrela.

Entre as delicias que se poden saborear destacan:

• Filloas de mel: O noso equivalente aos crepes, feitas cunha masa delgada e rebozadas en mel oscuro de monte. Son unha parada obrigatoria.
• Queixos con mel: A fusión do queixo galego (de tetilla, Arzúa-Ulloa ou San Simón da Costa) co mel é un clásico que nunca falla. O contraste salgado-doce é espectacular.
• Empanada e carne ao mel: Singulares variantes que usan o mel para dar un toque avinagrado-doce aos guisos ou ás salsas de carne, nunha clara herdanza medieval.
• Premeiro mel e cosmética: Muiñeres de pan centeo, madalenas, bizcochos e ata produtos de cosmética facial elaborados coa cera e o mel.

Ademais, o evento fai unha aposta firme polos produtos de proximidade (Km 0), como a carniza de poro celta, os mariscos da costa ferrolá, os viños das Rías Baixas ou os queixos artesáns. É unha celebración onde o padal goza de todos os privilexios.

Aloxamento: Onde descansar

Para aqueles que queiran gozar da Festa do Mel e ficar a durmir na zona para explorar as marabillas de Ferrolterra, a comarca ofrece unha ampla e variada oferta de aloxamentos, capacitados para todos os petos e gustos:

• Hotéis en Ferrol Vello e Canido: A cidade de Ferrol, a poucos quilómetros de Doniños, posúe unha excelente oferta de hotels de 3 e 4 estrelas. Establecementos céntricos son ideais para combinar a visita á festa cun percorrido polo patrimonio ilustrado e modernista da cidade.
• Casas rurais e agrohostais: Para unha experiencia máis inmersiva na natureza, as parroquias rurais que rodean Doniños (Serantes, Covas, San Xurxo) contan con fermosas casonas restauradas e agrohostais. Moitos destes aloxamentos teñen os seus propios hortos e, como non, as súas propias colmeas.
• Hostais e pensións costeiros: Nas localidades costeiras próximas, como Cariño ou mesmo máis ao norte en Cedeira, hai opcións máis económicas e cunhas vistas espectaculares ao mar.
• Cámpings: Para os máis aventeiros e amantes do turismo ao aire libre, existen cámpings de primeira calidade na costa ferrolá que permiten levantar a tenda ou alugar un bungalow a escasos minutos do areal.

Recoméndase reservar con moita antelación, xa que a festa atrae visitantes de toda a comunidade e de zonas limítrofes de Asturias e Castela e León, facendo que a ocupación case sexa total ese fin de semana.

Cómo chegar: Camiños cara á dozura

Doniños está situado a tan só 6 quilómetros ao norte do centro urbano de Ferrol, o que fai que o seu acceso sexa extremadamente doado, tanto en transporte privado como público.

En coche

A opción máis rápida e cómoda, especialmente se se viaxa en familia ou en grupo, é o coche. Dende Ferrol, sóbese pola estrada FE-11 en dirección a Ferrol Vello e posteriormente tómase a AC-133 ou a estrada de Doniños (Ferrol-Doniños). A estrada está convenientemente sinalizada durante os días da festa. Para aqueles que veñan fóra, a autovía AP-9 conecta Ferrol coas principais cidades galegas (A Coruña, Santiago de Compostela, Vigo e a fronteira con Portugal). Durante a xornada festiva adoitan habilitarse aparcadoiros auxiliares nas inmediacións do areal.

En transporte público

Se prefire evitar o coche, dende o centro de Ferrol existen liñas de autobús urbano (xeralmente a liña L12 ou servizos especiais contratados polo concello para a data) que conectan o casco urbano co areal de Doniños en poucos minutos. Ademais, a Estación Intermodal de Ferrol conecta a cidade mediante trens de media e longa distancia (Renfe) e autobuses interurbanos (Arriva, Monbus) co resto de España e de Galicia.

A pé ou en bicicleta

Para os residentes ou visitantes aloxados en Ferrol, a viaxe ata Doniños a pé ou en bicicleta é unha excelente alternativa. Existen rutas de sendeirismo e cicloturismo que bordean a costa dende Ferrol Vello, pasando polo porto, o castelo de San Felipe e as praias de San Xurxo e A Malata, ata chegar a Doniños. É un percorrido plano, fermosísimo e que polo outono cobrase dunha luz espectacular.

En definitiva, a Festa do Mel de Doniños é unha aposta segura para gozar da primavera galega no seu esplendor. Natureza, tradición, sabor e hospitalidade xúntanse nunha soa xornada nun dos areais máis fermosos de Europa. Unha festa que recorda aos nosos visitantes que, ás veces, os mellores praceres atópanse nas cousas máis sinxelas e naturais, e que do norte de Galicia sempre saen os mellores sabores.